ΓΛΩΣΣΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΜΑΚΩΝ ΠΟΜΑΚΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΠΟΜΑΚΟΧΩΡΙΑ ΞΑΝΘΗΣ ΒΙΝΤΕΟ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΡΘΡΑ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΓΛΑΥΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΣΜΙΝΘΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΘΡΑΚΗ ΔΗΜΑΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΜΥΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΜΑΚΙΚΗΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΕΧΙΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΕΚΛΟΓΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΩΡΑΙΟΝ ΚΙΜΜΕΡΙΑ ΜΑΝΤΑΙΝΑ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΠΡΟΣΗΛΙΟ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΠΟΜΑΚΟΙ ΘΕΡΜΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΣΑΤΡΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΕΜΕΝΗ ΧΑΡΤΕΣ ΚΟΤΥΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΦΥΣΗ ΑΣΚΥΡΑ ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΜΟΥΦΤΕΙΑ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΠΑΧΝΗ ΛΙΒΑΔΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΑΛΜΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΡΟΔΟΠΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ ΓΟΡΓΟΝΑ ΚΕΧΡΟΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΑΙΜΟΝΙΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΕΘΙΜΑ ΙΕΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΙΣΛΑΜ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΚΟΤΙΝΟ ΚΥΚΝΟΣ ΜΕΔΟΥΣΑ ΜΗΤΡΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ MYKH ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΕΡΑΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΚΑΡΔΑΜΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΜΑΚΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΤΑΝΗ ΛΙΒΑΣ ΜΕΛΙΒΟΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΠΕΚΤΑΣΙΣΜΟΣ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΠΟΡΤΑ ΡΕΥΜΑ ΡΟΜΑ ΡΟΥΣΣΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΓΛΑΥΚΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗ ΛΩΖΑΝΝΗΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΧΛΟΗ ΑΙΩΡΑ ΑΚΡΑΙΟΣ ΑΛΙΚΟΧΩΡΙ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΒΑΚΟΥΦΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΙΑΛΙΣΤΕΡΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΖΑΓΑΛΙΣΑ ΖΑΦΕΙΡΙΟ ΖΟΥΜΠΟΥΛΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΠΝΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΕΤΙΚΙΟ ΚΙΔΑΡΙΣ ΚΙΡΡΑ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΕΓΑΛΟΧΩΡΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΥΡΤΙΣΚΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΟΡΓΑΝΗ ΠΕΛΕΚΗΤΟ ΠΛΑΓΙΑ ΠΡΙΟΝΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ Πάχνη ΡΥΜΗ ΣΕΛΕΡΟ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙ ΣΙΡΟΚΟ ΣΟΥΝΙΟ ΣΩΣΤΗΣ ΤΑΞΙΔΙΑ ΤΕΜΕΝΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΥΔΡΟΧΩΡΙ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΧΡΥΣΟ

Τετάρτη, 5 Οκτωβρίου 2011

Μια σημαντική ηχογράφηση του 2003: τραγουδούν νέοι Πομάκοι


video

                  Pódai si mi yot klüchkáte - Δώσε μου απ' το λουκέτο
Παραδοσιακό τραγούδι της Γλαύκης

Τραγουδούν μαθητές του ΤΕΕ Γλαύκης
Από το cd   με τίτλο: «Τραγουδάμε σε δυο γλώσσες» (2003)
Έκδοση: Γυμνάσιο Πέρνης Καβάλας
Επιχειρησιακό πρόγραμμα Ολυμπιακής Παιδείας

Το εξώφυλλο του δίσκου


Το οπισθόφυλλο του δίσκου



Εσωτερική σελίδα του δίσκου



Ακολουθούν οι στίχοι του παραδοσιακού τραγουδιού:

Pódai si mi yot klüchkáte

Δώσε μου απ' το λουκέτο

Pódai si mi, marí, yot klüchkáte
Δωσε μου, μαρή,  απ' το λουκέτο

Yot klüchkáte, marí,  nahtarkáte, da, marí, da
Από το λουκέτο, μαρή,  το κλειδάκι, ναι μαρή ναι

Yot klüchkáte, marí,  nahtarkáte
Από το λουκέτο το κλειδάκι

Da yotklúchi, marí,  sáren sindik, da, marí, da
Να ξεκλειδώσει, μαρή,  πολύχρωμο σεντούκι, ναι μαρή ναι

Da yotklúchi, marí,  sáren sindik,
Να ξεκλειδώσει, μαρή,  πολύχρωμο σεντούκι,

Da izvádi, marí, sítsko drébna, da, marí, da
Να βγάλει, μαρή, όλα τα ψιλά, ναι μαρή ναι

Da izvádi, marí, sítsko drébna,
Να βγάλει, μαρή, όλα τα ψιλά,

Sítsko drébna, marí, koprinena,  da, marí, da
Όλα τα ψιλά, μαρή, μεταξωτά,  ναι μαρή ναι

Sítsko drébna, marí, koprinena, 
Όλα τα ψιλά, μαρή, μεταξωτά,  

Da yo gúzdi, marí, bélο mínko, da, marí, da
Να ντυθεί, μαρή, το άσπρο κοριτσάκι, ναι μαρή ναι

Day yo gúzdi, marí, bélο mínko,
Να ντυθεί, μαρή, το άσπρο κοριτσάκι,

Da izvádi, marí, na bayréman, da, marí, da
Και να βγει, μαρή, στο μπαϊράμ, ναι μαρή ναι

Da izvádi, marí, na bayréman,
Και να βγει, μαρή, στο μπαϊράμ,

Na bayréman, marí, na horóna, da, marí, da
Στο μπαϊράμι, μαρή, στο χορό, ναι μαρή ναι

Na bayréman, marí, na horóna,
Στο μπαϊράμι, μαρή, στο χορό,

Da sa fátet, marí,  edín za drug, da, marí, da
Να πιαστούνε, μαρή,  ο ένας με τον άλλο, ναι μαρή ναι

Da sa fátet, marí,  edín za drug, da, marí, da
Να πιαστούνε, μαρή,  ο ένας με τον άλλο, ναι μαρή ναι

Da sa púkot, marí, dushmánene, da, marí, da
Να σκάσουνε, μαρή,   οι εχθροί, ναι μαρή ναι

Da sa púkot, marí, dushmánene
Να σκάσουνε, μαρή,   οι εχθροί

Dushmanéne, marí, dushmánkine, da, marí, da
Οι εχθροί, μαρή, και οι εχθρές, ναι μαρή ναι


 βλ. επίσης:

http://www.youtube.com/watch?v=-PLKQTdISuk

Όταν οι νέοι Πομάκοι τραγουδούν τα τραγούδια τους


Tórnala mómka na vóda - Ξεκίνησε το κορίτσι για νερό
Ένα Γλαυκιώτικο πομάκικο τραγούδι


video



Τραγουδούν μαθητές του ΤΕΕ Γλαύκης
Από το cd   με τίτλο: «Τραγουδάμε σε δυο γλώσσες» (2003)
Έκδοση: Γυμνάσιο Πέρνης Καβάλας
Επιχειρησιακό πρόγραμμα Ολυμπιακής Παιδείας


Ακολουθούν οι στίχοι του τραγουδιού:

Tórnala mómka na vóda
Ξεκίνησε το κορίτσι για νερό

Tórnala mómka na vóda

Ξεκίνησε η κοπέλα για νερό


Chi si yo srôsnal yunáche.

Και συνάντησε τον αγαπημένο της.


-Púsni ma, tzánem, yunáche

- Άσε με ψυχή μου, αγάπη μου,


Málko da damá da dóydam,

Λιγάκι μέχρι το σπίτι να πάω,


Da príspem máyko z bubáyka

Να κοιμήσω τη μάνα με τον πατέρα,


I ye she s’ tébe da dóydam

Κι εγώ μαζί σου θα ‘ρθω.

Βλ. επίσης: 

http://www.youtube.com/watch?v=IPcA5IDbm5A

Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2011

Οι Πομάκοι μελετούν και καταγράφουν τη γλώσσα τους



 Η λεξικογραφική έρευνα του Ρ.Γ.Καραχότζα


Στην ιστορία της καταγραφής της γλώσσας των Πομάκων ξεχωριστή είναι η θέση του εκπαιδευτικού και λεξικογράφου Ριτβάν Καραχότζα του Γιουσούφ από το χωριό Προσήλιο της περιοχής Σμίνθης. Χάρη στις άοκνες προσπάθειες του Ρ. Καραχότζα η γλώσσα των Πομάκων απέκτησε το δικό της αλφάβητο, ενώ παρέμενε προφορική μόνο γλώσσα επί αιώνες. Επιπλέον, ο Ρ.Καραχότζα έθεσε τις βάσεις για την επιστημονική λεξικογραφική καταγραφή της πομακικής, όπως την ομιλούν οι Πομάκοι στα πομακοχώρια της Θράκης.

Ο Ριτβάν Καραχότζα γεννήθηκε το 1973 στο Προσήλιο του Δήμου Μύκης Ξάνθης. Φοίτησε πέντε χρόνια στο ιεροσπουδαστήριο Εχίνου και τρία χρόνια στην Ειδική Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης. Στα χρόνια της φοιτητικής του ζωής στη Θεσσαλονίκη άρχισε να δημιουργεί το ελληνο-πομακικό λεξικό του.


Το 1994 ως απόφοιτος της ΕΠΑΘ κρατά την ελληνική σημαία

     Η μεγάλη ευκαιρία έντυπης έκδοσης των λεξικογραφικών του ερευνών του δόθηκε όταν υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία. Έτσι, το 1996 εκδίδεται το έργο του Πομακικό-Ελληνικό Λεξικό από το Δ Σώμα Στρατού.  Ο Ρ. Καραχότζα συμμετείχε επίσης μαζί με τους Παν. Παπαδημητρίου, Π. Δημόπουλο, Γ. Δουλόπουλο και Μουμίν Αϊντίν στην ολοκλήρωση της Γραμματικής Πομακικής Γλώσσας, η οποία εκδίδεται την ίδια χρονιά. Το 1997 μαζί με τους Ι. Κατσαβέλη, Π. Παπαδημητρίου,  Π. Δημόπουλο,  και Μουμίν Αϊντίν συγγράφουν το Συντακτικό Πομακικής Γλώσσας.
        Το ίδιο χρόνο ο Ρ. Καραχότζα εκδίδει μαζί με τη Δήμητρα Κατάκη, φιλόλογο του Γυμνασίου Σμίνθης, τη συλλογή πομάκικων παραμυθιών με τίτλο:  Ντάντο ι μπάμπα κάζαχο - 21 Παραμύθια από τη Ροδόπη, έκδοση: Γυμνάσιο Σμίνθης-Νομαρχία Ξάνθης.  Το 1998 το Δ Σώμα Στρατού εκδίδει το Ελληνικό-Πομακικό Λεξικό, επίσης συλλογική εργασία με καθοριστικής σημασίας τη συμμετοχή του Ρ.Καραχότζα.



video

ΔΕΙΤΕ ΤΟ BINTEO:  
Συνέντευξη του Ρ. Καραχότζα στο δημοσιογράφο Αντώνη Καραντινό  
(16-11-2002) στο  χωριό Προσήλιο

  
Για το πρωτότυπο λεξικογραφικό του έργο βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών σε πανηγυρική συνεδρία στις 21-3-1996, σε ηλικία μόλις 23 ετών. Αιτία της βράβευσής του ήταν η σύνταξη του πρώτου πομακικού λεξικού, εργασία την οποία πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας του, με τη βοήθεια του Δ’ Σώματος Στρατού και την προσωπική ενίσχυση του τότε αρχηγού του Δ' Σ.Σ. αντιστράτηγου Μανούσου Παραγιουδάκη, ο οποίος αρνήθηκε να δοθεί σε αυτόν το βραβείο της Ακαδημίας και θέλησε να δοθεί στο Δ' Σ.Σ. Το λεξικό της πομακικής γλώσσας, που κυκλοφορεί ολοκληρωμένο το καλοκαίρι του 1996, αποτελεί την πρώτη καταγραφή της, και μάλιστα από την πομακική στην ελληνική και από την ελληνική στην πομακική. Για τη συγγραφή του λεξικού της τελευταίας, ίσως, άγραφης γλώσσας στην Ευρώπη χρησιμοποιήθηκαν ελληνικοί χαρακτήρες κατάλληλα συντεθειμένοι, ώστε να αποδίδουν τους φθόγγους της πομακικής.
     Σε συνέντευξή του στην "Απογευματινή της Κυριακής", στις 17 Μαρτίου, ο συντάκτης του λεξικού δήλωσε εξηγώντας το σκοπό της επίπονης εργασίας του: "Για να βοηθήσω το λαό μου. Για να μπορέσουμε να αποκτήσουμε και γραμμένη τη δική μας γλώσσα, αυτή που μιλάμε. Ν' αποκτήσουμε γραπτό λόγο, να καταγράψουμε τα ήθη και τα έθιμά μας. Ο κύριος σκοπός μου είναι να διδάσκεται η πομακική γλώσσα στα σχολεία μας. Αυτό είναι τι μεγάλο μου όνειρο, που εύχομαι να γίνει πραγματικότητα".
    Μετά από τις πρώτες εκείνες εκδόσεις, ακολούθησαν χρόνια σκληρής δουλειάς, κατά τα οποία ο Ρ. Καραχότζα βελτίωνε συνεχώς το Λεξικό του, προσθέτοντας νέα λήμματα, καταγράφοντας τις διαφορές διαλέκτων από χωριό σε χωριό και παρέχοντας χρήσιμες γλωσσολογικές παρατηρήσεις.





Δείγματα της ιστοσελίδα Pomlex.com


      Το 2001, ο Ρ. Καραχότζα δημιουργεί τον ιστότοπο Pomlex.com. Σταδιακά τον εμπλουτίζει με προσωπικούς προβληματισμούς, δημοσκοπήσεις αλλά και αυθεντικό λαογραφικό υλικό: πομάκικα παραμύθια και τραγούδια που ο ίδιος είχε καταγράψει. Μετά από μερικά χρόνια αποφασίζει να αναστείλει την ηλεκτρονική έκδοση του Λεξικού και να αφοσιωθεί στην τελειοποίηση της έντυπης μορφής του Λεξικού.


Συνέντευξη στην Αναστασία Μπαλέζντραβα   
(19-10-2003) στο χωριό Πάχνη για την ΕΡΤ 3


     Για το Ρ.Γ. Καραχότζα η καταγραφή της μητρικής του γλώσσας αποτελεί έργο ζωής. Έχοντας αφιερώσει ατέλειωτα ξενύχτια προσπαθώντας να αποδελτιώσει το πλούσιο γλωσσολογικό του υλικό, αναζητεί πλέον τρόπο να προχωρήσει στη βελτιωμένη και επαυξημένη επανέκδοση του Πομακο-ελληνικού λεξικού. Του ευχόμαστε καλή επιτυχία.

 Ν.Θ.Κόκκας