«Κάτι ΔΕΝ τρέχει στη Θράκη» - άρθρο του Άγγελου Συρίγου

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΘΝΟΣ (20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2011)

«Κάτι ΔΕΝ τρέχει στη Θράκη»

Άγγελος Συρίγος

Δικηγόρος-επ. Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Εδώ και καιρό η κρατική πολιτική έναντι της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη εμφανίζει μία περίεργη στασιμότητα. Κάποια από τα εκκρεμή θέματα είναι τα ακόλουθα:

Από το 2007 υπάρχει ένας νόμος για την επιλογή 240 ιεροδιδασκάλων που θα καλύψουν τις θρησκευτικές ανάγκες των Μουσουλμάνων της Θράκης. Λόγω της τουρκικής προπαγάνδας οι υποψήφιοι ιεροδιδάσκαλοι θεωρήθηκαν εν δυνάμει προδότες, εάν δέχονταν την πρόσληψη με τους όρους του υφιστάμενου νόμου. Με την πολύτιμη βοήθεια της Υπηρεσίας Πολιτικών Υποθέσεων του υπουργείου Εξωτερικών που εδρεύει στην Ξάνθη, ετοιμάσθηκε από τις αρχές του 2009 τροποποίηση του νόμου η οποία διόρθωνε τα τυπικά κωλύματα που εμπόδιζαν την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Έκτοτε το θέμα έχει κολλήσει. Οι συγκεκριμένοι ιεροδιδάσκαλοι, που εκτελούν απλήρωτοι τα θρησκευτικά τους καθήκοντα είναι φίλα προσκείμενοι προς τους νόμιμους Μουφτήδες. Δίπλα τους ο μηχανισμός του τουρκικού προξενείου αμείβει πλουσιοπάροχα όσους ιεροδιδασκάλους επιλέξουν να υποστηρίξουν τους ψευδομουφτήδες.

Δεύτερο θέμα είναι η δημιουργία δημοσίων σχολείων σε μειονοτικές περιοχές. Η μειονοτική εκπαίδευση, εγκλωβισμένη σε συμφωνίες του 1951 και του 1968 είναι εντελώς παρωχημένη. Γεωμετρικά αυξανόμενος αριθμός μουσουλμάνων μαθητών στρέφονται προς τη δημόσια εκπαίδευση. Αρκεί, όμως, να μπορούν να την βρουν. Σε ολόκληρη την ορεινή περιοχή της Ξάνθης και της Ροδόπης δεν υπάρχει ένα δημόσιο δημοτικό σχολείο. Όσα παιδάκια θέλουν να πάνε σε δημόσιο δημοτικό πρέπει να ταξιδεύουν έως και 60 χλμ μακριά από το χωριό τους. Η μοναδική μέριμνα του υπουργείου Παιδείας όλο αυτό τον καιρό ήταν η επαναλειτουργία του προγράμματος εκπαιδεύσεως Μουσουλμανοπαίδων των Φραγκουδάκη-Δραγώνα, ύψους 10.300.000 ευρώ.

Ένα τρίτο πρόβλημα είναι τα λεγόμενα «Κουράν Κουρσού», τα τουρκόγλωσσα φροντιστήρια του Κορανίου. Ξεκίνησαν στις αρχές του 2000 και σήμερα είναι πάνω από 170. Τα περισσότερα Κουράν Κουρσού έχουν καθημερινό απογευματινό πρόγραμμα. Εκτός από τη διδασκαλία του Κορανίου το πρόγραμμα περιλαμβάνει μαθήματα τουρκικής γλώσσας και ιστορία και πατριδογνωσία της Τουρκίας. Στο τέλος της σχολικής περιόδου, τα Κουράν Κουρσού διοργανώνουν εκδηλώσεις, όπου συνήθως ακούγονται ακραίες τουρκικές εθνικιστικές κορώνες. Η χρηματοδότησή τους βασίζεται στους γονείς των μαθητών αλλά και σε βοήθεια από το τουρκικό προξενείο. Μοναδικό αντίβαρο των Κουράν Κουρσού είναι, δυνητικά, ένα ελκυστικό ολοήμερο σχολείο το οποίο θα βοηθά τα παιδιά στα μαθήματά τους και θα τους διδάσκει μέσω των ιεροδιδασκάλων και το Κοράνιο. Αλλά είπαμε... το θέμα των Ιεροδιδασκάλων έχει βαλτώσει ενώ μοναδική μέριμνα του υπουργείου Παιδείας ήταν το πρόγραμμα των Φραγκουδάκη-Δραγώνα...

Ο μόνος σοβαρός κρατικός φορέας που έχει απομείνει να παρακολουθεί τα τεκταινόμενα στη Θράκη είναι η επιτόπια υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών. Κατά τα άλλα, η εγκατάλειψη της μειονότητας είναι εμφανής. Εξίσου εμφανές είναι ότι όλες τις ενέργειες για τη μειονότητα παρεμποδίζουν οι δύο μουσουλμάνοι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος. Συνδέουν οποιαδήποτε αλλαγή στα μειονοτικά με την εκλογή Μουφτήδων. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2010 διεδίδετο ότι υπήρχε ανοχή έναντι των δύο βουλευτών λόγω των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών. Τώρα τί δικαιολογία υπάρχει για την απόλυτη αδράνεια;

Άγγελος Μ. Συρίγος

Δικηγόρος- επ. καθηγητής διεθνούς δικαίου & εξωτ. πολιτικής

* Δημοσιεύθηκε στο Έθνος της Κυριακής, 20 Φεβρουαρίου 2011

«Το δωράκι του κ. Ερντογάν»

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ

ΑΠΟ ΤΟ «ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ» (11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011)

«Το δωράκι του κ. Ερντογάν»

Άγγελος Συρίγος

Δικηγόρος-επ. Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Στις 27 Αυγούστου ο τούρκος πρωθυπουργός έκανε μία κίνηση που δεν είχαμε συνηθίσει από τη χώρα του εδώ και πολλές δεκαετίες. Με νομοθετικό διάταγμα αποφάσισε την επιστροφή ή αποζημίωση των ακινήτων περιουσίων όλων των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων (βακουφίων) που ανήκουν σε μειονότητες και είχαν υφαρπαγεί από το τουρκικό κράτος από το 1936 μέχρι σήμερα. Οι κάποιες εξαιρέσεις (π.χ. δεν αναφέρεται κάτι για τα κατειλημμένα ιδρύματα-μαζμπούτ) δεν μειώνουν τη σημασία της αποφάσεως, που αναμένεται να έχει υψηλό οικονομικό κόστος για την Τουρκία, αφού οι διεκδικούμενες περιουσίες είναι περίπου 1.400. Κύριος ωφελημένος από αυτή τη  απόφαση, εάν εφαρμοσθεί ορθώς, θα είναι η εναπομείνασα ελληνική μειονότητα. Εν συγκρίσει προς τις άλλες μειονότητες διαθέτει τον κύριο όγκο των ακινήτων που δημεύθηκαν.

          Το βασικό ερώτημα είναι για ποιο λόγο ο Ερντογάν ανατρέπει μία πολιτική που ξεκίνησαν οι Νεότουρκοι το 1914 και συνέχισαν οι Κεμαλικοί επί έναν αιώνα;

Επισήμως η τουρκική κυβέρνηση δήλωσε ότι ήταν υποχρέωσή της έναντι των μειονοτικών πολιτών της. Η στάση της, όμως, σε άλλα προβλήματα των μειονοτήτων (π.χ. περιουσίες απελαθέντων το 1964) δεν πείθει. Επίσης θα πρέπει να απορριφθεί και το επιχείρημα ότι η Τουρκία φοβήθηκε αρνητικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τις μειονοτικές περιουσίες. Το δικαστήριο είναι εξαιρετικά αργό στους ρυθμούς του και τυχόν δικαίωση των ιδιοκτητών θα απαιτούσε πολλά χρόνια δικαστικών αγώνων.

Προφανώς η απόφαση διευκολύνει την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας που εδώ και καιρό έχει βαλτώσει. Βέβαιον είναι ότι η απόφαση κινείται στη νεοθωμανική λογική του Ερντογάν που, όπως και οι παλαιοί σουλτάνοι, αποδέχεται ότι οι μειονότητες έχουν μία θέση στον ήλιο. Άλλωστε ελάχιστοι Έλληνες έχουν απομείνει....

Επίσης, όπως έσπευσε να δηλώσει και ο υπουργός Εξωτερικών Νταβούτογλου, η Τουρκία περιμένει ανταπόδοση. Το ελληνικό κράτος από το 2007 (Νόμος 3554) διέγραψε τα χρέη των μουσουλμανικών βακουφίων στη Θράκη. Συνεπώς, η ανταπόδοση θα  σημαίνει απαίτηση για ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων σε άλλο επίπεδο (π.χ. εκλογή μουφτή…).

          Πιο ανησυχητικό είναι η πρωτοβουλία να συνδέεται με τις γεωτρήσεις που πρόκειται να ξεκινήσουν τις επόμενες εβδομάδες στην Κύπρο. Η Τουρκία εμφανίζει στη διεθνή κοινότητα δύο όψεις: την ανθρώπινη και δίκαιη έναντι των μειονοτήτων της και τη στρατιωτική όταν παραβιάζονται τα “ζωτικά” της συμφέροντα. Οι γεωτρήσεις, εξάλλου, έχουν οδηγήσει και στην όξυνση των σχέσεων της με το Ισραήλ. Υπενθυμίζεται, πάντως, ότι και η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ είχε θεωρηθεί casus belli από την Τουρκία.

Τέλος, δεν είναι βέβαιον ότι οι βακουφικές περιουσίες θα επιστραφούν. Ελάχιστα ακίνητα επεστράφησαν με βάση το νόμο για τα βακούφια του 2008. Επιπλέον υπάρχει το προηγούμενο των δύο επιτροπών αποζημιώσεων για την κατεχόμενη Κύπρο και για τα καταστραφέντα κουρδικά χωριά στη νοτιανατολική Τουρκία (Νόμος 5233/2004). Οι αποζημιώσεις που εδόθησαν ήσαν μηδαμινές έναντι της πραγματικής αξίας των ακινήτων.

Επειδή η προθεσμία για την απόδοση των περιουσιών τελειώνει σε ένα χρόνο, δεν χρειάζονται ιδιαίτερες βιασύνες για “ανταποδοτικές κινήσεις” από δικής μας πλευράς (σε οποιοδήποτε πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων).

Άγγελος Μ. Συρίγος

Δικηγόρος- επ. καθηγητής διεθνούς δικαίου & εξωτ. Πολιτικής

* Δημοσιεύθηκε στο Έθνος της Κυριακής, 11 Σεπτεμβρίου 2011

«Γιοζένι μι σο γκαλενίτσατα» Ένα τραγούδι από τη Μάνταινα

Στη Μάνταινα (φωτ. Ν.Θ. Κόκκας)

Το βίντεο του τραγουδιού

«Γιοζένι μι σο γκαλενίτσατα»

Ακολουθούν οι στίχοι του τραγουδιού:

-Γιοζένι μι σο, κούζουμ, γκαλενίτσατα

-Παντρεύτηκε, ψυχή μου, η αγαπημένη σου

Γκαλενίτσατα, κούζουμ, πόρβοτο λιούμπε.

Η αγαπημένη σου, ψυχή μου, η πρώτη σου αγάπη.

Νε μι μπε μπόλνο, κούζουμ, κακ μπε κάματνα

Δε στεναχωρέθηκα, ψυχή μου, που ήταν όμορφη

Γιε μι μπε μπόλνο, κούζουμ, κακ μπέχμε μπλίσκο.

Εγώ στεναχωρέθηκα, ψυχή μου, πόσο ήμασταν κοντά.

(το τραγούδι συνεχίζεται ως εξής)

-Κιντέ σι τσούλα, μάιλελε,

-Πού το άκουσες, μανούλα μου

Τίταγιε ντούμο τσούλα σι;

Αυτή την κουβέντα που την άκουσες;

-Για σαμ, σίνουλε, σνόστι σαμ χόντιλα

-Εγώ, γιε μου, χτες το βράδυ πήγα

να βρίσεβενε, να βρίσνα βόντα

στις βρύσες , για νερό της βρύσης

Ταμ γκο ντούμεχο, σίνουλε

Εκεί το συζητούσαν, γιε μου

Μάλκινε μόμι, χεμ γκου ντούμεχο,

Τα μικρά κορίτσια εκεί το συζητούσαν

Σίνουλε, χεμ γκο κρίγιεχο.

Γιε μου, το λέγανε κρυφά.

-Νι ντα γκο ντούμετ, μάιλελε

Ούτε να το συζητάνε, μανούλα

Νι ντα γκο κρίγιετ

Ούτε να το κρυφολένε

Μένε νε τρέμποβο, μάιλελε

Εμένα δε μου χρειάζεται, μανούλα

Μπαλκάντσκο μετσκά

Του δάσους η αρκούδα

Γιοτ κακ μι γίντε, μάιλελε,

Γιατί πώς μου ήρθε, μανούλα

Πόρβονο λίμπε.

Η πρώτη μου αγάπη.

* Οι στίχοι του τραγουδιού συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο του Π. Θεοχαρίδη, «Πομάκοι. Οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης», ΠΑΚΕΘΡΑ 1996 σελ. 411. Παραλλαγή του ίδιου τραγουδιού από τη Γλαύκη συμπεριλαμβάνει ο Αλή Ρόγγο στο βιβλίο του «Πομάκικα Δημοτικά τραγούδια της Θράκης», Ταμιείον Θράκης, Ξάνθη 2002 σελ. 161.

Η Μάνταινα στο χάρτη

Βλέπε επίσης:

Οι Πομάκοι και τα τραγούδια της στο ηχητικό αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη

http://pomakohoria.blogspot.gr/2012/08/blog-post_23.html

Τι τραγουδούσαν οι Πομάκοι στη Γοργόνα (Μπρατάνκοβα) πριν 50 χρόνια

Από το αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη
Ηχογραφήσεις στα Πομακοχώρια 1964-1970

Στο χωριό Γοργόνα (Μπρατάνκοβα) της Ξάνθης

(φωτογραφίες Ν.Θ.Κόκκας)

Ακολουθεί το βίντεο του τραγουδιού:

Ακολουθούν οι στίχοι του τραγουδιού:

«Μόμα σέντι να κράη ρέκο»

Μόμα σεντί να κράη ρέκο

Κορίτσι κάθεται κοντά στο ποτάμι

Να κράη ρέκο, να μπελ κάμεν.

Κοντά στο ποτάμι, σε άσπρη πέτρα

Ι φ’ ρόκο νταρζί γιογκλεντάλου

Στο χέρι της κρατάει καθρέφτη

Γιουγκλέβα σο, γιεσμίβα σο

Κοιτάζεται, χαμογελάει

Ναρίτσε σι: λίτσε, λίτσε

Αναρωτιέται: πρόσωπο, πρόσωπο

Λίτσε, λίτσε, μπέλου λίτσε.

Πρόσωπο, πρόσωπο, άσπρο πρόσωπο

Κόη σε τέμπε ντα πρεβάλι;

Ποιος εσένα θα προλάβει να σε προλάβει;

Ντα λι γιουνάκ ι λι ζέμε;

Θάναι παλικάρι ή το χώμα;

Γκρέχνα μόμκα ι τα γιε μέρνα

Ξαφνικά πέρασε μέσα το κοριτσάκι κι αυτός την είδε

Φ’ τσέρνο ζέμε ράσε πότα.

Στο μαύρο χώμα άνοιξε το δρόμο.

* Οι στίχοι του τραγουδιού συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο του Π. Θεοχαρίδη, «Πομάκοι. Οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης», ΠΑΚΕΘΡΑ 1996 σελ. 397. Παραλλαγή του τραγουδιού από τη Σμίνθη καταγράφεται στο βιβλίο του Ν.Θ.Κόκκα «Uchem so Pomatsko, Μαθήματα πομακικής γλώσσας, τ. Β. Ανθολόγιο κειμένων (Παραμύθια-τραγούδια-παροιμίες), ΠΑΚΕΘΡΑ:Ξάνθη σελ. 90. Παραλλαγή από τα Άσκυρα, τραγουδάει ο Φεράτ Αλή Αφέντη στο δίσκο «Τραγούδια και σκοποί των Πομάκων από τα Κιμμέρια και τα Άσκυρα Ξάνθης», ΠΑΚΕΘΡΑ, 2005.

ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΓΟΡΓΟΝΑΣ

βλέπε επίσης:

Οι Πομάκοι και τα τραγούδια τους στο ηχητικό αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη

Οι Έλληνες Πομάκοι στη «Λεωφόρο της Ευρώπης»

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Είναι άγνωστο γιατί ενδιαφέρθηκε ένα Γαλλικό Τηλεοπτικό συνεργείο να έρθει στη Θράκη και να ασχοληθεί με τους Πομάκους, καταγράφοντας τα προβλήματά τους και τον πολιτισμό τους.
Γι αυτές τις λήψεις οι "πολιτισμένοι" τουρκόφρονες, με τσεκούρια και ρόπαλα επιτέθηκαν στα μέλη του συνεργείου και μετά από διαπραγματεύσεις με την αστυνομία(!) επέτρεψαν την αποχώρησή τους από την ορεινή Ξάνθη...
Ας δούμε το βίντεο και όποιος μπορεί ας μας βοηθήσει στην μετάφραση...

Να σημειωθεί πως κάποιες δηλώσεις έγιναν μπροστά στην κάμερα λόγω της παρουσίας των τουρκοφρόνων, οι οποίοι παρατηρούσαν όλα όσα γινόντουσαν. Εξάλλου, η πίεση που ασκούν τα όργανα της Άγκυρας στους κατοίκους της ορεινής Ξάνθης, στους Πομάκους, είναι καταγεγραμμένη πολλάκις. Η περιοχή ήταν "κλειστή" και ελεγχόμενη στρατιωτικά λόγω ΝΑΤΟ και της ψυχροπολεμικής κατάστασης με το ανατολικό μπλόκ, αυτό όμως δεν αναιρεί τις ευθύνες των ελληνικών κυβερνήσεων που δέχτηκαν την δέσμευση και τον ουσιαστικό περιορισμό Ελλήνων κατοίκων...

Η μετάφραση του βίντεο

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΡΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ: "Οι μειονότητες μιλούν πάντα διαφορετική γλώσσα από εκείνην της χώρας όπου βρίσκονται, πράγμα που δεν διευκολύνει την ένταξή τους. Ορισμένες μειονότητες έχουν ένα επιπρόσθετο εμπόδιο: αυτό της θρησκείας. Και μερικές άλλες έχουν τα πάντα εναντίον τους. Σήμερα θα πάμε σε μια ακριτική περιοχή της Ελλάδας, στις ορεινές περιοχές που βρίσκονται στα σύνορα με τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Σε αυτή την απροσπέλαστη ζώνη ζουν οι Πομάκοι....
Οι μουσουλμάνοι αυτοί ήταν κατά καιρούς διαφορετικών εθνικοτήτων και σήμερα είναι Έλληνες. Για καιρό οι ελληνικές αρχές τους είχαν υπό στρατιωτικό περιορισμό. Σήμερα οι Πομάκοι έχουν δικαιώματα όπως όλοι οι πολίτες, αλλά δυστυχώς οι αμαρτίες του παρελθόντος έχουν διχάσει τις κοινότητές τους....

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Η Εμινέ έφυγε από το πομακικό χωριό της. Το έβρισκε όλο και πιο δύσκολο να αντέξει την απομόνωση. Κι όμως εξακολουθεί να είναι προσκολλημένη στην κουλτούρα της: στα τραγούδια και την πομακική διάλεκτο. Όταν ήρθε να μείνει στην πόλη, δεν μίλαγε λέξη Ελληνικά....

ΕΜΙΝΕ: Στο χωριό απ' όπου κατέβηκα στην πόλη, βγάζεις ένα πρόβατο από το μαντρί και χάνεται. Αλλά μετά, όταν είναι το πρόβατο έξυπνο όπως εγώ, εξελίσσεται σιγά σιγά και προχωράει...

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Η πομακική διάλεκτος μιλιέται, αλλά δεν γράφεται. Είναι μίγμα μιας σλαβικής διαλέκτου, της ελληνικής γλώσσας και της τουρκικής. Χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον στο σπίτι. Όσο πιο συχνά μπορούν, διδάσκουν στα παιδιά τους πώς είναι η ζωή στο χωριό. Δεν την ξέχασαν....

ΕΜΙΝΕ: Να, εγώ είμαι αυτή, πάνω σ' ένα γέρικο μουλάρι....

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Κι όμως δεν υπάρχει νοσταλγία, είναι απλά μια φάση που πέρασε....

ΕΜΙΝΕ: Και το 2006 αποφάσισα να βγάλω τη μαντήλα. Αποφάσισα να μάθω Ελληνικά, αποφάσισα να πάω σχολείο και φέτος είμαι στην Γ' Γυμνασίου. Κάνουμε διαγωνισμό με την κόρη μου, ποιά θα είναι η πιό καλή μαθήτρια, φυσικά και με το γιό μου....

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Η Εμινέ ήθελε να μας γνωρίσει το χωριό της....

ΕΜΙΝΕ: Παλιά υπήρχε ένα κομμάτι που κατέβαινε από δω, έκλεινε το δρόμο - δεν ήταν όμως τόσο μεγάλος και τόσο φαρδύς αυτός ο δρόμος, ήταν πιο κοντινός. Κατέβαινε ο κόσμος από το λεωφορείο, πήγαινε εδώ, έδειχνε την άδεια. Αν είχε την άδεια καλώς, αν δεν την είχε, τον στέλλανε πίσω με τα πόδια....

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Ώσπου οι Πομάκοι μπόρεσαν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην Ελλάδα, πράγμα που προκάλεσε την δυσαρέσκεια αρκετών. Τώρα ήταν στερημένοι δικαιωμάτων μάλλον παρά υποταγμένοι. Μετά τον εξισλαμισμό τους από τους Οθωμανούς κατακτητές, παρέμειναν εντελώς στερημένοι από πολιτικά δικαιώματα μέχρι τη δεκαετία του '80: Δεν είχαν δικαίωμα να φοιτήσουν σε πανεπιστήμιο, να γίνουν δημόσιοι υπάλληλοι και να πολιτευτούν. Ακόμα και σήμερα, που οι Πομάκοι απαιτούν να αναγνωριστούν ως μειονότητα, η ελληνική κυβέρνηση κάνει πως δεν τους ακούει. Κανένας από τους πολιτικούς με τους οποίους ζητήσαμε να επικοινωνήσουμε δεν θέλησε να μας μιλήσει, πόσο μάλλον να μας δει....

ΙΜΑΝ ΑΧΜΕΤ, Πομάκος της Ξάνθης: Η πολιτική που εφαρμόζει η Ελλάδα λέει ότι δεν υπάρχουν μειονότητες στην Ελλάδα - υπάρχει μόνο μία: η μουσουλμανική. Απεναντίας, οι Τούρκοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει μόνο μια μειονότητα και είναι η τουρκική....

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: H συζήτηση για την εθνική ταυτότητα διχάζει τους Πομάκους. Η συζήτηση μαζί τους δεν αργεί να εκφυλιστεί. Η Εμινέ βιώνει μια δυσάρεστη εμπειρία....

ΕΜΙΝΕ: Εγώ σας ρωτώ για αυτό που είναι σεβαστό. Δεν θέλω να σας κάνω πολιτική....

ΤΟΥΡΚΟΦΩΝΗ: Είμαστε Τούρκες. Τούρκες είμαστε, μουσουλμάνες Τούρκες. Να ξέρετε αυτό. Πομάκες δεν υπάρχουν....

ΕΜΙΝΕ: Να σας πω λίγο κάτι...

ΤΟΥΡΚΟΦΩΝΗ: Πομάκες δεν υπάρχουν. Να το ξέρετε αυτό. Αλφαβήτα δημοτικά σας πού είναι; Ρωτάω. Αλφαβήτα πού είναι;...

ΤΟΥΡΚΟΦΩΝΟΣ: Άντε φύγετε από δω... Όχι!...

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Περιτριγυρισμένοι από ένα πλήθος που συνεχώς μεγάλωνε, βρεθήκαμε στη θέση να πρέπει να περιθάλψουμε έναν τραυματία. Οι τοπικές αρχές μας συνόδευσαν από το καφενείο του χωριού και χάρη σ' αυτές μπορέσαμε να διαφύγουμε όσο γρηγορότερα γινόταν, συνοδευμένοι από αστυνομικούς που μας ξανάφεραν στην πόλη....

ΡΕΠΟΡΤΕΡ: Σήμερα η Εμινέ είναι μέλος ενός συλλόγου για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των Πομάκων. Το χωριό της αργοπεθαίνει. Οι περισσότεροι κάτοικοι του είναι άνεργοι. Ο καπνός, το προϊόν της περιοχής, περνάει κρίση. Αποτέλεσμα είναι να φεύγουν οι νέοι για να αναζητήσουν δουλειά στο εξωτερικό. Σήμερα στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πια παρά 30.000 Πομάκοι...

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΡΙΑ: Θα σας αφήσουμε να δείτε περισσότερα στο ιστολόγιο της εκπομπής, στο διαδίκτυο. Εκεί θα βρείτε όλες τις απαντήσεις στις ερωτήσεις που μας θέσατε στο πόρταλ. Θα είμαστε μαζί σας και πάλι την επόμενη βδομάδα.

Πηγή:  http://kostasxan.blogspot.gr/2010/10/blog-post_6497.html

Παρακολουθήστε το βίντεο στη διεύθυνση:

http://www.youtube.com/watch?v=GbcLUeBPb7E&feature=player_embedded

«Ζαρίνκα σι γιο τόρναλα» τραγούδι από το Τέμενος Σατρών

από το αρχείο

του Πέτρου Θεοχαρίδη

 καταγραφές στα Πομακοχώρια:

1964-1970

Το βίντεο του τραγουδιού

Ακολουθούν οι στίχοι του τραγουδιού:

Ζαρίνκα σι γιο τόρναλα

Η Ζαχρίνκα ξεκίνησε

Νις τένκο μπράλο να ντόλου.

Να πάει στο στενό ρέμα προς τα κάτω

Να Σμιλέν γκο στε ντα ίντε.

Στο Σμιλέν κοντά να πάει.

Βαρβέλα κόλκου βαρβέλα

Περπάτησε, πόσο περπάτησε

Τσόραν σο γιο όμπλακ ποντάντε

Μαύρο σύννεφο εμφανίστηκε

Σίτνα γιε ρόσα σροσέλα.

Ψιλή βροχούλα έριξε

Τέμνα γιο μάγκλα πάναλα

Πυκνή έπεσε ομίχλη

Ζαρίνκα πότεν ζμπόρκαλα.

Η Ζαχρίνκα μπέρδεψε το δρόμο

Φαϊντούτσκο πότε φάτιλα.

Το δρόμο των ληστών ακολούθησε.

Ζαρίνκα σόνα ντα πλάτσε:

Η Ζαχρίνκα άρχισε να κλαίει:

- Χαϊντούτι μπράτιε ντα μι στε

-Ληστές, αδέλφια να μού είστε

Ι γιε σεστρίτσα ντα βι σομ.

Κι εγώ αδελφούλα σας να είμαι.

 …………………

(το τραγούδι συνεχίζεται ως εξής)

-Ζαχρίνκο, κούζουμ, χούμποφκο

-Ζαχρίνκα, καλή μου, ομορφούλα

Τι μι σι ι μένε σεστρίτσα

Εσύ είσαι για μας αδελφούλα

Γι εμ σι νέμομ σεβντίτσα

Αλλά δεν έχουμε αγαπούλα .

Ζαχρίνκο σόνε ντα πλάτσε.

Η Ζαχρίνκα άρχισε να κλαίει.

-Ζαχρίνκο, κούζουμ, χούμποφκο

-Ζαχρίνκα, καλή μου, ομορφούλα

Τσόρνο τι καβέ ντα βαρίς,

Μαύρο εσύ καφέ θα βράζεις

Να ρος κουμίτι ντα πουγιές

Σε διαλεχτούς κομιτατζήδες θα κερνάς

Οτ σκούτον να σκουτ ντα σεντίς,

Από αγκαλιά σε αγκαλιά θα κάθεσαι.

Σ’ τόπλο τσεβερμέ ντα γιεντές

Ζεστό ψητό θα τρως

Στουντένο βόντα ντα πιες,

Κρύο νερό θα πίνεις

Καρβίβι νόζιε ντα μούγιες,

Ματωμένα μαχαίρια θα καθαρίζεις

Καρβίβι ρίζι ντα περές.

Ματωμένα πουκάμισα θα πλένεις.

Πράλα γιε, κόλκου πράλα γιε

Έπλυνε, όσα έπλυνε

Τσι σο γιο πριποζνάλα μπράτουνε

Και αναγνώρισε του αδελφού της

Ρισκόνο. Σόνα Ζαχρίνκο ντα πλάτσε:

Το πουκάμισο. Άρχισε η Ζαχρίνκα να κλαίει:

-Σόχνε μι, γκόρο, βέχνι μι,

-Δάσος, να μού ξεραθείς

Ντα ντόιντε μάϊκα να νταρβά

Να έρθει η μάνα μου για ξύλα

Ντα σι μο μάικα πογιόμε

Να έρθει η μάνα μου να με πάρει

Μόνε σο βέικι ντουντέλο

Έχω πολύ αγανακτήσει

Ντουντέλο ι ποτροσνέλο.

Αγανακτήσει και πληγωθεί.

Τσόρνονο καβέ βαρέβα

Μαύρο καφέ έβρασα

Να ροτ κομίτε πογιέβο

Σε διαλεχτούς κομιτατζήδες

Τόπλο τσεβερμέ γιεντέβο

Ζεστά ψητά τους τάισα

Γιοτ σκούτον να σκουτ σεντέβε

Από αγκαλιά σε αγκαλιά καθόμουνα

Καρβίβι νόζι μούγιεβο

Ματωμένα μαχαίρια έπλυνα

Καρβίβι ρίσκι περέβο.

Ματωμένες φανέλες καθάρισα.

- Κουμίτε, τσόρνι χαϊντούτε

- Κομιτατζήδες, μαύροι ληστές

Γιενίτσα μπράτα ιμέσα

Ένα αδελφό είχα

Ι τόγκο μι οτμπάβιτε.

Κι αυτόν μού τον σκοτώσατε.

- Ζαχρίνκο, κούζουμ, χούμποφκο

- Ζαχρίνκα, καλή μου, ομορφούλα

Βέτσερ σμε κλάλι ι πράλι

Νύχτα σφάζαμε και ξεκοιλιάζαμε

Ντα τι γκο σμε νε ποζνάλι.

Γι αυτό δεν τον γνωρίσαμε.

 * Οι στίχοι του τραγουδιού συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο του Π. Θεοχαρίδη, «Πομάκοι. Οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης», ΠΑΚΕΘΡΑ 1996 σελ. 378.

Χάρτης της περιοχής Τεμένους Σατρών

Ο συγγραφέας Πέτρος Θεοχαρίδης

Για το αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη βλέπε:

Οι Πομάκοι και τα τραγούδια της στο ηχητικό αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη

Ντόστερο μαρή μάιτσινα -πομάκικο τραγούδι από το Ωραίον Ξάνθης

Από το ηχητικό αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη

(καταγραφές στα πομακοχώρια:1964-1970)

Ο παραδοσιακός Πομάκος μουσικός Ραήφ Μουλά Χασάν

 από το Ωραίον Ξάνθης

Το βίντεο του τραγουδιού

Το μοναστήρι του Μπάτσκοβο, που αναφέρει το τραγούδι

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 

Τα ονόματα «Γιώργης» και «Γιώργαινα» καθώς και η αναφορά του τραγουδιού στη μονή του Μπάτσκοβο μας παραπέμπει στα χρόνια πριν το βίαιο  εξισλαμισμό των Πομάκων της Ροδόπης από τους Τούρκους.  Το μοναστήρι του Μπάτσκοβο, που αναφέρεται στο τραγούδι είναι η μονή Πετριτσονιτίσσης και βρίσκεται μεταξύ Φιλιππούπολης και Σμόλιαν, 19 χιλιόμετρα από την πόλη Ασένοβγκραντ. Κτίστηκε το 1083 μ.Χ. από τον πρίγκιπα Γρηγόριο Πακουριάνο. Αν και λεηλατήθηκε κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας, παρέμεινε σημαντικό πνευματικό κέντρο στην οροσειρά της Ροδόπης.

Ακολουθούν οι στίχοι του τραγουδιού:

«Ντόστερο μαρή μάιτσινα»

-Ντάστερο, μορί μάιτσινα

-Κόρη μου, καλέ μάνα μου

Σον τι γιε, ντάστερο, ντα λεζίς;

Νύσταξες, κόρη, και ξαπλώνεις;

-Μπόλνα σαμ, μπόλνα, αχ μάμο.

-Άρρωστη είμαι, άρρωστη, αχ μάνα.

Ντέβιτ γκοντίνι γιάλβα σαμ

Εννιά χρόνια είμαι άτεκνη.

Άϊντε με, μάμο, μο γιότβεντι

Άϊντε, μάνα να με πας

Να Μπατσκότσκιεν μανεστίρ

Στο μοναστήρι του Μπάτσκο

Καλόγκερ ντα μα πουβίντι

Ο καλόγερος να με δει.

Γιότι σαμ, μάμο γιαλβίτσκα

Γιατί, είμαι, μάνα, άτεκνη

Γιότι ντετσά σι νι ράνταμ

Γιατί παιδιά δε γεννάω

Στάνι μι, στάνι, μπρε Γκιόργκι

Σήκω, σήκω, βρε Γιώργη

Τσι στε ντα σι μι για ίνταμ

Γιατί εγώ έρχομαι

Ίντι σι, πόντι, Γκιόργκινο

Φύγε, φύγε, Γιώργαινα

Κανά ντα τι ας να πράβεμ

Τι να σου κάνω εγώ

Γιογκά σι γιολβίνο γιαλβίτσκα

Αφού είσαι άτεκνη.

- Άϊντε σι, Γκιόργκι, σας μένε.

- Έλα, Γιώργη, σε μένα.

-Ίντι σι, πόντι κατ, Γκιοργκίν

-Φύγε, πήγαινε, Γιώργαινα

Μάμα μα τέμπε νι ντάβα

Η μάνα μου σε σένα δε με δίνει

Γιότι ντετσά σι νι ντάβας.

Γιατί παιδιά δεν κάνεις..

* Οι στίχοι του τραγουδιού συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο του Π.Θεοχαρίδη, «Πομάκοι. Οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης», ΠΑΚΕΘΡΑ 1996 σελ. 430.

 Χάρτης της περιοχής Ωραίου

Για το χριστιανικό παρελθόν των Πομάκων βλέπε:

 Μαρτυρίες για τον εξισλαμισμό των Πομάκων

Γενίτσαροι και εξισλαμισμός

http://pomakohoria.blogspot.gr/2011/02/blog-post_6280.html

Η γέφυρα του παπά στα πομακοχώρια της Ξάνθης

http://pomakohoria.blogspot.gr/2011/01/blog-post_701.html

Για το Ραήφ Μουλά Χασάν βλέπε επίσης:

Τέσσερα χρόνια χωρίς τον καλό Ραήφη

http://pomakohoria.blogspot.gr/2009/12/blog-post_25.html

Ένα τραγούδι από το Ωραίον Ξάνθης

http://pomakohoria.blogspot.gr/2011/05/pilentse-belo-i-cherveno.html

Μια σπάνια ηχογράφηση από το Ωραίον

http://pomakohoria.blogspot.gr/2012/03/blog-post.html

Βλέπε επίσης:

Οι Πομάκοι και τα τραγούδια της στο ηχητικό αρχείο του Πέτρου Θεοχαρίδη

http://pomakohoria.blogspot.gr/2012/08/blog-post_23.html