Σημαντική ομιλία του Προκόπη Παυλόπουλου για το ζήτημα των μειονοτήτων

 

Η διαχρονική προκλητική παραβατικότητα της Τουρκίας κατά την εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης: Το ζήτημα των Μειονοτήτων

18 Σεπτεμβρίου 2022

Πηγή: prokopiospavlopoulos.gr

 

Προκόπιος Παυλόπουλος

τέως πρόεδρος της Δημοκρατίας

 

Σημεία ομιλίας στο Συνέδριο του Μουσικοφιλολογικού Συλλόγου Άρτης “Ο Σκουφάς” υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με θέμα “100 χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή”.

 

Πρόλογος

Αποτελεί κοινό τόπο, ιδίως σε διεθνές επίπεδο, ότι η Ελληνική Θράκη παρέχει ένα άκρως αντιπροσωπευτικό παράδειγμα και για το πώς αντιλαμβάνονται Ελλάδα και Τουρκία, αντιστοίχως, την πιστή εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης, ιδίως ως προς το ειδικό εκείνο τμήμα της, το οποίο αφορά την ρύθμιση του ζητήματος των Μειονοτήτων που υπήρχαν στις δύο Χώρες, κατά τον χρόνο σύναψής της. 

 

Α. Και για την ακρίβεια, η Ελλάδα έχει αποδείξει – και αποδεικνύει καθημερινώς, ως μέλος της Διεθνούς Κοινότητας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης – ότι γενικώς, κατ’ εξοχήν δε στην περιοχή της Ελληνικής Θράκης, σέβεται στο ακέραιο τις ως άνω ρυθμίσεις της Συνθήκης της Λωζάνης.  Όλως αντιθέτως, η Τουρκία εκπροσωπεί το απεχθές, από πλευράς Διεθνούς Δικαίου, παράδειγμα της πλήρους περιφρόνησης της Διεθνούς Νομιμότητας και σε ζητήματα Μειονοτήτων, όπως προκύπτει και από την συμπεριφορά της μετά την σύναψη της Συνθήκης της Λωζάνης, έναντι της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στην Κωνσταντινούπολη και αλλού, με βάση τα όσα εκτίθενται κατωτέρω.  Τα παραδείγματα,    τα  οποία  παρατίθενται  ενδεικτικώς  στην  συνέχεια, αρκούν για να καταδείξουν ευκρινώς την αλήθεια του προμνημονευόμενου συμπεράσματος. 

 

Β. Για την πλήρη κατανόηση των παραδειγμάτων τούτων είναι ανάγκη να διευκρινισθεί, εκ προοιμίου, ότι το ειδικό τμήμα της Συνθήκης της Λωζάνης περί Μειονοτήτων προέβλεπε την ανταλλαγή των Μειονοτήτων, με την έννοια της αμοιβαίας μετεγκατάστασης Τούρκων υπηκόων, Ελληνικού Ορθόδοξου Θρησκεύματος, στην Ελλάδα και Ελλήνων υπηκόων, Μουσουλμανικού Θρησκεύματος, στην Τουρκία.  Όμως, η Συνθήκη της Λωζάνης εξαίρεσε ρητώς από την ρύθμιση αυτή από την μια πλευρά τους Μουσουλμάνους μόνιμους κατοίκους της Δυτικής Θράκης και, από την άλλη πλευρά, τους Έλληνες μόνιμους κατοίκους της περιφέρειας της Κωνσταντινούπολης, των Πριγκηπονήσων και των Περιχώρων, εγκατεστημένων στην Τουρκία προ της 30ής Οκτωβρίου 1918.  Από την ίδια την διατύπωση των προαναφερόμενων διατάξεων της Συνθήκης της Λωζάνης προκύπτει, με αδιαμφισβήτητη ευκρίνεια, ότι στην μεν περίπτωση των Μουσουλμάνων της Δυτικής Θράκης πρόκειται περί αμιγώς «Θρησκευτικής Μειονότητας».  Ενώ, στην περίπτωση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, των Πριγκηπονήσων και των Περιχώρων, πρόκειται για αμιγώς «Εθνική Μειονότητα».

 

Ι. Η συμπεριφορά της Ελλάδας.

Σε ό,τι αφορά την Μουσουλμανική Μειονότητα της Δυτικής Θράκης – η οποία, ας σημειωθεί, περιλαμβάνει και Πομάκους, καθώς και Ρομά – η Ελλάδα έχει συμπεριφερθεί κατά τρόπο πλήρως σύμφωνο με την Συνθήκη της Λωζάνης αλλά και με το εν γένει Διεθνές Δίκαιο, ως προς τα κάθε είδους Δικαιώματα των Μειονοτήτων, θρησκευτικά ή μη.  Εξ ου και η Μουσουλμανική Μειονότητα της Δυτικής Θράκης όχι μόνο δεν έχει απομειωθεί αλλά, όλως αντιθέτως, ευημερεί και αυξάνεται, αφού από τα 110.000 μέλη κατά το 1923 – χρόνο σύναψης της Συνθήκης της Λωζάνης – σήμερα αριθμεί περί τα 130.000 μέλη.  Τα όσα δε ισχυρίζεται περί του αντιθέτου η Τουρκία, όσον αφορά τα ζητήματα των Μουφτήδων και του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού, είναι παντελώς έωλα, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, και από τα εξής:

 

Α. Το καθεστώς του Μουφτή.

Το νομικό καθεστώς του Μουφτή διέπεται πλέον από τις διατάξεις των άρθρων 137 επ. του ν. 4964/2022 (ΦΕΚ, Α΄, 30.7.2022), με τις οποίες επήλθε ουσιώδης εκσυγχρονισμός της οργάνωσης και λειτουργίας των Μουφτειών Θράκης.  Όπως συνέβαινε και κατά την προϊσχύσασα νομοθεσία, έτσι και κατά τις διατάξεις του άρθρου 143 παρ. 3 του ως άνω νόμου ο Μουφτής είναι δημόσιος υπάλληλος. Και μάλιστα δημόσιος υπάλληλος που κατέχει θέση προϊσταμένου γενικής διεύθυνσης.   

 

Ειδικότερα, κατά τις προαναφερόμενες διατάξεις του ν. 4964/2022, ο Μουφτής διορίζεται με προεδρικό διάταγμα, εκδιδόμενο ύστερα από πρόταση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (άρθρο 156).   

 

α) Του διορισμού αυτού προηγείται δημόσια προκήρυξη (άρθρο 151), σύνταξη καταλόγου  υποψηφίων (άρθρο 152) και διατύπωση  απλής αιτιολογημένης γνώμης – χωρίς συγκριτική  αξιολόγηση – για τα προσόντα, κωλύματα, ασυμβίβαστα και την επάρκεια των υποψηφίων, από Συμβουλευτική Επιτροπή εκ 33 μελών, Ελλήνων πολιτών της μουσουλμανικής μειονότητας Θράκης (άρθρα 153-155).  Ο Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων επιλέγει, κατά διακριτική ευχέρεια, τον Μουφτή μεταξύ των υποψηφίων, ως προς τους οποίους γνωμοδότησε η αρμόδια Συμβουλευτική Επιτροπή.

 

β) Ο Μουφτής δεν είναι μόνο θρησκευτικός λειτουργός.  Είναι και δημόσιος λειτουργός, ο οποίος κατά τις διατάξεις του άρθρου  146 παρ. 8 έχει συγκεκριμένη δικαιοδοσία, επί διαφορών  που εισάγονται ενώπιόν του, εφόσον το ζητήσουν τα διάδικα μέρη, αποδεχόμενα και  την εφαρμογή του ιερού μουσουλμανικού νόμου για την επίλυσή τους.  Πρόκειται κυρίως για διαφορές οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου, ειδικότερα δε για διαφορές επί γάμων, διαζυγίων, διατροφών, εποπτειών, κηδεμονιών, χειραφεσίας ανηλίκων, ισλαμικών διαθηκών και εξ αδιαθέτου διαδοχής.  Οι δικαιοδοτικής φύσης αποφάσεις του Μουφτή πρέπει, για να παράγουν δεδικασμένο και εκτελεστότητα, να κηρυχθούν προηγουμένως εκτελεστές από το Μονομελές Πρωτοδικείο της περιφέρειας που εδρεύει ο Μουφτής.

 

2. Από το γράμμα και το πνεύμα των προμνημονευόμενων διατάξεων προκύπτει ότι μεταξύ των άλλων αρμοδιοτήτων του – κατά βάση θρησκευτικής φύσης- ο Μουφτής εξακολουθεί ν’ ασκεί, εντός της Ελληνικής Έννομης Τάξης, και δημόσιου δικαίου καθήκοντα, και για την ακρίβεια καθήκοντα δικαιοδοτικής υφής – καθήκοντα «ιεροδίκη»- ανάλογα μ’ εκείνα των τακτικών δικαστηρίων.  Άρα, ως προς αυτά τα καθήκοντα ο Μουφτής είναι όργανο του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο ασκεί δημόσια εξουσία.

 

α) Κατά τούτο ορθώς ο Μουφτής διορίζεται, επί θητεία (πενταετή), υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις των διατάξεων των άρθρων 143 επ. του ν. 4964/2022,  κατά τ’ ανωτέρω.  Αυτό δε είναι απολύτως σύμφωνο με το Σύνταγμά μας αλλά και με το Διεθνές Δίκαιο, το οποίο έχει καταστεί μέρος της Ελληνικής Έννομης Τάξης.  Πραγματικά, στην θεωρία αλλά και στην πράξη του Δημόσιου Δικαίου γίνεται καθολικώς δεκτό, ότι τα όργανα του Δημοσίου, τα οποία ασκούν οιασδήποτε μορφής δημόσια εξουσία, διορίζονται από τις κατά νόμο οριζόμενες αρχές.  Μόνο δε μέσω της πράξης διορισμού τούς εκχωρείται νομίμως το μέρος δημόσιας εξουσίας, το οποίο μπορούν ν’ ασκήσουν.  Συνακόλουθα, η πράξη διορισμού, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, αφενός οριοθετεί επακριβώς την έκταση της παραχωρούμενης στα όργανα αυτά δημόσιας εξουσίας και, αφετέρου, τα νομιμοποιεί ως προς την κατά το Σύνταγμα άσκησή της.  Εκλογή οργάνων του Δημοσίου είναι κατά το Σύνταγμα νοητή και επιτρεπτή μόνο στο πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας σωματειακής μορφής νομικών προσώπων δημόσιου δικαίου – κλασικό παράδειγμα οι Δικηγορικοί Σύλλογοι και άλλοι, ανάλογης υφής, επαγγελματικοί σύλλογοι – και νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, αλλά μόνον εφόσον αποτελούν, σύμφωνα με το Σύνταγμα, μέρος του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα.

 

β) Επομένως, κατά το Σύνταγμα εκλογή του Μουφτή από ένα είδος «βάσης» δεν είναι επιτρεπτή.  Οι δε περί του αντιθέτου ισχυρισμοί της Τουρκίας είναι παντελώς αυθαίρετοι – ας μην παραβλέπεται το γεγονός ότι ούτε στην ίδια την Τουρκία υπάρχει οργανωμένο καθεστώς εκλογής Μουφτή – πράγμα το οποίο σημαίνει, αυτοθρόως, ότι οι «εκλεγμένοι μουφτήδες» στην Ελληνική Θράκη δρουν παρανόμως, ήτοι εκτός των ρυθμίσεων του Ελληνικού Συντάγματος και της εκτελεστικής του νομοθεσίας, και ορθώς δεν αναγνωρίζονται από το Ελληνικό Κράτος.  Επιπλέον, οι ισχυρισμοί της Τουρκίας ότι η Ελλάδα πρέπει να προβεί, ως προς τον Μουφτή, σε πλήρη διαχωρισμό μεταξύ «θρησκευτικού λειτουργού» και «ιεροδίκη», όχι μόνο συνιστούν ωμή και παράνομη επέμβαση στο εσωτερικό της Ελληνικής Έννομης Τάξης και, κατά συνέπεια, στις αρμοδιότητες του Ελληνικού Κράτους.  Αλλά, επιπροσθέτως, τυχόν αποδοχή τους θα οδηγούσε σε πλήρη σύγχυση ως προς τις αρμοδιότητες του Μουφτή, η οποία θ’ απέβαινε εις βάρος αυτού τούτου του κοινού αισθήματος της Μουσουλμανικής Μειονότητας στην Ελληνική Θράκη, με ό,τι αυτό θα μπορούσε να συνεπάγεται για την ειρηνική διαβίωση στο εσωτερικό της Μειονότητας.  Αυτή δε η τελευταία διαπίστωση καθιστά ακόμη πιο ύποπτη την εμμονή της Τουρκίας σε τέτοιες, παντελώς αβάσιμες, αιτιάσεις, όταν μάλιστα υπό το σημερινό καθεστώς του Μουφτή η κοινωνική ζωή της Μουσουλμανικής Μειονότητας στην Ελληνική Θράκη είναι απολύτως ομαλή και αρμονική.

 

Β.  Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.

 

Η Ελλάδα ενεργεί, πάντοτε, σύμφωνα με το ισχύον Σύνταγμα και το Διεθνές Δίκαιο και ως προς το ζήτημα της άσκησης του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι όσων μελών της Μουσουλμανικής Μειονότητας διεκδικούν την ίδρυση σωματείων, στην βάση της λεγόμενης «συλλογικής τουρκικής εθνοτικής ταυτότητας».

 

 Συγκεκριμένα δε, τα αρμόδια όργανα της Ελληνικής Πολιτείας αποφασίζουν με βασικό γνώμονα την Συνθήκη της Λωζάνης, πρωτίστως με βάση την προαναφερθείσα πρόβλεψή της ότι ειδικώς η Μουσουλμανική Μειονότητα της Ελληνικής Θράκης είναι αμιγώς Θρησκευτική Μειονότητα.  Επιπλέον, τα όργανα της Ελληνικής Πολιτείας λαμβάνουν υπόψη – ως άλλωστε οφείλουν – εν προκειμένω και όλες τις συνταγματικώς κατοχυρωμένες ρυθμίσεις, ως προς τους όρους και τις προϋποθέσεις της εν γένει άσκησης του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι, γεγονός το οποίο δεν φαίνεται να κατανοούν ορισμένα μέλη της Μουσουλμανικής Μειονότητας. Δοθέντος ότι συμπεριφέρονται ως εάν δεν γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των Ελλήνων Πολιτών εν γένει, όταν έχουν γίνει δεκτές προσφυγές τους ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με αντικείμενο την άσκηση ουσιαστικών δικαιωμάτων, όπως είναι και το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.

 

Την ακρίβεια της κατά τ’ ανωτέρω διαπίστωσης καταδεικνύουν, μεταξύ άλλων, και οι διατάξεις του ν. 4491/2017, καθ’ ό μέτρο τροποποίησαν και τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 758 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.  Ειδικότερα:

 

 

α) Κατά τις διατάξεις του άρθρου 29 του ν. 4491/2017: «Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 758 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας προστίθενται εδάφια ως εξής: “Η αίτηση ανάκλησης ή μεταρρύθμισης του πρώτου εδαφίου επιτρέπεται, επίσης, μετά την έκδοση οριστικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με την οποία κρίνεται ότι η δικαστική απόφαση που δέχθηκε ή απέρριψε την αρχική αίτηση εκδόθηκε κατά παράβαση δικαιώματος που αφορά στον δίκαιο χαρακτήρα της διαδικασίας που τηρήθηκε ή διάταξης ουσιαστικού δικαίου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με την επιφύλαξη των όρων και περιορισμών που προβλέπονται στις επιμέρους διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου περί προστασίας της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της πρόληψης του εγκλήματος, της προστασίας της υγείας ή ηθικής και της προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων. Στην περίπτωση αυτή η αίτηση ασκείται μέσα σε προθεσμία ενενήντα (90) ημερών, η οποία αρχίζει από την ημερομηνία που καθίσταται οριστική η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.”»

 

β) Και κατά την μεταβατική διάταξη του άρθρου 30 του ως άνω ν. 4491/2017: «Η διάταξη του προηγούμενου άρθρου καταλαμβάνει και τις υποθέσεις, για τις οποίες έχει εκδοθεί οριστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου πριν από τη δημοσίευση του παρόντος, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά και σύμφωνα με τους περιορισμούς της διάταξης της παραγράφου 2 του άρθρου 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τις λοιπές διατάξεις της Σύμβασης αυτής, καθώς και τις διεθνείς συνθήκες. Στην περίπτωση αυτή η προθεσμία άσκησης της αίτησης ανάκλησης ή μεταρρύθμισης είναι ένα (1) έτος από τη δημοσίευση του παρόντος.»

 

Οι κατά τ’ ανωτέρω διατάξεις των άρθρων 29 και 30 του ν. 4491/2017 ικανοποιούν πλήρως και τις απαιτήσεις εκτέλεσης, στο ακέραιο, των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι οποίες εκδόθηκαν μετά τις προσφυγές του «Συλλόγου Μειονότητας Ν. Έβρου», του «Πολιτιστικού Συλλόγου Τούρκων Γυναικών Νομού Ροδόπης» και της «Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης», που αφορούσαν απορρίψεις των αρμόδιων Ελληνικών αρχών αναφορικά με την σύσταση αντίστοιχων σωματειακών ενώσεων.  Πρόκειται για τις αποφάσεις, κατά σειρά, ΕΔΔΑ, Bekir-Ousta κ. Ελλάδας, 11.10.2007, ΕΔΔΑ, Emin κ.ά. κ. Ελλάδας, 27.3.2008 και ΕΔΔΑ, Tourkiki Enosi Xanthis κ.ά. κ. Ελλάδας, 27.3.2008.  Υπό τα δεδομένα των διατάξεων των άρθρων 29 και 30 του ν. 4491/2017, οι προμνημονευόμενες ενώσεις αποκτούν, μετά την έκδοση των προαναφερόμενων αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το δικαίωμα κατάθεσης αίτησης ανάκλησης ή μεταρρύθμισης των προηγούμενων εις βάρος τους δικαστικών αποφάσεων, υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις των διατάξεων της νέας παρ. 1 του άρθρου 758 του ν. 4491/2017.  Είναι φανερό, πάντα υπό το φως των προαναφερόμενων διατάξεων των άρθρων 29 και 30 του ν. 4491/2017, ότι το εν προκειμένω αρμόδιο δικαστήριο θα κρίνει τις αιτήσεις αυτές με βάση τις ακόλουθες νομοθετικές προβλέψεις:

 

α) Κατά πρώτο λόγο το δικαστήριο θα λάβει υπόψη του ότι οι κάθε είδους αρμόδιες Ελληνικές αρχές, κατά την εξέταση των αιτήσεων και για την σύσταση τέτοιων ενώσεων, νομιμοποιούνται αλλά και υποχρεούνται να ελέγξουν, φυσικά με ειδικώς αιτιολογημένη κρίση, αν και κατά πόσον οι αιτήσεις αυτές είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του εδ. α΄ της παρ. 2 του άρθρου 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, κατά τις οποίες: «Η άσκησις των δικαιωμάτων τούτων δεν επιτρέπεται να υπαχθή εις ετέρους περιορισμούς πέραν των υπό του νόμου προβλεπομένων και αποτελούντων αναγκαία μέτρα εν δημοκρατική κοινωνία, δια την εθνικήν ασφάλεια, την δημοσίαν ασφάλειαν, την προάσπισιν της τάξεως και πρόληψιν του εγκλήματος, την προστασίαν της υγείας και της ηθικής, ή την προστασίαν των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων».

 

β) Και κατά δεύτερο λόγο το δικαστήριο υποχρεούται, κατά τις διατάξεις του άρθρου 30 του ν. 4491/2017, να κρίνει τις σχετικές αιτήσεις και υπό το φως των δεσμεύσεων, οι οποίες προκύπτουν από άλλες «Διεθνείς Συνθήκες», όπως είναι για την Ελληνική Θράκη κατ’ εξοχήν η Συνθήκη της Λωζάνης.

 

β1) Οπωσδήποτε δε βαρύνουσα σημασία κατά την διαμόρφωση της  ως άνω δικαστικής κρίσης έχουν οι προβλέψεις της Συνθήκης της Λωζάνης, κατά τις οποίες – όπως ήδη διευκρινίσθηκε –  η Μουσουλμανική Μειονότητα της Ελληνικής Θράκης είναι αμιγώς «θρησκευτική» και κατ’ ουδένα τρόπο «εθνική».  Τούτο σημαίνει, μεταξύ άλλων, και ότι το δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να εγκρίνει την σύσταση σωματείων, τα οποία αποβλέπουν, αμέσως ή και εμμέσως, στην αναγνώριση δήθεν «τουρκικής μειονότητας» οιασδήποτε μορφής, στην Ελληνική Θράκη, αφού κάτι τέτοιο έρχεται σ’ ευθεία αντίθεση με τις διατάξεις της Συνθήκης της Λωζάνης.

 

β2) Επιπροσθέτως, η κατά τ’ ανωτέρω δικαστική οπτική, αναφορικά με τον πλήρη σεβασμό της Συνθήκης της Λωζάνης ως προς τις Μειονότητες, συμβαδίζει με το γράμμα και το πνεύμα των προαναφερόμενων διατάξεων του άρθρου 11 παρ. 2 εδ. α΄ της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.  Και τούτο, αφενός διότι η αναφορά στα «αναγκαία μέτρα εν δημοκρατική κοινωνία» περιλαμβάνει, αναμφιβόλως, τον αδιάστικτο σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου εν συνόλω -επομένως και της Σύμβασης της Λωζάνης- δοθέντος ότι, e contrario, δημοκρατική κοινωνία δεν υφίσταται όπου δεν διασφαλίζεται ο πλήρης σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου.  Και, αφετέρου, διότι και μόνον η αναγνώριση «τουρκικής» – ήτοι «εθνικής» – μειονότητας, κατά προφανή παραβίαση της Συνθήκης της Λωζάνης, είναι ικανή να οδηγήσει σε περιστολή της προστασίας «των δικαιωμάτων και ελευθεριών τρίτων», οι οποίοι, με βάση την Συνθήκη της Λωζάνης, επιδιώκουν να υπερασπισθούν την ιδιότητά τους ως μελών της αμιγώς θρησκευτικής Μουσουλμανικής Μειονότητας.

 

ΙΙ. Η συμπεριφορά της Τουρκίας.

 

Στον αντίποδα της συμπεριφοράς της Ελλάδας κατά τ’ ανωτέρω, η Τουρκία πολύ γρήγορα έδειξε ότι δεν είχε ειλικρινή πρόθεση εφαρμογής της Συνθήκης της Λωζάνης, ιδίως σε ό,τι αφορά την Εθνική Ελληνική Μειονότητα της Κωνσταντινούπολης, των Πριγκηπονήσων και των Περιχώρων.  Και για την ακρίβεια, οι τάσεις αυτές της Τουρκίας έγιναν ορατές αμέσως μετά το 1930, ήτοι μετά την προσέγγιση Βενιζέλου-Ατατούρκ.  Ήταν τότε που η Τουρκία άρχισε να δείχνει ότι δεν είχε τίποτα διδαχθεί από το ζοφερό παρελθόν των Γενοκτονιών των Ελλήνων του Πόντου και των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, γεγονός το οποίο πρέπει, επιπροσθέτως, να ενισχύει και να εμπνέει διαρκώς τις προσπάθειές μας για την αναγνώρισή τους τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στο ευρύτερο πλαίσιο της Διεθνούς Κοινότητας.  Όλως αντιθέτως, η Τουρκία διακατεχόμενη από την ίδια βαρβαρότητα άρχισε την επιχείρηση αφανισμού της κραταιάς τότε Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας στο έδαφός της.

 

Α. Μια ανενδοίαστη επίδειξη βαρβαρότητας.

 

Αυτή η πρωτοφανής επιχείρηση είχε δύο, κατά βάση, περιόδους:

 

 Η πρώτη είναι εκείνη των φρικτών ωμοτήτων του πογκρόμ της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου του 1955, που κυριολεκτικώς αποδεκάτισε την Ελληνική Εθνική Μειονότητα. Φόνοι, βιασμοί και καταστροφές, οδήγησαν όσους Έλληνες απέμειναν σε υποχρεωτική έξοδο από την Τουρκία, με κύρια κατεύθυνση την Ελλάδα, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τον Καναδά.  Ως προς τις καταστροφές, πρέπει να μείνουν ανεξίτηλα χαραγμένες στην μνήμη και εκείνες, που αφορούν 82 Ορθόδοξους Ναούς, 4.000 καταστήματα και επιχειρήσεις και 3.000 σπίτια.

 

 Η δεύτερη περίοδος διωγμού συνέβη μεταξύ 1963-1964, όταν απελάθηκαν, βιαίως, πάνω από 12.000 Έλληνες της Κωνσταντινούπολης.  Αυτό ήταν όμως μόνο το «επιφαινόμενο», αφού προηγουμένως χιλιάδες άλλοι Έλληνες της Τουρκίας είχαν υποχρεωθεί σ’ έξοδο από την Τουρκία, λόγω αδιανόητων για στοιχειωδώς ευνομούμενη πολιτεία μέτρων δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων, φορολογίας -που ήταν πραγματικό «χαράτσι»- δραματικών περιορισμών στην ανάληψη τραπεζικών λογαριασμών και στραγγαλισμού των κληρονομικών δικαιωμάτων.

 

 

Β. Ο αφανισμός της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας.

 

Αυτή η συμπεριφορά της Τουρκίας κατέδειξε την τάση της να «ναρκοθετήσει», ευθύς εξ αρχής, την εφαρμογή των σπουδαιότερων διατάξεων της Συνθήκης της Λωζάνης, κατ’ εξοχήν δε των διατάξεων περί Μειονοτήτων, τόσο στην Κωνσταντινούπολη, στα Πριγκηπόνησα και στα Περίχωρα όσο και, ιδίως, στην Ίμβρο και στην Τένεδο.

 

 Η πάλαι ποτέ κραταιά Ελληνική Εθνική Μειονότητα της Κωνσταντινούπολης, των Πριγκηπονήσων και των Περιχώρων έφθασε από 125.000 μέλη το 1923, ν’ αριθμεί σήμερα λιγότερα από 2.000!  Μέλη τα οποία, παρά τις συνεχιζόμενες αδιανόητες προκλήσεις της Τουρκίας, παραμένουν «στις επάλξεις», υποστηρίζοντας, με ακμαίο το φρόνημα, τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία, σύμφωνα με όσα τους αναγνωρίζουν το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Συνθήκη της Λωζάνης.

 

 Την μεγαλύτερη δε σύγχρονη πρόκληση της Τουρκίας, εν προκειμένω, σηματοδοτεί η πρωτοφανής πολιτισμική βεβήλωση της Αγίας Σοφίας και του Ιερού Ναού της Μονής της Χώρας, οι οποίες μετετράπησαν, με μια πρωτοφανή σε αυθαιρεσία κίνηση του τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εκ νέου σε «τέμενος-τζαμί».  Κίνηση, η οποία έδειξε και την πλήρη περιφρόνηση της Τουρκίας προς το Δίκαιο του ΟΗΕ – και, ειδικότερα, προς το Δίκαιο της UNESCO – αφού οδήγησε και στην ωμή παραβίαση της Σύμβασης για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO  του 1972, σύμφωνα με την οποία, μεταξύ άλλων, η Αγία Σοφία και η Μονή της Χώρας είχαν ανακηρυχθεί, το 1985, μετά μάλιστα από σχετικό αίτημα της Τουρκίας, ως Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

 

 

Για εμάς, τους Έλληνες, «ο βίος και η πολιτεία» της Τουρκίας, ως προς την ευθεία και απροκάλυπτη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και, κυρίως, της Συνθήκης της Λωζάνης, είναι γνωστός.  Το «μήνυμα» παραβατικότητας, που αγγίζει τα όρια της βαρβαρότητας, το οποίο συνεχίζει να εκπέμπει – και μάλιστα μ’ εντεινόμενο ρυθμό – η Τουρκία απευθύνεται σήμερα ιδίως προς την Διεθνή Κοινότητα και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.  Όσο είναι ακόμη καιρός, οφείλουν ν’ αντιληφθούν ότι η αυθαιρεσία της Τουρκίας δεν πρέπει να γίνεται ανεκτή.  Αυτό το πρόταγμα είναι ζήτημα κυριολεκτικώς υπαρξιακό για την υπεράσπιση του κύρους της Διεθνούς και της Ευρωπαϊκής Νομιμότητας και για την εμπέδωση της ειρήνης στην όλη περιοχή.

 

Επίλογος

Στην διαδρομή των 100 και πλέον χρόνων από την ενσωμάτωσή της στον Εθνικό μας Κορμό, η Ελληνική -και Ευρωπαϊκή πλέον- Θράκη εξελίσσεται ως το πεδίο εκείνο, όπου η Τουρκία κάνει, δυστυχώς αδιαλείπτως, πραγματική «επίδειξη» της περιφρόνησής της προς το Διεθνές και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, αμφισβητώντας προκλητικώς την αλήθεια και εγείροντας, συνεχώς, νέα ζητήματα θεσμικώς και πολιτικώς αδιανόητων διεκδικήσεων. 

 

Α. Ιδίως δε κατά την τρέχουσα περίοδο, η Ελληνική Θράκη υφίσταται, και αυτή, ορισμένες από τις συνέπειες των σχεδόν γραφικών -πλην όχι λιγότερο επικίνδυνων- «σουλτανικών» φαντασιώσεων του τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.  Ταυτοχρόνως όμως -και εν πολλοίς χάρη στο απαράμιλλο φρόνημα, με το οποίο όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια αντιμετώπισαν αποτελεσματικώς την τουρκική προκλητικότητα οι κάτοικοι της Ελληνικής Θράκης, και μάλιστα ανεξαρτήτως Θρησκεύματος- η περιοχή αυτή αναδεικνύεται και σε πεδίο Εθνικής έμπνευσης, σε ό,τι αφορά την υπεράσπιση των Εθνικών μας Θεμάτων και, επέκεινα, των Εθνικών μας Δικαίων έναντι των ιταμών προκλήσεων της Τουρκίας.  Βασική Εθνική Θέση μας είναι και το ότι η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 -και όλες οι μεταγενέστερες, κάθε μορφής, εκτελεστικές της ρυθμίσεις- δεν επιδέχονται, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, αναθεώρηση ή τροποποίηση.  Άρα, το σύνολο των ρυθμίσεων της Συνθήκης της Λωζάνης αποτελούν -και θ’ αποτελούν στο μέλλον- το συμπαγές θεσμικό και πολιτικό θεμέλιο των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, τόσον ως προς τα μεταξύ τους σύνορα όσο και ως προς όλα τα επιμέρους ζητήματα, τα οποία εμπίπτουν στο κανονιστικό τους πλαίσιο.

 

Β. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Διεθνής Κοινότητα δεν επιτρέπεται να παραμένουν απαθείς μπροστά σε αυτή την επίδειξη προκλητικότητας από την πλευρά της Τουρκίας.  Άλλωστε, η προκλητικότητα αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, δοθέντος ότι προσβάλλει ευθέως τόσο το Ευρωπαϊκό όσο και το Διεθνές Δίκαιο.  Κατ’ εξοχήν δε η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χρέος ν’ αντιληφθεί ότι η κατά τ’ ανωτέρω ωμή παραβίαση της Συνθήκης της Λωζάνης -και του Διεθνούς Δικαίου εν γένει- αφορά Έλληνες αλλά και, ταυτοχρόνως, Ευρωπαίους Πολίτες.  Αν σε αυτά προστεθεί και το ότι η Τουρκία κατέχει, επί 50 σχεδόν χρόνια, το ένα τρίτο του εδάφους της Μαρτυρικής Κύπρου -ήτοι του εδάφους πλήρους Κράτους-Μέλους της Διεθνούς Κοινότητας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης- επίσης κατά προκλητική παράβαση κάθε έννοιας του Διεθνούς Δικαίου γίνεται αυτονοήτως αντιληπτό γιατί ιδίως η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προχωρήσει αμέσως στην επιβολή αυστηρών κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας.  Μάλιστα δε επειδή, εν ονόματι της πεμπτουσίας της Διεθνούς Νομιμότητας,  δεν νοείται επιλεκτική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, όπως -ορθώς και δικαίως- επιβάλλονται αυστηρές κυρώσεις στην Ρωσία για την εξίσου βάρβαρη εισβολή της στην Ουκρανία, το αυτό πρέπει να συμβεί με την Τουρκία για την συνολική, κατά τ’ ανωτέρω, προκλητική συμπεριφορά της εις βάρος όχι μόνο της Ελλάδας και της Κύπρου αλλά, κατ’ αποτέλεσμα, και εις βάρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και της Διεθνούς Κοινότητας.

 

Στην συνέχεια μπορείτε να παρακολουθήσετε την ομιλία:

https://www.youtube.com/watch?v=0EvbyxbgRyM

 

ΠΗΓΗ: https://www.prokopiospavlopoulos.gr/2022/09/18/%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84/

Διαχρονικά τα λάθη στη Θράκη

     Διαχρονικά τα λάθη μας στη Θράκη

                                                                                             ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΟΥΣΙΔΗ

Από την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης (24-07-1923) και εντεύθεν έχουν διαπραχθεί εγκληματικά διαχρονικά λάθη της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας στον ευαίσθητο ακριτικό χώρο της Θράκης. Αυτά τα λάθη των ελληνικών κυβερνήσεων, σε συνδυασμό με τις διαρκώς κλιμακούμενες παρεμβάσεις και απαιτήσεις του τουρκικού κράτους αφενός και με την σκοτεινή και ύπουλη δράση και προπαγάνδα του τουρκικού προξενείου αφετέρου, δημιούργησαν μιαν αρνητική κατάσταση για τα εθνικά συμφέροντα στη Δυτική Θράκη, σε σημείο ώστε αυτά τα δυσάρεστα τετελεσμένα να μην είναι εύκολα αντιστρέψιμα. Τρανή απόδειξη για την εξάρτηση και ευθυγράμμιση όλων των μειονοτικών συμβούλων αποτελεί η καθολική αποχή από την απόφαση για το ανθρωπιστικό θέμα της απελευθέρωσης των δύο Ελλήνων στρατιωτικών.

Ας καταγράψουμε και ας επισημάνουμε με συνοπτικό τρόπο τα διαχρονικά λάθη της ελληνικής Πολιτείας στη Θράκη.  Από τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης (Τουρκογενείς, Πομάκοι, Ρομά) οι πρώτοι δεν έχουν μόνο ίσα δικαιώματα με τους Έλληνες πολίτες αλλά μια διακριτική και ιδιαίτερη μεταχείριση προς την κατεύθυνση της αυτονόμησης και της συνδιοίκησης ώστε να απειλείται η εθνική μας κυριαρχία.

Το πλέον χαρακτηριστικό από τα τερατουργήματα της ελληνικής πλευράς αποτελεί η αντιμετώπιση των Πομάκων και των Αθιγγάνων. Στα πλαίσια του τότε ψυχρού πολέμου και της αντικομμουνιστικής υστερίας οι Πομάκοι θεωρήθηκαν εν δυνάμει Βούλγαροι και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Τουρκία ήταν εταίρος στο ΝΑΤΟ, η ελληνική πολιτική ηγεσία προτίμησε να ενταχθούν οι Πομάκοι στην τουρκική σφαίρα επιρροής. Εκείνη η λανθασμένη λογική της συγκυρίας οδήγησε στην υπογραφή των μορφωτικών πρωτοκόλλων του 1951 και του 1968, με τα οποία ξεκίνησε ο εκτουρκισμός των Πομάκων. Ούτε οι Αθίγγανοι γλίτωσαν βέβαια από την ελληνοτουρκική «προσέγγιση».

΄Ετσι το πάγιο αίτημα της Τουρκίας για γλωσσικό εκτουρκισμό και στη συνέχεια για εθνοτικό και πολιτιστικό εκτουρκισμό εφαρμόστηκε στην πράξη. Ενώ τα αλλεπάλληλα αιτήματα των Πομάκων για ελληνική δημόσια παιδεία αντιμετωπίζονταν με αδιαφορία από το ελληνικό κράτος. Αντίθετα, ο τουρκικός μηχανισμός λειτουργούσε με αποτελεσματικότητα, αφού, άλλοτε με τρομοκρατικές μεθόδους και άλλοτε με οικονομικοκοινωνικά κίνητρα αλλοίωνε συνειδήσεις, εθνικές ταυτότητες και ιδιοπροσωπείες των Πομάκων και των Ρομά. ΄Ετσι με την προπαγάνδα της Τουρκίας και του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής τουρκοποίησαν του μισούς Πομάκους και τους Αθίγγανους, με συνενοχή της ελληνικής πλευράς.

΄Ένα άλλο σοβαρό λάθος της ελληνικής Πολιτείας ήταν να εγκαταλείψουν τη Θράκη οι μισοί από τους παλιννοστούντες ΄Ελληνες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν μετά το 1989 αρχικά για να ενισχυθεί η πληθυσμιακή σύνθεση της Θράκης και η ελληνικότητα της περιοχής υπέρ του ελληνορθόδοξου στοιχείου. Αλλά δυστυχώς το ελληνικό κράτος έχασε την ευκαιρία και το πλεονέκτημα, αφού δεν προσέφερε τα αναγκαία κίνητρα εργασίας, απασχόλησης, κατοικίας και κοινωνικής ένταξης στους ΄Ελληνες Ορθοδόξους πρόσφυγες και γι αυτό έφυγαν οι μισοί για αναζήτηση καλύτερης τύχης και ανθρωπινότερων συνθηκών ζωής στις μεγαλουπόλεις.

Η τουρκική διείσδυση και επέμβαση στη Δυτική Θράκη (στην Ελληνική Θράκη) συνεχίστηκε και στη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα. Η δε ελληνική πλευρά (Κράτος και Τοπική Αυτοδιοίκηση) προσχώρησε στη λογική του πολιτικού κόστους. Το τουρκικό προξενείο δεχόταν προσκλήσεις για συμμετοχή σε εκδηλώσεις, ενώ η διαδικασία εκτουρκισμού εντάθηκε. Μια από τις προσφιλείς μεθόδους της τουρκικής πλευράς ήταν να προσφέρει δωρεάν δορυφορικά πιάτα, ώστε να διαδοθεί και να εμπεδωθεί η τουρκική γλώσσα, ιδεολογία και κουλτούρα στη μουσουλμανική μειονότητα και συγχρόνως να ομογενοποιηθεί. Οι τουρκόφωνες εφημερίδες απειλούσαν πως όποιος μουσουλμάνος δηλώνει Πομάκος ή Ρομά θα εκχριστιανιστεί, γι αυτό πρέπει να δηλώνει Τούρκος…

Η ανεκτικότητα, η αβελτηρία και η διαρκής υποχωρητικότητα της επίσημης ελληνικής πλευράς πρέπει να μετασχηματιστούν σε δραστικές μορφές και μειονοτικές πρακτικές όσο υπάρχουν ακόμη περιθώρια. Η Θράκη μας χρειάζεται επειγόντως ιδιαίτερη κρατική φροντίδα σε όλους τους τομείς αλλά χρειάζεται και την ηθική συμπαράσταση της ελληνικής κοινωνίας. Πρωτίστως της Θρακικής κοινωνίας!!!

Παναγιώτης Κουσίδης: Η μειονοτική μας πολιτική

     Η μειονοτική μας πολιτική

                                                          ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΟΥΣΙΔΗ

    

ΜΕΡΟΣ   Α΄

Στην Ελληνική Δυτική Θράκη, από την ενσωμάτωσή της στην Ελλάδα το 1920, πέραν της πλειονότητας των ελληνόφωνων Ελλήνων διαβιούν και κάποιοι αλλόγλωσσοι και αλλόθρησκοι πληθυσμοί, που με βάση τα νομικά κείμενα ορίζονται ως «Μουσουλμανική Μειονότητα». Ο ορισμός αυτός δεν έγινε με βάση την φυλετική καταγωγή ή εθνότητα αλλά στη βάση της θρησκείας. Οι πληθυσμοί αυτοί εξαιρέθηκαν από την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923. Το αποτέλεσμα ήταν να προκύψει στην Ελληνική Θράκη ένα μωσαϊκό ομάδων με διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες και πολιτιστικές παραδόσεις.

Πέραν της Ελληνικής γλώσσας στην περιοχή ομιλείται ως μητρική γλώσσα η Τουρκική από τους Τουρκογενείς, η Πομακική (χωρίς γραφή) που ομιλείται στην καθημερινή τους ζωή από τους Πομάκους και η Ρομανική ή Τσιγγάνικη από τους Τσιγγάνους.

Περίοδος 1920 – 1950

Την περίοδο αυτή δεν υπήρχαν τριβές και ανταγωνισμοί μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Οι πληθυσμοί ήταν περιχαρακωμένοι, μέσα στα πλαίσια της δικής τους εθνο-ομολογιακής ομάδας. Μάλιστα αυτή την περίοδο Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι υπήρχαν και δρούσαν στα πλαίσια της παραδοσιακής αγροτικής κοινωνίας και οικονομίας. Η στάση της ελληνικής πολιτείας απέναντι στη μειονότητα χαρακτηρίζεται από ηπιότητα και ειρηνική συνύπαρξη.

Ενώ η Ελλάδα δεν είχε από την αρχή κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο για τη μειονότητα, η Τουρκία έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τους Μουσουλμάνους της Θράκης από πολύ νωρίς.

Με την ίδρυση μάλιστα του τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή το 1930 αρχίζει η συστηματική απόπειρα του τουρκικού κράτους για προσέγγιση της μειονότητας και παρέμβαση στα εσωτερικά της. Η ελληνική πολιτεία, εκτός από κάποια προληπτικά και περιοριστικά μέτρα κατά της μειονότητας, παρακολουθεί και δυσαρεστείται από τις εξελίξεις αλλά δεν αντιδρά, επιθυμώντας να έχει καλές σχέσεις με την Τουρκία.

Η ελληνική πολιτεία αυτή την περίοδο διαπράττει ένα επικίνδυνο λάθος με την υποχρέωση σε όλους του μουσουλμάνους να διδάσκονται στην Τουρκική γλώσσα. Αυτό προξένησε σοβαρά προβλήματα ιδιαίτερα στους Πομάκους και στους Τσιγγάνους να υποστούν μια ισχυρή πίεση εκτουρκισμού τους, διότι, όπως είναι γνωστό, η γλώσσα ενός λαού διαμορφώνει εθνική συνείδηση. Τα υπόλοιπα τα ανέλαβε το τουρκικό προξενείο και η ΄Αγκυρα με την προπαγάνδα, τους καταναγκασμούς και τις ιδιαίτερες εξυπηρετήσεις για βοήθεια στις σπουδές και σε πολλούς άλλους τομείς.

Περίοδος 1950 – 1965

Την περίοδο αυτή, ενώ από τη μια πλευρά συντελείται η πολιτισμική ομογενοποίηση των Ελλήνων Χριστιανών Θρακιωτών με τον υπόλοιπο Ελληνισμό, από την άλλη πλευρά η μειονότητα ακολουθεί σε γενικές γραμμές μια μάλλον καθοδική πορεία εξ αιτίας της σημαντικής διαρροής μειονοτικών κεφαλαίων αλλά και εγκεφάλων στην Τουρκία, που ακολουθείται από τη μετανάστευση σημαντικού αριθμού μειονοτικών.

Παράλληλα μέσα από τη μειονοτική εκπαίδευση που ελέγχεται πια σε μεγάλο βαθμό από την Τουρκία, επιχειρείται συστηματικά η καλλιέργεια τουρκικής εθνικής ταυτότητας και η μετεξέλιξη των «Μουσουλμάνων σε Τούρκους.

Εκείνη την περίοδο ψυχραίνονται οι σχέσεις των πλειονοτικών και των μειονοτικών εξ αιτίας των δυσμενών συνθηκών στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αφενός εξ αιτίας του Κυπριακού (Ε.Ο.Κ.Α. ΄Ενωση με την Ελλάδα κ.ά) και αφετέρου για τα καταπιεστικά μέτρα  διωγμού (1955 και 1965) που ασκεί η Τουρκία στην Ελληνοορθόδοξη μειονότητα της Κωνσταντινούπολης και για τα απάνθρωπα ανθελληνικά γεγονότα από τουρκικές ορδές στην Κων/πολη και στη Σμύρνη, τα λεγόμενα στην ιστορία «Σεπτεμβριανά» του 1955.

ΜΕΡΟΣ   Β΄  

 Περίοδος   1965 – 1978

΄Ηδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, μέσα στο ευρύτερο ψυχροπολεμικό κλίμα, η σχέση της μειονότητας με την Τουρκία αφενός ισχυροποιείται και αφετέρου στιγματίζεται. Ωστόσο, δεν υπάρχουν σημαντικές κινήσεις σε βάρος των μειονοτικών. Από το 1967 είναι διάχυτη η εκτίμηση ότι το μειονοτικό ζήτημα αποτελεί έκφανση του «Τουρκικού κινδύνου» και πρέπει να αντιμετωπιστεί δραστικά.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η πολιτική για τη μειονότητα δεν είναι δημοσίως διακηρυγμένη και γνωστή, δεν έχει στη βάση της νόμους αλλά αποφάσεις και διεκπεραιώνεται μέσα από μια σειρά απόρρητες αλληλογραφίες και ειδικές οδηγίες.

Το 1967, η έλευση της χούντας στην εξουσία, σηματοδοτεί την έναρξη άσκησης μιας έντονης αντιμειονοτικής πολτικής. Η πίεση στους μειονοτικούς συνεχίζεται με τα γνωστά μέτρα – προσκόμματα που δίνουν την ευκαιρία στην Τουρκία να τα καπηλεύεται και να τα εκμεταλλεύεται παντοιοτρόπως.

Η συμπεριφορά της Ελλάδας έχει άμεσες επιδράσεις στο εσωτερικό της μειονότητας. Τα διάφορα περιοριστικά μέτρα σε βάρος της συσπειρώνουν και ομογενοποιούν επί το «τουρκικότερο» και εθνικιστικότερο τους μειονοτικούς και επιτρέπουν στην Τουρκία να εμφανίζεται και να επιχειρεί να παρέμβει, ως μητέρα – πατρίδα και προστάτης. Οι δεν μειονοτικοί διαμαρτύρονται για στέρηση των δικαιωμάτων τους.

Περίοδος 1974 – 1981

Το 1974, η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, σηματοδοτεί την έναρξη μιας εξάμηνης περιόδου εξαιρετικά έντονων πιέσεων στη μειονότητα, στα πλαίσια της λογικής περί – συλλογικής ευθύνης -. Η μειονότητα θεωρήθηκε σχεδόν συνυπεύθυνη για όσα συμβαίνουν στην Κύπρο. Η μειονότητα, μετά τα δραματικά, και διεθνώς παράνομα και καταδικαστέα με ψηφίσματα του ΟΗΕ,  γεγονότα της εισβολής και κατοχής στην Κύπρο, θεωρείται ακόμα περισσότερο ανεπιθύμητη.

Την περίοδο αυτή ξεκινά από υποστηρικτές των τουρκικών συμφερόντων μία διεθνής εκστρατεία, με στόχο την προβολή στη διεθνή κοινή γνώμη της θέσης ότι στην Ελληνική Θράκη υπάρχει μια τουρκομουσουλμανική κοινότητα η οποία καταπιέζεται από την ελληνική διοίκηση. Μέρος της κίνησης αυτής αποτελεί, με την σαφή ενθάρρυνση της ΄Αγκυρας, η ίδρυση συλλόγων Τούρκων της Δυτικής Θράκης. Η κίνηση αυτή εκδηλώνεται τόσο στην Τουρκία όσο και σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, με στόχο τη διεθνοποίηση του θέματος περιορισμού τάχα των δικαιωμάτων της μειονότητας.

Περίοδος 1981 – 1988

Κατά την περίοδο αυτή, η συνολικότερη βελτίωση των σχέσεων κράτους – πολίτη φαίνεται να επηρεάζουν και την μειονοτική πολιτική. Ωστόσο υπάρχουν ακόμα περιορισμοί στην μειονότητα.

Η περίοδος αυτή είναι σημαντική, τόσο σε επίπεδο πολιτικής συνειδητοποίησης, όσο και δράσης της μειονότητας, και σημαδεύεται από μια σειρά κινητοποιήσεων. Το 1982, με αφορμή το ιδιοκτησιακό, γίνεται μια μαζική και μεγάλης κλίμακας διαμαρτυρία των μειονοτικών. Ενώ σ΄αυτή τη δεκαετία μια από τις πιο σημαντικές και προβεβλημένες κινητοποιήσεις της μειονότητας είναι ο αγώνας για την αναγνώριση των πανεπιστημιακών τίτλων που αποκτούσαν οι μειονοτικοί από τα πανεπιστήμια της Τουρκίας.

Ως μέρος των μειονοτικών διεκδικήσεων/κινητοποιήσεων κατά τη δεκαετία του 1980, μπορεί να θεωρηθεί και το ζήτημα της εκλογής Μουφτή. Η ελληνική πολιτεία απαγορεύει τη χρήση των όρων Τουρκικός – από ονομασίες μειονοτικών Ενώσεων. Από τότε οι μειονοτικοί κύκλοι, αρνούμενοι τον διορισμό Μουφτή από την πολιτεία, προβαίνουν στην άτυπη εκλογή ως Μουφτή (ψευδομουφτή) ατόμων της αρεσκείας τους, καθώς και της αρεσκείας του προξενείου. ΄Ετσι οι νομοί Ξάνθης και Ροδόπης διαθέτουν από δύο Μουφτήδες, έναν νόμιμο και έναν παράνομο.

ΜΕΡΟΣ  Γ΄

Περίοδος   1988 – 1991

Η περίοδος 1988 – 1991 μπορεί να χαρακτηριστεί ως η σημαντικότερη στην ιστορία των σχέσεων πολιτείας και μειονότητας, κυρίως λόγω των έντονων αντιπαραθέσεων, σε βαθμό σύγκρουσης, που είχαν ως αποτέλεσμα να οδηγηθεί τελικά το Ελληνικό κράτος σε αλλαγή μειονοτικής πολιτικής.

Αρχή της περιόδου αυτής αποτελεί η μεγάλη κινητοποίηση της μειονότητας για στήριξη του υπόδικου, ανερχόμενου τότε, μειονοτικού ηγέτη Αχμέτ Σαδίκ, κατά την εκδίκαση των υποθέσεών του (κατηγορούνταν για συκοφαντική δυσφήμιση, διασπορά ψευδών ειδήσεων και πλαστογραφία), τον Ιούνιο και κυρίως τον Δεκέμβριο του 1988. Κατά τις κινητοποιήσεις αυτές γίνεται για πρώτη φορά εμφανώς ορατή η παρουσία και η δράση της Τουρκίας.

Συνέχεια των γεγονότων του 1988 (διαδηλώσεις στην Κομοτηνή και δίκες Αχμέτ Σαδίκ, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων υπήρξε η μεγάλη ένταση, αποτελεί η κάθοδος ανεξάρτητων μειονοτικών συνδυασμών στις εκλογές της 18^ης Ιουνίου 1989.

Οι ανεξάρτητοι υποψήφιοι και ιδιαίτερα ο Αχμέτ Σαδίκ τυγχάνουν συστηματικής υποστήριξης από την Τουρκία και προβάλλονται από την τουρκική τηλεόραση και το ραδιόφωνο, που παρακολουθούν ανελλιπώς καθημερινά όλοι οι μειονοτικοί. Κινούνται τονώνοντας το τουρκικό εθνικό φρόνημα – αίσθημα και δημιουργούν πόλωση και διχασμό ανάμεσα στους πλειονοτικούς και μειονοτικούς.

Κατά τις εκλογές της 08-04-1990, εκλέγονται οι ανεξάρτητοι μειονοτικοί βουλευτές Α. Σαδίκ στη Ροδόπη και Α. Φαίκογλου στην Ξάνθη και πάλι με τη συνήθη συστηματική στήριξη του προξενείου και της Τουρκίας.

Περίοδος   1991 – 1995

Την περίοδο αυτή η ελληνική πολιτεία, κινούμενη στα πλαίσια της παραδοσιακής λογικής αντιμετώπισης του μειονοτικού ζητήματος, προχωρά στις 23-10-1990 στην ψήφιση νέου εκλογικού νόμου που έθετε ως προϋπόθεση για εισαγωγή ενός κόμματος στην ελληνική Βουλή την εξασφάλιση του 3% των ψήφων σε πανελλαδικό επίπεδο, αποκλείοντας έτσι, ουσιαστικά, τη δυνατότητα εκλογής ανεξάρτητου μειονοτικού βουλευτή. Αυτός ο νόμος δεν απέκλειε βέβαια την εκλογή μειονοτικού σε ψηφοδέλτιο ελληνικού κόμματος.

Η κίνηση που σηματοδοτεί την εφαρμογή της νέας ελληνικής πολιτικής πάνω στο μειονοτικό είναι η ομιλία του τότε πρωθυπουργού στην Ξάνθη στις 13 Μαίου 1991. Εκεί, ο έλληνας πρωθυπουργός μιλά για λάθη του παρελθόντος, θέτει το αποδεκτό πλαίσιο –ταυτότητας- της μειονότητας, δηλαδή, (μουσουλμανική μειονότητα που αποτελείται από Τουρκογενείς, Πομάκους και Τσιγγάνους), δηλώνει ότι το μειονοτικό είναι αυστηρά εσωτερικό ζήτημα της Ελλάδας και τονίζει την αποφασιστικότητα της πολιτείας να διασφαλίσει την ισονομία και ισοπολιτεία για όλους τους κατοίκους της Θράκης, και Χριστιανούς και Μουσουλμάνους.

Αυτό βέβαια δεν σήμαινε ότι όλα τα προβλήματα θα λυνόταν αυτομάτως, διότι οι δηλώσεις του πρωθυπουργού κινούνταν σε επίπεδο προθέσεων. Βέβαια η αλλαγή πολιτικής στο μειονοτικό δεν είχε μόνο οπαδούς. Υπήρχαν αντιδράσεις τόσο από ΄Ελληνες πλειονοτικούς όσο και από μειονοτικούς. ΄Ηταν εμφανές ότι πολλά ηγετικά στελέχη της μειονότητας είχαν σημαντικές αντιρρήσεις, καθώς φοβούνταν ότι μπορεί να χάσουν το ρόλο και την επιρροή τους. Γι αυτό προσπαθούσαν να καλλιεργήσουν κλίμα καχυποψίας, ανασφάλειας και δυσπιστίας ανάμεσα στα σύνοικα στοιχεία.

Μέρος Δ΄  (Τελευταίο)

 Περίοδος  1995 – 2000

Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου αποτελεί η ομαλοποίηση της εκπροσώπησης μειονοτικών σε εθνικό επίπεδο (μέσω ελληνικών κομμάτων) με την επάνοδο Θρακιωτών μουσουλμάνων μειονοτικών βουλευτών στην Ελληνική Βουλή.

Η πολιτική της –ισονομίας και ισοπολιτείας- συνεχίζεται με την κατάργηση της επιτηρούμενης ζώνης (της λεγόμενης μπάρας) από τον υπουργό Εθνικής Αμύνης (17-05-1995). Κίνηση που προξενεί ιδιαίτερη ικανοποίηση στους μειονοτικούς και δυσαρέσκεια στην Τουρκία και σε κύκλους της Θράκης.

Επόμενο βήμα αποτελεί η κατάργηση του άρθρου 19 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας (11-06-1998) από τον τότε υπουργό Εξωτερικών.

Την περίοδο αυτή λαμβάνεται και το πρώτο μέτρο θετικής διάκρισης υπέρ των μειονοτικών. Με εισήγηση του υπουργού Παιδείας και με τον νόμο 2341 (2:1)/ ΦΕΚ 208/Α/06-10-1995 εκχωρείται ποσοστό 0,5% πλέον των υπαρχόντων θέσεων σε Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι. σε υποψήφιους φοιτητές που προέρχονται από τη μειονότητα. Ο νόμος ψηφίστηκε από όλα τα κόμματα, εκτός του ΚΚΕ, ενώ συναντά μεγάλη αντίδραση από μερίδα της πλειονότητας στη Θράκη.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 φαίνεται πως είχε επέλθει εξομάλυνση στις σχέσεις μεταξύ πολιτείας και μειονότητας και μια σημαντική βελτίωση στις σχέσεις μεταξύ πλειονοτικών και μειονοτικών, ενώ παράλληλα άρχισε να γίνεται ορατή η μείωση των κοινωνικοοικονομικών διαφορών μεταξύ πλειονοτικών και μειονοτικών. Ενώ η ΄Αγκυρα συνεχίζει να επιδιώκει την αναθεώρηση της Συνθήκης  της Λωζάννης.

΄Αφιξη στη Θράκη προσφύγων από χώρες της πρώην Σοβιετικής ΄Ενωσης.

Στην αρχή της δεκαετίας του 1990 αρχίζουν να καταφθάνουν και στη Θράκη ελληνικής καταγωγής πρόσφυγες από χώρες της πρώην Σοβιετικής ΄Ενωσης, ενώ λίγο αργότερα υπάρχει συστηματική και μαζική άφιξη τέτοιων πληθυσμών, στα πλαίσια ενός κρατικού προγράμματος με προφανή και δηλωμένο στόχο «Την τόνωση του Ελληνισμού στην ακριτική περιοχή της Θράκης».

Οι πληθυσμοί που φθάνουν και εγκαθίστανται στη Θράκη προέρχονται από περιοχές του Καυκάσου και έχουν θλιβερές εμπειρίες σύγκρουσης με μουσουλμανικούς πληθυσμούς, ενώ παράλληλα, σε κάθε ευκαιρία, αναδεικνύουν την ελληνική τους καταγωγή και προασπίζονται την ελληνικότητά τους.

Αντιλαμβάνονται τον ρόλο που τους επιφυλάσσει το κράτος για ενίσχυση του ελληνοχριστιανικού πληθυσμού. Ταυτόχρονα όμως καταλαβαίνουν καλά ότι είναι υποχρεωμένοι να ζήσουν στην αρχή χωρίς περιουσία σε μια νέα χώρα και παράλληλα συνειδητοποιούν ότι οι γνώσεις που φέρουν έχουν ελάχιστη ανταλλακτική αξία. ΄Ετσι είναι υποχρεωμένοι, τα πρώτα χρόνια τουλάχιστον, να κάνουν βιοπορισμό μέσω «μαύρης» ή χαμηλά αμειβόμενης εργασίας.

Οι αλλαγές που επήλθαν στον τομέα αυτό στη Θράκη από την άφιξη των προσφυγικών πληθυσμών από χώρες της πρώην Σοβιετικής ΄Ενωσης δεν έχουν μελετηθεί σε βάθος. Γεγονός αναντίρρητο είναι ότι η εγκατάσταση ελληνορθόδοξων προσφυγικών πληθυσμών στη Θράκη είχε θετικές εξελίξεις και άλλαξε αρκετά τις πληθυσμιακές ισορροπίες στην περιοχή μας.

Από το 2000 και μέχρι σήμερα η μειονοτική πολιτική της Ελλάδας χαρακτηρίζεται για την ηπιότητα και τον κατευνασμό. Ενώ στο γενικότερο πλαίσιο των τουρκικών προκλήσεων και διεκδικήσεων, κλιμακώνονται οι παρεμβάσεις της ΄Αγκυρας και οι επισκέψεις Τούρκων αξιωματούχων στην Ελληνική Θράκη. Δυστυχώς η υποχωρητικότητα της σημερινής κυβέρνησης την οδηγεί σε ψήφιση τροπολογίας για αναγνώριση της Τουρκικής ΄Ενωσης Ξάνθης παραβιάζοντας κατάφωρα τη Διεθνή Συνθήκη της Λωζάννης.

  

Πηγή: Ερευνητικό Πρόγραμμα Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Crescenzio Sangiglio: ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

                                       

ΑΠΌ ΙΤΑΛΙΑ ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

                          ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ  NIKO ΚΟΤΖΙΑ

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Ονομάζομαι Crescenzio Sangiglio. Είμαι Ιταλός ελληνιστής με πάνω από 30 βιβλία που δημοσίευσα για την ελληνική ποίηση.

Ωστόσο δεν είναι στην ελληνική λογοτεχνία που εδώ θα αναφερθώ, αλλά σε μια κατάσταση η οποία χειρότερη δεν θα μπορούσε να είναι (και ακόμη περισσότερο να γίνει) για την ελληνική ακεραιότητα (σε όλα τα επίπεδα) και που "βασιλεύει" στη Θράκη, στην ελληνική Θράκη, να το θυμόμαστε, την οποία οι Τούρκοι παραποιούν και ονομάζουν Δυτική Θράκη!

Θα σας απαριθμήσω μερικά γεγονότα που έχουν συμβεί τους τελευταίους 8 μήνες, από τον Οκτώβριο του 2016 και μετά, μήπως δεν τα γνωρίζετε ή μήπως τα γνωρίζετε αλλιώς γιατί αλλιώς σας τα είπαν(μαζί με τα γεγονότα εμφανίζονται βεβαίως και πρόσωπα!). Πρόκειται για γεγονότα που ναι μεν διαδραματίστηκαν μέσα στα στενά πλαίσια του θρακικού χώρου, παραπέμπουν όμως στη γενική πολιτική που η Ελλάδα ασκεί στη περιοχή, ή μάλλον θα έλεγα, δεν ασκεί.

1) Το χωριό Γλαύκη.  Θα ξέρετε πως η θέση του χωριού είναι στρατηγική, γι' αυτό άλλωστε υπάρχει εκεί και ένα στρατόπεδο ειδικών δυνάμεων ορεινών καταδρομών.

Με ευκαιρία την κηδεία ενός νεαρού Πομάκου Έλληνα στρατιώτη η συμπεριφορά του ψευτο-μουφτή Ξάνθης Αχμέτ Μετέ και του βουλευτή του Σύριζα Χουσεΐν Ζεΐμπέκ υπήρξε, το λιγότερο που θα μπορούσαμε να πούμε, απαράδεκτη, κατάπτυστη, τελείως προσβλητική για ό, τι είναι ελληνικό. Το ίδιο και για τον Δήμαρχο Μύκης (θα επανέλθω πιο κάτω), Καπζά Τζεμήλ.

Στις ασχήμιες του Μετέ προστέθηκε το αίσχος του “Έλληνα βουλευτή” Ζεΐμπέκ ο οποίος μαζί με άλλα ενεργούμενα απαίτησε την αφαίρεση της ελληνικής σημαίας από το φέρετρο του νεκρού Έλληνα στρατιώτη. Και φαίνεται πως τελικά κατόρθωσε να την αφαιρέσει!

Βέβαια διερωτώμαι: πώς είναι δυνατόν να συνεχίζει να υπάρχει και να ασχημονεί εκεί αυτός ο καθόλα παράνομος Μετέ και γιατί ποτέ δεν τιμωρήθηκε από την ελληνική δικαιοσύνη (δεν υπάρχουν δικαστήρια και εισαγγελείς στη Ξάνθη/Κομοτηνή;!) για τις παρανομίες του; Και διερωτώμαι βέβαια επίσης: πώς γίνεται ο Ζεϊμπέκ να είναι ακόμη βουλευτής της Ελληνικής Βουλής και να μην έχει ακόμη διαγραφεί και σταλεί στη πατρίδα του την Τουρκία;;!!

Κατά τη διάρκεια όλης της τελετής και ενώ οι τουρκόφρονες ασχημονούσαν εναντίον "οτιδήποτε είναι ελληνικό", δεν υπήρχε ελληνική αστυνομία να βάλει "στη θέση" τους  ασχημονούντες και "τάξη" στη κατάσταση;!

Με όσα έγιναν θα έπρεπε να είχαν γίνει συλλήψεις και καταδίκες. Όμως δεν έγινε τίποτα, απ΄ ό, τι έμαθα, σαν να μην είχε συμβεί τίποτα, ενώ έμεινε στην αντίληψη των παρόντων η "επίδειξη δύναμης" των τουρκόφρονων! Και πού; Μέσα στην ελληνική επικράτεια!!

2) Δήμος Μύκης. Σε προκήρυξη προσλήψεων (στα πλαίσια του ΕΣΠΑ, δηλαδή ενός προγράμματος καθαρά ελληνικού) ο Δήμαρχος Καπζά Τζεμήλ απαιτεί οι ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν άπταιστα την τουρκική γλώσσα και επιπλέον η πιστοποίηση αυτής της γνώσης να προέρχεται από ένα συγκεκριμένο τουρκικό πανεπιστήμιο που βρίσκεται στην Άγκυρα (TOMER)!!

Θα γνωρίζετε ασφαλώς, κύριε Κοτζιά, πως αυτός ο Δήμαρχος είναι επίσης και εκείνος που, σαν καλό και υπάκουο πιόνι του τουρκικού προξενείου στη Κομοτηνή, είχε απαγορεύσει τον Αη-Βασίλη, ακριβώς όπως έκανε ο Ερντογάν στη Τουρκία.

Διερωτώμαι: ποια υπήρξε η αντίδραση της ελληνικής πολιτείας σε αυτή την απόπειρα (που πιο ευκρινής δεν γίνεται) επιβολής μιας άτυπης τουρκικής συγκυριαρχίας σε θέματα διοίκησης ΕΝΤΟΣ της ελληνικής επικράτειας; Τί έγινε με τον διαγωνισμό; Και με την τουρκική γλώσσα;!

Θα ήθελα να μάθω από επίσημα χείλη αν επιτράπηκε τελικά ο διαγωνισμός με την τουρκική γλώσσα ή όχι!

Αν δεν επιτράπηκε, τί έγινε με τον Δήμαρχο που επιχείρησε να "χώσει" κάτι το ΞΕΝΟ μέσα ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΆ ΔΡΏΜΕΝΑ; Υπήρξε κάποια διοικητική  τιμωρία, όπως θα έπρεπε να είναι; Ή ο τούρκος Δήμαρχος συνεχίζει τον ρόλο του;

Αν όμως επιτράπηκε η διεξαγωγή των προσλήψεων με την τουρκική γλώσσα, κανένας εισαγγελέας δεν είχε το δικαίωμα να επέμβει ώστε να πάψει αυτή η απαξίωση της ελληνικής πολιτείας;

Διότι, όπως αντιλαμβάνεστε, εάν αυτός ο διαγωνισμός γίνεται με τους όρους του τούρκου δημάρχου Καπζά Τζεμήλ (μη μου πείτε πως αυτός έχει ελληνικό διαβατήριο!) που είναι όροι του τουρκικού προξενείου/κράτους, είναι σαν η ελληνική πολιτεία να αποδέχεται: α) την τουρκική επέμβαση, παντοιοτρόπως, στην ελληνική διοίκηση, β) την παράνομη εισβολή της τουρκικής γλώσσας στην ελληνική διοίκηση, και γ) ακόμη περισσότερο, την παράνομη συγκυριαρχία της Τουρκίας στην ελληνική Θράκη!

Και διότι, όπως επίσης καταλαβαίνετε, βρίσκεται από καιρό σε εξέλιξη μια τουρκική επιχείρηση άλωσης της ελληνικής γλώσσας και διοίκησης με όχημα την τουρκική γλώσσα και αλίμονο αν γίνει δεκτή, με οποιονδήποτε τρόπο και σε οποιοδήποτε επίπεδο, η χρήση της τουρκικής γλώσσας σε επίσημα έγγραφα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη Θράκη, δηλαδή σε επίσημα έγγραφα του Ελληνικού Κράτους!

Και πάλι διερωτώμαι: έως πότε θα υπάρξει ολιγωρία και ανοχή από την ελληνική κυβέρνηση; Τί περιμένουν οι Έλληνες κυβερνώντες; να γίνει η Θράκη τόσο τούρκικη ώστε η Τουρκία να θέσει θέμα  αλυτρωτισμού και δημοψηφίσματος; Και δεν νομίζετε πως αυτή η ολιγωρία-ανοχή, το αποτέλεσμα των οποίων είναι η καταπάτηση των ελληνικών νόμων και της ελληνικής κυριαρχίας και η αντικατάσταση τους με τουρκικά σχήματα εξουσίας, είναι τουλάχιστον προδοτικά, διότι προδίδεται η ελληνικότητα της Θράκης και των Ελλήνων που την κατοικούν;

3) Ο Ιλχάν Αχμέτ.  Ένας άλλος βουλευτής της ελληνικής Βουλής, ο Ιλχάν Αχμέτ, ο οποίος και πληρώνεται με ελληνικά χρήματα, συνεχίζει ατιμώρητα τα ανθελληνικά "παιχνίδια" του. Τί ήθελε λοιπόν αυτός ο Έλληνας βουλευτής" στη Προύσα (Τουρκία) συνοδευόμενος από τις πράσινες σημαίες της "τουρκικής Δυτικής Θράκης";! Και εάν υποθέσουμε πως "δήθεν" τον "παγίδεψαν" οι Τούρκοι(!), πράγμα που δεν είναι, γιατί αυτός δεν έφυγε αμέσως μιας και, εκτός των άλλων και των σημαιών, η οργανώτρια της εκδήλωσης ήταν μια οργάνωση "αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης/Τουρκίας", δηλαδή καθαρά ανθελληνική;!

Πότε θα διαγραφεί από την "Δημοκρατική Συμπαράταξη" για ανθελληνική, προδοτική δράση; Μήπως όταν ο Ιλχάν Αχμέτ θα ομολογήσει πως είναι τουρκικός "δούρειος ίππος" στην ελληνική Βουλή;!

4) Συνάντηση Τσίπρα-Ερντογάν στη Κίνα.  Εδώ πάμε πάσο, ως προς την "λογική" αυτής της συνάντησης. Διότι, με βάση όσα ανακοινώθηκαν, πραγματικά δεν μπορούμε να καταλάβουμε ποια ακριβώς υπήρξε η "λογική αιτία" του να συζητήσει ο Τσίπρας με τον Ερντογάν: α) την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας(!!), β) το θέμα της βίζας των Τούρκων πολιτών (!), γ) τις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό (!!), δ) τη Θράκη (!!!) και ε) το μεταναστευτικό.

Και επίσης - κάτι που δεν μας έχει ειπωθεί ποτέ και από κανένα - ποιος ζήτησε τη συνάντηση; Η Ελλάδα, δηλαδή ο Τσίπρας, ή η Τουρκία, δηλαδή ο Ερντογάν;

Με βάση τη τρέχουσα "πολιτική λογική", μάλλον δεν την ζήτησε η Τουρκία διότι, αν όντως ήταν εκείνη, όλο και κάποιος "αξιωματούχος" ή "ειδήμονας" Έλληνας θα το διατυμπάνιζε ως μέγα success story το ότι "ολόκληρος" Ερντογάν ζήτησε να συναντηθεί με τον Τσίπρα.

Οπότε μάλλον, λογικά (αν και εδώ πιθανόν tertium datur, εφόσον κάποιος "μεγάλος" μπορεί να ζήτησε, μάλλον απαίτησε να γίνει  μια τόσο, ειλικρινά, βλακώδη και ανούσια συνάντηση, ποιος ξέρει για ποιο σκοπό), θα πρέπει να ήταν η Ελλάδα που επεδίωξε τη συνάντηση επωφελούμενη από το γενικευμένο διεθνές περιβάλλον του χώρου.  Άλλωστε κανείς δεν τόλμησε από τη κυβέρνηση να πει κάτι πριν απ' τη συνάντηση, γνωρίζοντας καλά ευθύς εξαρχής ποιο θα ήταν το τέλος της, αλλά ούτε και μετά, με γνωστό το αποκαρδιωτικό αποτέλεσμά της, διότι κακά τα ψέματα, η Ελλάδα δεν κέρδισε τίποτα, αλλιώς θα το έλεγαν όλοι!

Μήπως λοιπόν κάποιος εκβιαστικά επέβαλε τη συνάντηση στον Τσίπρα; (δεν μπορούμε να σκεφτούμε ότι την επέβαλε ο Ερντογάν!). Και επιβλήθηκε ώστε να υπάρξει μια πολιτική αποτυχία του Τσίπρα λίγες μέρες πριν από την αρνητική έκβαση του Eurogroup;!

Τώρα πια η συνάντηση έγινε - μια "πτωχευτική" συνάντηση που έμοιαζε σαν να έχει πάει ο μικρός στον μεγάλο με την τρελή ελπίδα ο μεγάλος να του κάνει κάποιο ανέλπιστο "δώρο".

Αν τα πράγματα στη συνάντηση πήγαν καλά για την Ελλάδα, γιατί η κυβέρνηση δεν μας ανακοινώνει τις επιτυχίες της; Τί κέρδισε από τη συνάντηση; Τί έδωσε; Ποιες ήταν οι "απαιτήσεις" του Τσίπρα, αν υπάρχουν "απαιτήσεις", και ποιες ήταν οι απαιτήσεις του Ερντογάν, που ξέρουμε ότι υπάρχουν!

Και να μάθουμε επίσης την σκοπιμότητα της συνάντησης και εάν το αποτέλεσμα αυτής ικανοποίησε κάποιο ποσοστό της σκοπιμότητας.

Αλλά, για να πούμε την αλήθεια, τί είχε να πει ο Τσίπρας στον Ερντογάν; Μήπως του είπε ότι τα παλιά, κατάπτυστα «Πολιτιστικά» Πρωτόκολλα θα πρέπει να ξανασυζητηθούν γιατί σήμερα τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά και αυτά τα Πρωτόκολλα είναι απόλυτα ασύμφορα για την Ελλάδα;! Ή μήπως  του μίλησε για την "κακή συμπεριφορά" του τουρκικού προξενείου στη Κομοτηνή όταν, κανονικά, μετά από όσα αυτό έκανε στο παρελθόν και κάνει σήμερα παράφορα παραβιάζοντας τη Σύμβαση της Βιέννης, ο Τσίπρας θα πρέπει να το κλείσει χωρίς συζήτηση και να κλείσει και το ελληνικό σχεδόν τιμητικό προξενείο στη Σμύρνη μιας και, μεταξύ άλλων, στη Θράκη υπάρχουν πάρα πολύ λίγοι Τούρκοι και γι΄ αυτούς τους ελάχιστους δεν χρειάζεται κανένα προξενείο, εφόσον αληθεύει (όπως αληθεύει) ότι η αιτία ύπαρξης ενός προξενείου βρίσκεται στην ανάγκη διοικητικής βοήθειας και προστασίας ΙΚΑΝΟΥ αριθμού υπηκόων του προξενείου.

Και με τόσους λίγους Τούρκους στη Θράκη είναι υπεραρκετό το προξενείο τους στη Θεσσαλονίκη  που με την Εγνατία οδό βρίσκεται ακόμη πιο κοντά τους.

5) Ο Λεβέντ Σαδίκ, το οικονομικό αφεντικό στη Θράκη! Εσείς, κύριε υπουργέ, γνωρίζετε τί συμβαίνει με αυτόν τον νέο τουρκόφρονα επιχειρηματία, poulain του Ερντογάν και factotum σε όλη τη Θράκη και με προοπτικές επέκτασης σε όλη την Ελλάδα και εκμηδένισης των ελληνικών συμφερόντων στους τομείς ασχολίας του;

Αυτός που, για να "καλύψει" τις κρυφές επιδιώξεις του, παρουσιάζεται συνέχεια πλάι σε ελληνική σημαία ή κάτω από ελληνικά logo ή σε ελληνικά περίπτερα εκθέσεων, ενώ στην πραγματικότητα είναι ο γνωστός και μη εξαιρετέος γιος του εθνικιστή φανατικού ηγέτη των τουρκόφρονων Θράκης Αχμέτ Σαδίκ, ενεργό μέλος του κόμματός του, του περιβόητου DEB - αλήθεια, κατά πόσο είναι νόμιμο έχοντας υπόψη όλες τις "ενέργειές" του; - και αντιπρόεδρος της Επιτροπής Βαλκανίων του Παγκόσμιου Τουρκικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου(DTIK), ισχυρό "εργαλείο" της Άγκυρας.

Αυτός, τέλος, ο οποίος φαίνεται πως εμφανίζεται σαν (ή όντως είναι;!) εκπρόσωπος της Ελλάδας και ο οποίος από το βαμβάκι, αρχικό πεδίο δράσης του, μεταπήδησε στα κεράσια και στα μάρμαρα  όπου επιδιώκει να γίνει το απόλυτο αφεντικό βάζοντας κάτω από τα πόδια του όλους τους Έλληνες παραγωγούς και εμπόρους στην ίδια την Ελλάδα!

Ή μήπως, όπως διαβάζω, ο ίδιος ο Αχμέτ Νταβούτογλου δεν αποκάλεσε τον Λεβέντ Σαδίκ "βασιλιά του ελληνικού βαμβακιού", αυτό το τουρκικό "παιδί" του Ερντογάν, παρουσιάζοντάς τον στον Τσίπρα;

Τί νομίζετε πως θα πρέπει να γίνει με τον Σαδίκ πριν "εκραγεί" κάποιο περιστατικό επιβολής του στη Θράκη, όταν ο άνθρωπος παριστάνει τον Έλληνα αλλά διαλαλεί την πίστη του στον Ερντογάν; Και είναι "πολύτιμος" για το τουρκικό προξενείο, από ό, τι  λέγεται. Και είναι μέλος του σκληρού πυρήνα του DEB, όσο κι αν επιμελώς «κρύβεται».

Πολλά άλλα υπάρχουν για να ειπωθούν σχετικά με τη Θράκη. Ίσως μια άλλη φορά.

Είμαι ξένος, αλλά όχι και τόσο ώστε να μην ανησυχώ για την κατάντια της ελληνικής παρουσίας στη Θράκη, δυστυχώς διαχρονικά, και το θράσος που κατέχει τους τουρκόφρονες σ΄ αυτή τη περιοχή, θράσος που επιβιώνει και μεγαλώνει όσο μειώνεται και παραιτείται η ελληνική νόμιμη εξουσία.

Πιστεύω πως είστε ο καλύτερος υπουργός εξωτερικών που πέρασε από την Ελλάδα τα τελευταία 150 χρόνια. Η Θράκη σιγά-σιγά όμως "ξεφεύγει" από την ελληνική επικράτεια - και δεν το καταλαβαίνετε! Το τουρκικό προξενείο πρέπει να ή να ΤΙΘΑΣΕΥΤΕΊ  ή να ΚΛΕΙΣΕΙ. Όλοι οι παράνομοι (παράγοντες, κόμματα, οργανώσεις, πολιτικές ή "θρησκευτικές" παρουσίες) πρέπει να ακυρωθούν οριστικά. Όλα τα προνόμια που προδοτικά παλιοί συνάδελφοί σας και πρωθυπουργοί δώρισαν στην τουρκική γλώσσα στη Θράκη πρέπει να καταργηθούν ανεξάρτητα από ό, τι λένε και κάνουν οι Τούρκοι, έχοντας υπόψη ΚΑΙ ότι κάτι αντίστοιχο και ανάλογο δεν "δώρισαν" οι Τούρκοι στους "ελληνόφρονες" και ελληνόφωνους ορθόδοξους στην Τουρκία. 

Όλοι οι τουρκόφρονες που έχουν ελληνικό διαβατήριο ή ταυτότητα πρέπει να κάνουν μια επιλογή: αν νιώθουν  'Ελληνες, να μείνουν και να δείξουν πως νιώθουν Έλληνες - αν νιώθουν Τούρκοι, να τους αφαιρεθεί το ελληνικό διαβατήριο ή ταυτότητα και να φύγουν στη Τουρκία διότι δεν είναι ούτε μέλη κάποιας (ανύπαρκτης) τουρκικής μειονότητας στην Ελλάδα και ούτε μπορούν «σαν Έλληνες» να συνεχίζουν να ενεργούν εις βάρος της Ελλάδας!

Είναι καιρός να δείξει η Ελλάδα ότι ξέρει να υπερασπιστεί και να επιβάλει τα δικαιώματά της μέσα στην ίδια τη χώρα της! Φοβάστε πως ο Τούρκος θα σας κάνει πόλεμο; Δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση, και το ξέρετε.

Είστε ικανός να το αναλάβετε και, μαζί με εσάς, άλλοι συναρμόδιοι. ώστε να γίνει πράξη, από εδώ και πέρα, ποιο είναι το αφεντικό σε ΟΛΗ την ελληνική επικράτεια, ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ στη Θράκη; Περιμένουμε να το δούμε!

Με βαθειά εκτίμηση.

Crescenzio Sangiglio

ΥΓ 1. Το παρόν κείμενο ενδέχεται να δημοσιευτεί στην Ελλάδα υπό μορφή "ανοιχτής επιστολής" σε περιοδικό ή διαδίκτυο.

ΥΓ. 2. Εάν μου επιτρέπετε, θα σας συνιστούσα να οργανώσετε το γρηγορότερο μια σύσκεψη (μυστική ή όχι) στην Αθήνα με γνωστούς Έλληνες πατριώτες ΠΟΜΑΚΟΥΣ που πολεμούν, χωρίς καμία βοήθεια από την ελληνική πολιτεία, την τουρκική αυθαιρεσία (το προξενείο, τους θρησκευτικούς "μεσάζοντες" του, τους Τούρκους μπράβους/γκάνγκστερ που απειλούν και εκβιάζουν, κλπ.). Κι ειδικά, μη ξεχάσετε τον Σεμπαϊδήν Καραχότζα!

ΥΓ. 3. Βεβαίως, μετά από όλα αυτά, εάν νομίζετε πως υπάρχει κάτι που δεν είναι πραγματικότητα ή είναι λάθος, μπορείτε να το δηλώσετε με τα σχετικά ντοκουμέντα. 

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ: Ο μουσικός, ο χοροδιδάσκαλος ο εκπαιδευτικός

O Β. Δωρόπουλος σε συναυλία με την Εμινέ Μπουρουτζή (19-4-2008)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Μια ζωή αφιερωμένη στην παραδοσιακή μουσική της Θράκης

Ο Βαγγέλης Δωρόπουλος γεννήθηκε το 1965 στη Θεσσαλονίκη και κατάγεται από τη Σάλπη του Ν. Ροδόπης. Αποφοίτησε από την Παιδαγωγική Ακαδημία Ρόδου. Εργάζεται ως δάσκαλος σε ορεινά σχολεία της Θράκης από το 1989 μέχρι σήμερα. Έχει εργαστεί στα μειονοτικά σχολεία Α. Θερμών, Μοναχών Ροδόπης, Κενταύρου, Γλαύκης , Δημαρίου και Π. Χρύσας.  Ως ερευνητής της μουσικής παράδοσης της Θράκης  έχει λάβει μέρος σε πολλά ερευνητικά προγράμματα όπως το πρόγραμμα «Μουσικές  της Θράκης» που υλοποίησε ο Σύλλογος «Οι Φίλοι της Μουσικής» (1995-2000).  To 2010 μαζί με τον Ι. Καναργιέλη επιμελήθηκαν την έκδοση της Νομαρχίας Ξάνθης και του Λυκείου Ελληνίδων Ξάνθης με τίτλο: «Φύσηξε βοριάς κι αέρας». Συμμετείχε επίσης στις ακόλουθες μουσικές εκδόσεις: Χρυσοχώραφα Σερρών. Παραδοσιακοί χοροί και σκοποί. Θρακική Εστία Δράμας, 2002, Χορευτικά τραγούδια της Θράκης. Ελληνικό Κέντρο Λαογραφικών Μελετών, 2002, Παντελής Θαλασσινός, Στης καρδιάς μου τ’ ανοιχτά, 2003, Δεν χορεύεται. Κάλαντα, αγερμοί και λατρευτικά τραγούδια από τον Έβρο,  Τραγούδια της ξενιτιάς και του αποχωρισμού. Αρχείο Μουσικολαογραφικής Παράδοσης «Χρόνης Αηδονίδης», Για μια λάλησι, για δυο λάλησι. Πολιτιστικός Σύλλογος Παραδοσιακών χορών «Ο  Έβρος», Μην κρύβεις το χθες.  Χοροί και τραγούδια του Έβρου, 2008.

Ακολουθεί συνέντευξη που έδωσε ο Βαγγέλης Δωρόπουλος στον εκπαιδευτικό Ν. Κόκκα, ως ελάχιστο αφιέρωμα στο σημαντικό αυτό παραδοσιακό μουσικό.

Ο Β. Δωρόπουλος με το συγγραφέα και δάσκαλο των Πομάκων Π. Θεοχαρίδη (19-8-2016)

Πότε ξεκίνησε η ενασχόληση με την παραδοσιακή μουσική και το χορό;

Ξεκίνησε με τον παραδοσιακό χορό από την ηλικία των 17 χρονών. Έμενα στην πόλη του Βόλου. Από τότε μαγεύτηκα από το χορό και χορεύω αδιαλείπτως από 17 χρονών μέχρι τώρα. Ως μαθητής μέχρι τα 24 και από τα 24 και μετά διδάσκω.  Ως προς τα παραδοσιακά όργανα, είχα παππού και προπάππου γκαϊντατζή. Δεν είχα την τύχη να τους δω να παίζουν αλλά μέσα στο σπίτι μιλούσαν με σεβασμό πάντοτε για το όργανο αυτό. Ασχολούμενος με το χορό, τα πράγματα έφεραν μοιραία και τη γνωριμία με τα όργανα και τη γκάιντα. Ξεκίνησα να θητεύω κοντά σε παραδοσιακούς μουσικούς: στο νομό Ξάνθης το συγχωρεμένο γκαϊντατζή το Γιώργο Καραγιαννόπουλο, που ήταν και ο πρώτος δάσκαλος, και μετά με το Στέφανο Παπαβασιλείου από τους προσκυνητές της Ροδόπης. Όμως αυτό που έλειπε ήταν ότι στην εποχή μας χρειαζόμαστε πιο οργανωμένη μεθοδολογία και διδασκαλία για να προχωρήσουμε με πιο γρήγορους ρυθμούς. Ο παραδοσιακός τρόπος περιλάμβανε την αντιγραφή: με τα μάτια βλέπεις  και προσπαθείς να αναπαράγεις απλά αυτό που βλέπεις. Για οργανωμένη μεθοδολογία πήγα στη Βουλγαρία. Εκεί βρήκα δάσκαλο το Γκιόργκι Κιτσούκωφ, τον οποίο τον μύησα και στις μουσικές μας. Αυτό κράτησε κάποια χρόνια. Στο καβάλι είμαι εντελώς αυτοδίδακτος.

Πώς αλληλοσυμπληρώνονται τα παραδοσιακά όργανα στην παραδοσιακή μουσική; Έχει το καθένα το ρόλο του.

Είναι οι επί μέρους ψηφίδες που όλες μαζί δίνουν το τελικό πορτρέτο. Όλα αυτά δένουν για να βγει το τελικό αρμονικό αποτέλεσμα που θέλει να ακούσει το αυτί του ανθρώπου. Τα πνευστά όργανα, τα σολιστικά όργανα αναπαράγουν την κυρίως μελωδία. Τα άλλα όργανα αναπαράγουν τη συγχορδία από πίσω, το ισοκράτημα ή κάτι παραπάνω. Τα όργανα τα ρυθμικά δίνουν το ρυθμό. Όλα αυτά μαζί χτίζουν το οικοδόμημα και σου δίνουν την αίσθηση της πληρότητας.

Σε μικρότερη ηλικία υπήρχαν προσωπικά ακούσματα από τέτοια όργανα σε γλέντια, σε γάμους, σε πανηγύρια κλπ;

Ελάχιστα. Είναι η εποχή που έχουμε μία μετάβαση, μια αστικοποίηση στα μουσικά γούστα των χωριών. Ειδικά στα θρακιώτικα χωριά, κυρίαρχο ρόλο παίζει το ραδιόφωνο , ο κινηματογράφος κ.α. Περνάμε σε αστικές προτιμήσεις. Από τα ρετρό και τα ρεμπέτικα τραγούδια στο καθαρά λαϊκό. Το παραδοσιακό εκτοπίζεται από τα γλέντια, τα πανηγύρια, τους γάμους, οποιοδήποτε κοινωνικό γεγονός συνοδεύονταν από μουσικές. Παραμένει, όμως, στο στόμα των γηραιότερων. Για παράδειγμα, ο πατέρας μου ήταν φορέας του λαϊκού τραγουδιού, του μπουζουκιού. Η γιαγιά μου και ο παππούς μου ήταν φορείς της παλαιότερης παράδοσης.

Η ενασχόληση σας με την παραδοσιακή μουσική της Θράκης ήταν επίσης μια μαθητεία. Μέσα από ερευνητικά προγράμματα  είχες την ευκαιρία να γνωρίσεις παππούδες, γιαγιάδες…

Ναι. Εμπλουτίστηκαν τα γνωστικά μου πεδία. Ένα ερευνητικό πρόγραμμα ήταν  «Οι μουσικές της Θράκης»,  που έγινε για λογαριασμό του Μεγάρου Μουσικής . Συμμετείχε μια ομάδα μουσικολόγων, εθνομουσικολόγων και άλλων ειδικών και επιστημόνων κάτω από την καθοδήγηση του Λάμπρου Λιάβα. Επίσης, το πρόγραμμα «Μουσική και Μουσικοί της Θράκης», που έγινε για λογαριασμό της Επιχείρησης Πολιτιστικής Ανάπτυξης Δήμου Αλεξανδρούπολης, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Γιώργου Παπαδάκη. Αυτά ως επιτόπιος συνεργάτης, όπου τους πήγαινα τους ανθρώπους στην πηγή.  Με το Λύκειο Ελληνίδων Ξάνθης κάναμε μία προσωπική δουλειά μαζί με το Γιάννη Καναργιέλη. Είναι ένα διετές πρόγραμμα που αφορά εφτά Θρακιωτοχώρια, κυρίως της ανατολικής Θράκης αλλά και η περίπτωση της Κεσσάνης που συμπεριλαμβάνει ανατολική Θράκη και ανατολική Ρωμυλία.  Μέσα σε αυτό το δίχρονο πρόγραμμα ενσωματώσαμε και παλαιότερο υλικό.

Εξώφυλλο της σημαντικής έκδοσης του Λυκείου Ελληνίδων Ξάνθης με τίτλο

"Φύσηξε βοριάς κι αέρας"Τραγούδια και σκοποί από τα Θρακιοτοχώρια της Ξάνθης (2010)

που επιμελήθηκαν οι Ε. Δωρόπουλος και Ι. Καναργιέλης

Δουλεύοντας στο πεδίο ανακαλύψατε έναν άγνωστο μουσικό θησαυρό που είχε εξαφανιστεί στις δημόσιες εκφορές του λαϊκού λόγου.

Ακριβώς. Ό, τι γνωρίζουμε στη θρακική δισκογραφία είναι κυρίως από τον Έβρο. Είναι τα «ιερά τέρατα» του Αηδονίδη και του Δοϊτσίδη, οι οποίοι κυριαρχούν στο στερέωμα. Όμως εκφράζουν την περιοχή τους και λίγο πιο διευρυμένα έξω από τα στενά όρια του χωριού τους ή της ομάδας των χωριών που ζουν. Εκφράζουν κυρίως τον Έβρο. Αυτό έχει το καλό ότι συσπειρώνει όλο τον ελληνισμό εντός και εκτός της Θράκης γύρω από αυτά. Ανακαλύπτουμε την πολιτιστική μας ταυτότητα. Όμως, ποια είναι η μουσική των Θρακιωτών του νομού Ροδόπης ή της Ξάνθης; Εδώ δεν υπάρχουν καλλιτέχνες με υπερτοπική φήμη.  Αυτό το βιβλίο έρχεται να αναπληρώσει ό, τι μπορεί από τις χαμένες λαογραφικές ψηφίδες της Ξάνθης . Σε πρώτο επίπεδο γίνεται αρχειακή καταγραφή. Τώρα με χαρά πληροφορούμε ότι σε ένα μουσικό σχήμα της Ξάνθης, ο Θρηίκιος Ήχος, στο οποίο υπάρχει γκαϊντατζής μαθητής μου, ο Ηρακλής Ψωμαδόπουλος,   μελετούν αυτά τα κομμάτια, με σκοπό να τους δώσουν μια πιο φρέσκια ενορχηστρωτική άποψη και να περάσει αυτό μέσα στα χορευτικά, να βγει από την αρχειοθέτηση.

Μιλήσαμε για διάφορες ιδιότητες: του εκπαιδευτικού, του λαϊκού οργανοπαίχτη και του χοροδιδάσκαλου. Μπορούμε να πούμε ότι κάποια από αυτές τις ιδιότητες κυριαρχεί ή μήπως η μία συμπληρώνει την άλλη;

Πιστεύω ότι αναπτύσσονται σχεδόν ισόρροπα, αλλά με παρά πολύ ξόδεμα ενέργειας. Για να μπορείς να είσαι αποτελεσματικός χρειάζεται να τα δουλέψεις πολύ όλα. Υπάρχει κούραση αλλά είμαι ικανοποιημένος γιατί νομίζω ότι έχω προχωρήσει στη μουσική, στο χορό και στη δουλειά μου.

Με το Γ. Ζιώγα, το Σ. Σκιά, το Μλαντέν Κούνάρωφ και τον Αλή Ρόγγο

σε συναυλία που διοργάνωσε το ΠΑΚΕΘΡΑ (10-4-2004)

Με ποιους πολιτιστικούς συλλόγους έχετε συνεργαστεί;

Άρχισα πρώτα από χωριά. Δίδαξα στη Συδινή και στη Νέα Κεσσάνη, αλλά ταυτόχρονα είχε ξεκινήσει η προσπάθεια για το στήσιμο του μουσικού εργαστηρίου στη Φιλοπρόοδο Ένωση Ξάνθης, στη Φ.Ε.Ξ. το 1988, με μια ομάδα φοιτητών κυρίως, η οποία φυλλορροεί στη συνέχεια. Πιο πριν δεν υπήρχε στη ΦΕΞ χορευτικό εργαστήρι. Παρουσιάζομαι στον τότε πρόεδρο, το Θανάση Μουσόπουλο, ο οποίος πρόθυμα μου παραχωρεί την αίθουσα. Η προσπάθεια ξεκινάει επίσημα το 1989 με είκοσι άτομα. Διπλασιαζόμαστε το 1990, γινόμαστε σαράντα, το 1991 γινόμαστε ογδόντα και από τότε συνεχώς ανεβαίνουμε. Από το 1991-1992 συνδιοικώ τη ΦΕΞ στα χορευτικά με το Γιάννη Γκορόγια. Αναγνωρίζοντας το εύρος της γνώσης του, του δίνω την πρωτοκαθεδρία στα τμήματα εμφάνισης. Κρατάω άλλα τμήματα. Το σκεπτικό ήταν ότι δεν ερχόμαστε εδώ για να υπηρετήσουμε μόνο το πάλκο. Ερχόμαστε να διευρύνουμε την αισθητική μας , να γνωρίσουμε τις ρίζες μας. Στη ΦΕΞ έμεινα περίπου είκοσι χρόνια. Δίδαξα μετά στο χορευτικό τμήμα των εργαζομένων του ΟΤΕ. Το 2009 ιδρύεται ο πολιτιστικός λαογραφικός σύλλογος  «Η Θράκη». Μας ενδιαφέρει η ανάδειξη της Θράκης πρωτίστως  αλλά και των υπολοίπων περιοχών της Ελλάδος. Ειδικότερα, όμως, εμβαθύνουμε εδώ.  Υπάρχει το τμήμα εκμάθησης θρακιώτικης γκάιντας, το οποίο το επιμελούμαι προσωπικά. Πέρα από τα μουσικοχορευτικά, πρόθεσή μας είναι να αρχίσουμε να ανοιγόμαστε και σε άλλα πράγματα. Φέτος λέμε να κάνουμε ένα άνοιγμα στη λογοτεχνία, στους Θρακιώτες λογοτέχνες. Αυτό τον καιρό διδάσκω επίσης παραδοσιακούς χορούς στον Πολιτιστικό Σύλλογο Πηγαδίων  «Οι Χατζηγυριώτες» και στο Εργαστήριο Παραδοσιακών Χορών της Ιεράς Μητροπόλεως Κομοτηνής και Μαρωνείας.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι κάποιοι από τους χορούς της Θράκης είναι πιο αντιπροσωπευτικοί;  Ο κόσμος όταν ακούει για Θράκη σκέφτεται τη μπαϊντούσκα ή το ζωναράδικο. Είναι σωστό αυτό;

 Μια σειρά πραγμάτων επέβαλλαν κάποιους χορούς. Ας πούμε η δισκογραφία. Το ότι επέλεξε κάποιος καλλιτέχνης να βγάλει αυτά, το ότι υπήρχε σπανιότητα δισκογραφικών παραγωγών, το ότι ένας δίσκος έμενε για πολύ, μπορεί να καθιέρωσε κάποιους χορούς και να τους έκανε πολύ πιο γνωστούς από κάποιους άλλους. Σίγουρα υπάρχουν μερικοί χοροί που λέμε ότι μας ενώνουν, οι οποίοι έχουν είτε πανθρακική είτε πανελλήνια απήχηση (ο συρτός, ο καλαματιανός είναι παντού). Η μπαϊντούσκα ενώνει όλους τους Θρακιώτες , αλλά από κει και πέρα υπάρχουν και τα εξειδικευμένα.  Μεταξύ των περιοχών της Θράκης σαφώς υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Η ενδοχώρα είναι κάτι άλλο, η παράλια Θράκη είναι κάτι άλλο και η Ανατολική Ρωμυλία, όλα αυτά, όμως εντάσσονται στη θρακική οικογένεια.

Το cd Πομάτσκι Πέσνε. Πομάκικα τραγούδια της ορεινής Ξάνθης (2003)

που επιμελήθηκε ο Β. Δωρόπουλος

Μπορούμε να αναφέρουμε ορισμένους σπουδαίους συνεργάτες με τους οποίους έχετε συνεργαστεί σε κοινές εμφανίσεις;

Με το Χρόνη Αηδονίδη πολλές φορές, με μουσικά σχήματα από την Καβάλα, με μουσικά σχήματα από την Αλεξανδρούπολη. Ως γκάιντα έχω συνοδεύσει το Βαγγέλη Δημούδη, τον Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη. Ο Γιώργος Ζιώγας αποτελεί τον τραγουδιστή του μουσικού μας σχήματος. Έχουμε κάνει άπειρες εμφανίσεις πανελλαδικά. Ο Γιώργος Ζιώγας είναι και δάσκαλος χορών με πανελλήνια εμβέλεια και εκτίμηση, γιατί αυτός αναμόρφωσε όλο το χορευτικό μέρος της Θράκης. Έκανε έρευνα πεδίου πάρα πολλά χρόνια και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Παλαιότερα τα χορευτικά συστήνονταν με σκοπό να περάσουμε καλά και να κάνουμε κάτι που θα είναι φανταζέ στο πάλκο, κάτι που θα καταπλήξει, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα το ποια είναι η αλήθεια του χορού, πιο είναι το σωστό ύφος, το βήμα. Ήρθε μια γενικότερη ωρίμανση αργότερα. Και είναι άξιο αναφοράς γιατί δεν έχουμε κάτι οργανωμένο, δεν έχουμε Ακαδημία Χορού, όπως σε άλλα κράτη. Δεν ξέρω. Αυτό μπορεί να ήταν και κακό, ενδεχομένως. Και είναι άξιο απορίας πώς μερικοί άνθρωποι , μέσα από ιδιωτικές προσπάθειες, βρήκαν το σωστό δρόμο και οδηγήθηκαν στη σωστή αντιμετώπιση του χορευτικού φαινομένου. Ένας τέτοιος είναι και ο Γιώργος Ζιώγας, ο οποίος αποκατέστησε τα πράγματα στο θρακικό χώρο χορευτικά. Γι αυτό και εκτιμάται πάρα πολύ και έχει διδάξει σε πάρα πολλά σεμινάρια εντός και εκτός Ελλάδος. Κατασκευάζει παραδοσιακή φορεσιά και τραγουδά. Στο μουσικό μας σχήμα, εκτός από το Γιώργο Ζιώγα, έχουμε το Νίκο Ζάρκο στο κλαρίνο, το Γιάννη Καναργιέλη στα κρουστά. Ο υποφαινόμενος είναι στη γκάιντα και στο καβάλι σπανιότερα. Συνεργαζόμαστε και τον παλαιότερο τον κυρ Γιάννη Κυριακίδη, κατά καιρούς με το Θάνο Σταυρίδη, που είναι ένα μεγάλο όνομα στο ακορντεόν και με διάφορους άλλους καλλιτέχνες.

Μερικές από τις μουσικές εκδόσεις στις οποίες συμμετείχε ο Βαγγέλης Δωρόπουλος 

Σχετικά με την επιτέλεση των τραγουδιών και των χορών, είναι πολύ δύσκολο να βρει κανείς την αρχική μορφή ενός τραγουδιού. Όταν ένας μουσικός προσπαθεί να αναπαράγει ένα τραγούδι απομακρύνεται από το αυθεντικό. Τι είναι αυτό που αναζητά ο Βαγγέλης ο Δωρόπουλος στην αναπαραγωγή ενός δημοτικού τραγουδιού;  Την αυθεντικότητα, την επικοινωνία με το σύγχρονο κοινό;

Νομίζω ότι είναι ένας συγκερασμός. Δύσκολα μπορούμε να πούμε τι είναι αυθεντικότητα τελικά. Πολλά πράγματα υπαγορεύονται από τις εκάστοτε κοινωνικές και πολιτιστικές συνθήκες. Παλιά δε μπορούσαμε να φανταστούμε το οργανωμένο μουσικό σχήμα πέντε μουσικών οργάνων. Υπήρχε μια γκάιντα που έμπαινε και γινόντανε ολόκληρος χορός σε γάμους ή σε ένα πανηγύρι με ένα όργανο. Ή μια ποντιακή λύρα κι ένα νταούλι.  Ή ένας ζουρνάς και ένα νταούλι. Ή μια γκάιντα μόνη της με μια φλογέρα. Το οργανωμένο πενταμελές, εξαμελές, τετραμελές σχήμα έγινε πολύ αργότερα. Κάπου στο μεσοπόλεμο με τα πρώτα κλαρίνα που θέλανε και ένα δεύτερο όργανο και ένα τρίτο και σιγά-σιγά φτάσαμε στις σημερινές μπάντες. Οπότε, τι είναι αυθεντικό και τι δεν είναι; Έχουμε μια μετεξέλιξη, μια δυναμική, που είναι κοινωνικά αναγκαία. Το αυτί, έχοντας συνηθίσει έναν πληθωρικό ήχο, δε μπορεί πλέον να φτάσει στη μέθεξη και στο τέλειο κέφι με το ένα όργανο που έπαιζε μόνο του παλιά. Έχουν αλλάξει τα αισθητικά δεδομένα. Όλες οι εκδοχές είναι ισότιμες για κάποιον που αγαπά το τραγούδι.

Εξώφυλλο κασέτας (1996)

Μετά από τόσα χρόνια εμπειρίας στη μειονοτική εκπαίδευση, ποιες είναι οι εμπειρίες που έχετε αποκομίσει ως δάσκαλος στα πομακοχώρια;

 Ξεκίνησα με μια κοινωνία που είχε τους δικούς της ρυθμούς, η οποία σιγά-σιγά αλλάζει, αστικοποιείται και χάνει τα παλαιά χαρακτηριστικά της. Αυτή η εσωτερική ευγένεια που διακατείχε αυτούς τους ανθρώπους - όχι τυπική ευγένεια,  καθωσπρεπισμός – σιγά-σιγά μπαίνουν στα αυλάκια εκείνα της κοινωνίας που είναι πιο «σύνθετη». Έχω πολύ καλές εμπειρίες, γιατί η ενασχόλησή μου με το χώρο μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω πολύ καλά ανθρώπους και χαρακτήρες  και να δω στο βάθος μια κοινωνία που μετασχηματίζεται και βελτιώνει τους όρους της υλικής διαβίωσης αλλά ταυτόχρονα χάνει τους πολιτιστικούς της όρους αναφοράς. Φεύγει το πομακικό στοιχείο.

Εξώφυλλο κασέτας (1997)

Στη Γλαύκη γνωριστήκατε με τον Αλή Ρόγγο το 1991 σε κάποια σεμινάρια και ξεκίνησε μία μουσική συνεργασία.

Την πρώτη μέρα της γνωριμίας μας με τον Αλή Ρόγγο τον άκουσα να τραγουδάει και του ζήτησα να μου πει μερικά πομάκικα τραγούδια. Μετά του είπα ότι παίζω καβάλι. Ο Αλή συμμετείχε στις πρώτες παραγωγές που κάναμε, οι οποίες ήταν ερασιτεχνικές αλλά με πολύ μεράκι. Το συντονισμό των παραγωγών αυτών είχε ο Αντώνης Λιάπης και τη χρηματοδότηση είχε αναλάβει η Θρακική Εταιρεία που υποστηρίζονταν οικονομικά και ηθικά από τον Πρόδρομο Εμφιετζόγλου, τον πρόεδρο της Μηχανικής. Ο Αλή συμμετείχε σε πάρα πολλά τραγούδια. Είχαν γίνει δύο κασέτες με πομάκικα τραγούδια.

Πολλά χρόνια μετά, το 2005, εμφανίζεται η Εμινέ Μπουρουτζή. Στις πρώτες εκδόσεις των τραγουδιών δεν αναφέρονταν το πραγματικό της όνομα. Εμφανίστηκε ως Νερμάν Μολλά σε δύο μουσικά cds, γιατί υπήρχε ένα κλίμα φόβου. Αργότερα δουλέψατε μαζί σε ένα cd που είναι με το αληθινό της όνομα και εμφανιστήκατε μαζί σε πολλές συναυλίες. 

Η εμπειρία ήταν μόνο θετική γιατί ακούσαμε πλέον και την εκδοχή της γυναικείας ερμηνείας των πομάκικων τραγουδιών. Η Εμινέ έχει στοιχεία του φωνητικού χαρακτήρα της Ροδόπης, στοιχεία πολύ αυθεντικά. Μια φωνή που δεν έχει περάσει μέσα από ωδεία και τραγουδάει με βάση τα ακούσματα που είχε από μικρή και αυτούσια τα καταθέτει.

Σήμερα τα παραδοσιακά τραγούδια ερμηνεύονται κυρίως σε πανηγύρια, σε γάμους και σε ανταμώματα πολιτιστικών συλλόγων . Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των συλλόγων αυτών για τη διατήρηση της μουσικής κληρονομιάς της Θράκης;

Πάρα πολύ σημαντικός. Είναι η επόμενη φάση που περνάει ο λαϊκός πολιτισμός σε όλο του το σύνολο: στην αναπαραγωγή της φορεσιάς, στη μουσική, στο χορό, γιατί οι κοινωνίες που γέννησαν αυτόν τον πολιτισμό εκλείπουν. Τα χωριά ερημώνουν  ή έχουν ακολουθήσει το μοντέλο της ζωής μιας πόλης, είναι μικρογραφία μιας πόλης. Έχει εγκαταλειφθεί ο παραδοσιακός τρόπος ζωής, οπότε όλο αυτό το δημιούργημα έχει τελειώσει. Οι κοινωνίες που τον αναπαρήγαγαν έχουν σταματήσει να παράγουν. Όλο αυτό το πράγμα πέρασε στην πόλη. Πέρασε στους τέσσερις τοίχους κάποιων συλλόγων. Αυτό είναι πολυεπίπεδο, είναι πολυσήμαντο. Έχει να κάνει με τη σοβαρότητα και τη ματαιοδοξία που το διαχειρίζεται ο καθένας που διδάσκει και σκύβει πάνω σε αυτό. Έχει να κάνει με το ότι το χωριό μπορεί να ήταν μια επί μέρους συμπαγής λαογραφική ομάδα, η οποία, μέσα στην πόλη και στο ανακάτεμα των φυλών και των ομάδων,  χάνεται, χάνει αυτή την αυτοτέλειά της. Καλούμαστε μέσα σε ένα σύλλογο, Πόντιοι, Θρακιώτες, Μικρασιάτες να χορέψουμε όλοι, όλα. Αλλάζουν τα κοινωνικά δεδομένα και ο χορός απογυμνώνεται από την προηγούμενη σημασία του. Για παράδειγμα η κοπέλα που μπαίνει στο χορό μπαίνει για να χορέψει, για να το ευχαριστηθεί, για να κάνει μια εμφάνιση και να δείξει κάτι, σε αντίθεση με την παλαιότερη κοπέλα των δεκαετιών προ του 1950 που έμπαινε στο χορό για να δείξει ότι είναι έτοιμη σε ηλικία γάμου. Αυτό προσδιόριζε και το χορευτικό της ύφος. Προσδιόριζε όλη της την κίνηση και τη συμπεριφορά μέσα στον κύκλο. Τώρα που τα δεδομένα αλλάζουν, αλλάζει και η δυναμική και ο τρόπος έκφρασης του χορού. Αλλά είναι υγιές αυτό, ως ένα σημείο. Τα πανηγύρια σε εορτές αγίων υπάρχουν ακόμα. Η εκκλησία εξακολουθεί να συσπειρώνει τα χωριά.

Στη Θράκη συνυπάρχουν διάφορες πολιτισμικές ομάδες (Σαρακατσάνοι, Γκαγκαούζοι, Αρμένιοι, Ρομά, Τουρκόφωνοι, Πομάκοι κλπ. Υπάρχουν  μουσικές αλληλεπιδράσεις που έχουν οδηγήσει σε ένα συμφυρμό μουσικών ειδών ή επιτελεστικού ύφους;

Σίγουρα δεν έγινε ένας παραδοσιακός χυλός, όπου να μην καταλαβαίνει τη διαφορά.  Υπήρξε αλληλοδανεισμός και εμπλουτισμός των επί μέρους στοιχείων.  Διατηρήθηκαν τα στοιχεία, γιατί έπαιξαν κυρίαρχο ρόλο και οι πολιτικές και οι θρησκείες. Καθαρά λαογραφικά αν το αντιμετωπίσεις, έχουμε φοβερές αλληλεπιδράσεις και δάνεια.

Πόσο σημαντικές είναι οι πατροπαράδοτες αξίες που αναδεικνύονται μέσα από τα δημοτικά μας τραγούδια;

Μέσα σε έναν κόσμο που επικοινωνούμε με όλο το μουσικό σύμπαν μας επαναφέρει στη θέση μας, στη βάση μας. Μέσα σε όλο αυτό που ακούς σημερινέ νεοέλληνα είναι και η παρακαταθήκη σου, η οποία έχει μια πλούσια παιδεία και αισθητική αιώνων, την οποία εσύ αγνοείς, επειδή δεν αναδεικνύεται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης όσο θα έπρεπε. Δεν καλλιεργείται ο λαϊκός πολιτισμός   σαν μάθημα στα σχολεία, με όλες του τις εκδοχές, άρα και τις μουσικές. Ευτυχώς υπάρχουν τα μουσικά σχολεία και το ΤΕΙ Παραδοσιακών Οργάνων της Άρτας . Όλα αυτά αφήνουν τον Έλληνα και ειδικά τον κάτοικο της πόλης μακριά. Ενώ γνωρίζει οποιοδήποτε μουσικό ρεύμα δυτικότροπο κλπ, δεν ξέρει την ίδια του την ιστορία.  Σε επαναφέρει στη βάση σου. Σε επαναφέρει στα ζητήματα ταυτότητας: Ποιος είμαι; Έχω τέτοιο πλούσιο θησαυρό και δεν τον ξέρω; Ομολογία ανθρώπου εγνωσμένου πολιτικού χώρου: «Βαγγέλη, μετά από  τόσα χρόνια και έχοντας ακούσει τόσα ροκ συγκροτήματα και τόσα ξένα μουσικά ρεύματα, ήρθα να χορέψω στους παραδοσιακούς από περιέργεια και κατάλαβα ότι επιστρέφω σαν τον άσωτο υιό, κατάλαβα τι έχω χάσει τόσα χρόνια. Πώς είναι δυνατόν μέσα στα ωραία πράγματα που έχω ακούσει να υπάρχει τέτοιο πράγμα δίπλα μου και να το αγνοώ»; 

Έχοντας επαφή με νέους ανθρώπους και μέσα από την εκπαίδευση και μέσα από τη διδασκαλία της μουσικής και του χορού, αισιοδοξείτε για το μέλλον; Ή υπάρχει μια θλίψη ότι αυτά ξεχνιούνται;

Ξεχνιούνται στη μορφή που υπήρχαν κάποτε. Μετεξελίσσονται στις συνθήκες. Παράδειγμα: Πάρα πολλοί βγαίνουν και λεν: «Σκοπός του συλλόγου μας είναι η διατήρηση των ηθών και εθίμων». Ας πάρουμε λοιπόν ένα έθιμο. Μπαίνει ένα ζευγάρι στο σπίτι μετά το γάμο και καλούνταν να πατήσει σίδερο, για να στεριώσει. Γίνονταν πριν από πενήντα, εξήντα χρόνια, εβδομήντα, εκατό, διακόσια. Γίνεται και τώρα. Ποια είναι η διαφορά;  Είναι ότι ο παλιός άνθρωπος πίστευε στη μαγική ιδιότητα του εθίμου. Ότι πρέπει να το κάνω. Αν δεν το κάνω, δεν θα είμαι γερός σαν σίδερο.  Τώρα το κάνουμε για να αισθανθούμε καλά με τη ράτσα μας, με την καταγωγή μας. Αυτά τα πράγματα θα φύγουν και θα αρχειοθετηθούν. Αυτό που θα μείνει είναι αυτό που είναι χρήσιμο στις μέρες μας, αυτό θα μείνει ζωντανό: ο χορός και το τραγούδι, μετεξελισσόμενο, όμως, μέσα στις σημερινές συνθήκες, με μια πιο φρέσκια ενορχηστρική ματιά και φυσικά μέσα σε ένα πλαίσιο που να κρατιούνται κάποια βασικά χαρακτηριστικά του. Δηλαδή οτιδήποτε εκχυδαϊζόμενο στιχουργικά θα είναι η παρακμή του. Οτιδήποτε υγιές και στιχουργικά θα μπορεί να προχωράει τα πράγματα. Πιστεύω ότι τα πράγματα είναι καλύτερα γιατί σκεφτείτε την απαξίωση που πέρασε επί σειρά δεκαετιών ο λαϊκός πολιτισμός. Μην ξεχνάτε ελληνικές ταινίες τις οποίες τις βλέπουμε ακόμα και σήμερα και γελάμε:  Ο σύνθετος άνθρωπος της πόλης με την εφημερίδα του και ο βλαχάκος που είναι ένας υπηρέτης ή μια υπηρέτρια από κάποιο χωριό. Τι περνούσαν ως άποψη όχι μόνο για τον άνθρωπο αλλά για όλο το πολιτισμικό του πεδίο!  Αυτό το πράγμα τώρα έχει αλλάξει. Πριν από 25-30 χρόνια δεν έβλεπες νέους ανθρώπους στα παραδοσιακά όργανα. Τώρα γίνεται μια αναγέννηση φοβερή. Η κάθε λαογραφική ομάδα έχει πλέον τους μουσικούς της που είναι νέοι. Και είναι πάρα πολλοί. Και είναι βιρτουόζοι. Ακόμα έχουμε την έκρηξη του παραδοσιακού χορού, έστω μέσα από αυτούς τους συλλόγους, εκεί που όλα φαινότανε ότι θα έσβηναν. Και όλα αυτά ακαθοδήγητα. Ειδικά με την ανάπτυξη των χορευτικών δεν υπήρχε κρατική εύνοια όπως στα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού. Απορώ πώς αυτός ο λαός, με κομπλεξική ηγεσία, ακαθοδήγητος, βρήκε τη δύναμη και οργάνωσε χορευτικούς συλλόγους  και μαζεύτηκε και έκανε αυτούς τους κύκλιους χορούς που πιανόμαστε απ’ το χέρι  κι αισθανόμαστε τη δύναμη της ομάδας και της ρίζας μας! Πιστεύω ότι, αφού περάσαμε τέτοια εποχή και δε σβήσαμε, τώρα θα πάμε καλά.

Άρα η μουσική και ο χορός παύει να είναι μουσειακό είδος. Συνδέεται με την ταυτότητά μας, με την ύπαρξή μας και είναι ένας τρόπος να ανακαλύψουμε αυτό που είμαστε.

Ακριβώς. Και να δημιουργήσουμε μία σοβαρή μειοψηφία πολύ δυνατή ανθρώπων που πάντα θα μας το θυμίζει ότι είμαστε πολιτιστικά Έλληνες. Αυτά είναι τα δείγματά μας. Απολαύστε τα! Και πάντα θα ελκύουμε κόσμο σαν άσωτους υιούς.

Τι πρέπει να κάνουμε για να διαφυλάξουμε τη μουσική μας παράδοση;

Πρώτον, ως γονείς: εξοικείωση του παιδιού με τον παραδοσιακό χώρο. Δεν εννοώ απλά μια ακαδημαϊκή επίσκεψη σε ένα μουσείο, αλλά μέσα στο σπίτι μουσικές, μεθαύριο ένα χορευτικό σύλλογο, να πάει να μάθει εκεί χορούς, ώστε το παιδί να μπορεί να μετέχει. Χωρίς αυτά φυσικά να παίρνουν ποτέ την έννοια της καταπίεσης. Από εκεί και πέρα, οι φορείς να εργαστούν και να εμβαθύνουν στις περιοχές τους. Ακόμα μπορεί να υπάρχει κάποιο υλικό που περιμένει την ανάσυρσή του. Όλοι μαζί πρέπει να τραβήξουμε τα αυτιά του Υπουργείου Παιδείας, ώστε να βρεθούν οι κατάλληλοι φορείς (εθνομουσικολόγοι, μουσικολόγοι κλπ) που να βάλουν το λαϊκό πολιτισμό ως μάθημα και αξία στα σχολεία. Και με έμφαση στον ελληνικό, φυσικά, και στις διάφορες εκδοχές του.

Πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα «Αγώνας»της Ξάνθης  (31-1-2017)

Το cd της Εμινέ Μπουρουτζή που επιμελήθηκε ο Β. Δωρόπουλος (2011)