ΓΛΩΣΣΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΜΑΚΩΝ ΠΟΜΑΚΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΠΟΜΑΚΟΧΩΡΙΑ ΞΑΝΘΗΣ ΒΙΝΤΕΟ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΡΘΡΑ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΓΛΑΥΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΣΜΙΝΘΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΘΡΑΚΗ ΔΗΜΑΡΙΟ ΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΜΥΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΜΑΚΙΚΗΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΕΧΙΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΕΚΛΟΓΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΩΡΑΙΟΝ ΚΙΜΜΕΡΙΑ ΜΑΝΤΑΙΝΑ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΠΡΟΣΗΛΙΟ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΠΟΜΑΚΟΙ ΘΕΡΜΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΑΤΡΕΣ ΤΕΜΕΝΗ ΧΑΡΤΕΣ ΚΟΤΥΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΦΥΣΗ ΑΣΚΥΡΑ ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΜΟΥΦΤΕΙΑ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΠΑΧΝΗ ΛΙΒΑΔΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΑΛΜΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΡΟΔΟΠΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ ΓΟΡΓΟΝΑ ΚΕΧΡΟΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΑΙΜΟΝΙΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΕΘΙΜΑ ΙΕΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΙΣΛΑΜ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΚΟΤΙΝΟ ΚΥΚΝΟΣ ΜΕΔΟΥΣΑ ΜΗΤΡΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΛΩΖΑΝΝΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑ MYKH ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΕΡΑΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΚΑΡΔΑΜΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΜΑΚΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΤΑΝΗ ΛΙΒΑΣ ΜΕΛΙΒΟΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΠΕΚΤΑΣΙΣΜΟΣ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΠΟΡΤΑ ΡΕΥΜΑ ΡΟΜΑ ΡΟΥΣΣΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΓΛΑΥΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΧΛΟΗ ΑΙΩΡΑ ΑΚΡΑΙΟΣ ΑΛΙΚΟΧΩΡΙ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΒΑΚΟΥΦΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΙΑΛΙΣΤΕΡΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΖΑΓΑΛΙΣΑ ΖΑΦΕΙΡΙΟ ΖΟΥΜΠΟΥΛΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΠΝΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΕΤΙΚΙΟ ΚΙΔΑΡΙΣ ΚΙΡΡΑ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΕΓΑΛΟΧΩΡΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΥΡΤΙΣΚΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΟΡΓΑΝΗ ΠΕΛΕΚΗΤΟ ΠΛΑΓΙΑ ΠΡΙΟΝΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ Πάχνη ΡΥΜΗ ΣΕΛΕΡΟ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙ ΣΙΡΟΚΟ ΣΜΙΓΑΔΑ ΣΟΥΝΙΟ ΣΩΣΤΗΣ ΤΑΞΙΔΙΑ ΤΕΜΕΝΟΣ ΥΔΡΟΧΩΡΙ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΧΡΥΣΟ

Τετάρτη, 5 Οκτωβρίου 2011

Μια σημαντική ηχογράφηση του 2003: τραγουδούν νέοι Πομάκοι



                  Pódai si mi yot klüchkáte - Δώσε μου απ' το λουκέτο
Παραδοσιακό τραγούδι της Γλαύκης

Τραγουδούν μαθητές του ΤΕΕ Γλαύκης
Από το cd   με τίτλο: «Τραγουδάμε σε δυο γλώσσες» (2003)
Έκδοση: Γυμνάσιο Πέρνης Καβάλας
Επιχειρησιακό πρόγραμμα Ολυμπιακής Παιδείας

Το εξώφυλλο του δίσκου


Το οπισθόφυλλο του δίσκου



Εσωτερική σελίδα του δίσκου



Ακολουθούν οι στίχοι του παραδοσιακού τραγουδιού:

Pódai si mi yot klüchkáte

Δώσε μου απ' το λουκέτο

Pódai si mi, marí, yot klüchkáte
Δωσε μου, μαρή,  απ' το λουκέτο

Yot klüchkáte, marí,  nahtarkáte, da, marí, da
Από το λουκέτο, μαρή,  το κλειδάκι, ναι μαρή ναι

Yot klüchkáte, marí,  nahtarkáte
Από το λουκέτο το κλειδάκι

Da yotklúchi, marí,  sáren sindik, da, marí, da
Να ξεκλειδώσει, μαρή,  πολύχρωμο σεντούκι, ναι μαρή ναι

Da yotklúchi, marí,  sáren sindik,
Να ξεκλειδώσει, μαρή,  πολύχρωμο σεντούκι,

Da izvádi, marí, sítsko drébna, da, marí, da
Να βγάλει, μαρή, όλα τα ψιλά, ναι μαρή ναι

Da izvádi, marí, sítsko drébna,
Να βγάλει, μαρή, όλα τα ψιλά,

Sítsko drébna, marí, koprinena,  da, marí, da
Όλα τα ψιλά, μαρή, μεταξωτά,  ναι μαρή ναι

Sítsko drébna, marí, koprinena, 
Όλα τα ψιλά, μαρή, μεταξωτά,  

Da yo gúzdi, marí, bélο mínko, da, marí, da
Να ντυθεί, μαρή, το άσπρο κοριτσάκι, ναι μαρή ναι

Day yo gúzdi, marí, bélο mínko,
Να ντυθεί, μαρή, το άσπρο κοριτσάκι,

Da izvádi, marí, na bayréman, da, marí, da
Και να βγει, μαρή, στο μπαϊράμ, ναι μαρή ναι

Da izvádi, marí, na bayréman,
Και να βγει, μαρή, στο μπαϊράμ,

Na bayréman, marí, na horóna, da, marí, da
Στο μπαϊράμι, μαρή, στο χορό, ναι μαρή ναι

Na bayréman, marí, na horóna,
Στο μπαϊράμι, μαρή, στο χορό,

Da sa fátet, marí,  edín za drug, da, marí, da
Να πιαστούνε, μαρή,  ο ένας με τον άλλο, ναι μαρή ναι

Da sa fátet, marí,  edín za drug, da, marí, da
Να πιαστούνε, μαρή,  ο ένας με τον άλλο, ναι μαρή ναι

Da sa púkot, marí, dushmánene, da, marí, da
Να σκάσουνε, μαρή,   οι εχθροί, ναι μαρή ναι

Da sa púkot, marí, dushmánene
Να σκάσουνε, μαρή,   οι εχθροί

Dushmanéne, marí, dushmánkine, da, marí, da
Οι εχθροί, μαρή, και οι εχθρές, ναι μαρή ναι


 βλ. επίσης:

http://www.youtube.com/watch?v=-PLKQTdISuk

Όταν οι νέοι Πομάκοι τραγουδούν τα τραγούδια τους


Tórnala mómka na vóda - Ξεκίνησε το κορίτσι για νερό
Ένα Γλαυκιώτικο πομάκικο τραγούδι





Τραγουδούν μαθητές του ΤΕΕ Γλαύκης
Από το cd   με τίτλο: «Τραγουδάμε σε δυο γλώσσες» (2003)
Έκδοση: Γυμνάσιο Πέρνης Καβάλας
Επιχειρησιακό πρόγραμμα Ολυμπιακής Παιδείας


Ακολουθούν οι στίχοι του τραγουδιού:

Tórnala mómka na vóda
Ξεκίνησε το κορίτσι για νερό

Tórnala mómka na vóda

Ξεκίνησε η κοπέλα για νερό


Chi si yo srôsnal yunáche.

Και συνάντησε τον αγαπημένο της.


-Púsni ma, tzánem, yunáche

- Άσε με ψυχή μου, αγάπη μου,


Málko da damá da dóydam,

Λιγάκι μέχρι το σπίτι να πάω,


Da príspem máyko z bubáyka

Να κοιμήσω τη μάνα με τον πατέρα,


I ye she s’ tébe da dóydam

Κι εγώ μαζί σου θα ‘ρθω.

Βλ. επίσης: 

http://www.youtube.com/watch?v=IPcA5IDbm5A

Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2011

Οι Πομάκοι μελετούν και καταγράφουν τη γλώσσα τους



 Η λεξικογραφική έρευνα του Ρ.Γ.Καραχότζα


Στην ιστορία της καταγραφής της γλώσσας των Πομάκων ξεχωριστή είναι η θέση του εκπαιδευτικού και λεξικογράφου Ριτβάν Καραχότζα του Γιουσούφ από το χωριό Προσήλιο της περιοχής Σμίνθης. Χάρη στις άοκνες προσπάθειες του Ρ. Καραχότζα η γλώσσα των Πομάκων απέκτησε το δικό της αλφάβητο, ενώ παρέμενε προφορική μόνο γλώσσα επί αιώνες. Επιπλέον, ο Ρ.Καραχότζα έθεσε τις βάσεις για την επιστημονική λεξικογραφική καταγραφή της πομακικής, όπως την ομιλούν οι Πομάκοι στα πομακοχώρια της Θράκης.

Ο Ριτβάν Καραχότζα γεννήθηκε το 1973 στο Προσήλιο του Δήμου Μύκης Ξάνθης. Φοίτησε πέντε χρόνια στο ιεροσπουδαστήριο Εχίνου και τρία χρόνια στην Ειδική Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης. Στα χρόνια της φοιτητικής του ζωής στη Θεσσαλονίκη άρχισε να δημιουργεί το ελληνο-πομακικό λεξικό του.


Το 1994 ως απόφοιτος της ΕΠΑΘ κρατά την ελληνική σημαία

     Η μεγάλη ευκαιρία έντυπης έκδοσης των λεξικογραφικών του ερευνών του δόθηκε όταν υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία. Έτσι, το 1996 εκδίδεται το έργο του Πομακικό-Ελληνικό Λεξικό από το Δ Σώμα Στρατού.  Ο Ρ. Καραχότζα συμμετείχε επίσης μαζί με τους Παν. Παπαδημητρίου, Π. Δημόπουλο, Γ. Δουλόπουλο και Μουμίν Αϊντίν στην ολοκλήρωση της Γραμματικής Πομακικής Γλώσσας, η οποία εκδίδεται την ίδια χρονιά. Το 1997 μαζί με τους Ι. Κατσαβέλη, Π. Παπαδημητρίου,  Π. Δημόπουλο,  και Μουμίν Αϊντίν συγγράφουν το Συντακτικό Πομακικής Γλώσσας.
        Το ίδιο χρόνο ο Ρ. Καραχότζα εκδίδει μαζί με τη Δήμητρα Κατάκη, φιλόλογο του Γυμνασίου Σμίνθης, τη συλλογή πομάκικων παραμυθιών με τίτλο:  Ντάντο ι μπάμπα κάζαχο - 21 Παραμύθια από τη Ροδόπη, έκδοση: Γυμνάσιο Σμίνθης-Νομαρχία Ξάνθης.  Το 1998 το Δ Σώμα Στρατού εκδίδει το Ελληνικό-Πομακικό Λεξικό, επίσης συλλογική εργασία με καθοριστικής σημασίας τη συμμετοχή του Ρ.Καραχότζα.




ΔΕΙΤΕ ΤΟ BINTEO:  
Συνέντευξη του Ρ. Καραχότζα στο δημοσιογράφο Αντώνη Καραντινό  
(16-11-2002) στο  χωριό Προσήλιο

  
Για το πρωτότυπο λεξικογραφικό του έργο βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών σε πανηγυρική συνεδρία στις 21-3-1996, σε ηλικία μόλις 23 ετών. Αιτία της βράβευσής του ήταν η σύνταξη του πρώτου πομακικού λεξικού, εργασία την οποία πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας του, με τη βοήθεια του Δ’ Σώματος Στρατού και την προσωπική ενίσχυση του τότε αρχηγού του Δ' Σ.Σ. αντιστράτηγου Μανούσου Παραγιουδάκη, ο οποίος αρνήθηκε να δοθεί σε αυτόν το βραβείο της Ακαδημίας και θέλησε να δοθεί στο Δ' Σ.Σ. Το λεξικό της πομακικής γλώσσας, που κυκλοφορεί ολοκληρωμένο το καλοκαίρι του 1996, αποτελεί την πρώτη καταγραφή της, και μάλιστα από την πομακική στην ελληνική και από την ελληνική στην πομακική. Για τη συγγραφή του λεξικού της τελευταίας, ίσως, άγραφης γλώσσας στην Ευρώπη χρησιμοποιήθηκαν ελληνικοί χαρακτήρες κατάλληλα συντεθειμένοι, ώστε να αποδίδουν τους φθόγγους της πομακικής.
     Σε συνέντευξή του στην "Απογευματινή της Κυριακής", στις 17 Μαρτίου, ο συντάκτης του λεξικού δήλωσε εξηγώντας το σκοπό της επίπονης εργασίας του: "Για να βοηθήσω το λαό μου. Για να μπορέσουμε να αποκτήσουμε και γραμμένη τη δική μας γλώσσα, αυτή που μιλάμε. Ν' αποκτήσουμε γραπτό λόγο, να καταγράψουμε τα ήθη και τα έθιμά μας. Ο κύριος σκοπός μου είναι να διδάσκεται η πομακική γλώσσα στα σχολεία μας. Αυτό είναι τι μεγάλο μου όνειρο, που εύχομαι να γίνει πραγματικότητα".
    Μετά από τις πρώτες εκείνες εκδόσεις, ακολούθησαν χρόνια σκληρής δουλειάς, κατά τα οποία ο Ρ. Καραχότζα βελτίωνε συνεχώς το Λεξικό του, προσθέτοντας νέα λήμματα, καταγράφοντας τις διαφορές διαλέκτων από χωριό σε χωριό και παρέχοντας χρήσιμες γλωσσολογικές παρατηρήσεις.





Δείγματα της ιστοσελίδα Pomlex.com


      Το 2001, ο Ρ. Καραχότζα δημιουργεί τον ιστότοπο Pomlex.com. Σταδιακά τον εμπλουτίζει με προσωπικούς προβληματισμούς, δημοσκοπήσεις αλλά και αυθεντικό λαογραφικό υλικό: πομάκικα παραμύθια και τραγούδια που ο ίδιος είχε καταγράψει. Μετά από μερικά χρόνια αποφασίζει να αναστείλει την ηλεκτρονική έκδοση του Λεξικού και να αφοσιωθεί στην τελειοποίηση της έντυπης μορφής του Λεξικού.


Συνέντευξη στην Αναστασία Μπαλέζντραβα   
(19-10-2003) στο χωριό Πάχνη για την ΕΡΤ 3


     Για το Ρ.Γ. Καραχότζα η καταγραφή της μητρικής του γλώσσας αποτελεί έργο ζωής. Έχοντας αφιερώσει ατέλειωτα ξενύχτια προσπαθώντας να αποδελτιώσει το πλούσιο γλωσσολογικό του υλικό, αναζητεί πλέον τρόπο να προχωρήσει στη βελτιωμένη και επαυξημένη επανέκδοση του Πομακο-ελληνικού λεξικού. Του ευχόμαστε καλή επιτυχία.

 Ν.Θ.Κόκκας


Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2011

Νέοι ορίζοντες στη Σμίνθη




"Νέοι ορίζοντες για τους μαθητές του Γυμνασίου Σμίνθης"

Άρθρο στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ
30 Σεπτεμβρίου 2011

Τετάρτη, 28 Σεπτεμβρίου 2011

Πομάκοι μαθητές τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια της Γλαύκης



Kázaikázaikóga gálish
Πές μου, πες μου ποιον αγαπάς


Τραγουδούν μαθητές του ΤΕΕ Γλαύκης
Από το cd   με τίτλο: «Τραγουδάμε σε δυο γλώσσες» (2003)

Έκδοση: Γυμνάσιο Πέρνης Καβάλας
Επιχειρησιακό πρόγραμμα Ολυμπιακής Παιδείας



Kázai, kázai, kóga gálish
Πές μου, πες μου ποιον αγαπάς

Kóga gálish, kóga mávish?
Ποιον αγαπάς, ποιον κοροϊδεύεις;

- Ye si gálem, ye si mávem
- Εγώ τον αγαπώ, εγώ τον κοροϊδεύω.

Yedín yofchér zaglavén ye.
Ένας τσοπάνος αρραβωνιασμένος είναι

Déna hódi po bayíren
Αυτός που πάει στα δάση

Po bayíren, po cheyíren
Στα δάση και στα λιβάδια

Déna pasé béli ófche
Αυτός βοσκάει άσπρα πρόβατα

Déna právi ténki fúrki
Αυτός που φτιάχνει λεπτές ρόκες [για γνέσιμο μαλλιού]

Ténki fúrki i kavála
Λεπτές ρόκες και καβάλια [φλογέρες]

gána prôdem da go gálem
Όταν γνέθω να τον αγαπάω

gána sfírem da ma gáli

Όταν σφυρίζω να με αγαπά



Πομάκικο Δελτίο Ειδήσεων 27/9/2011



Πομάκικο Δελτίο Ειδήσεων 27/9/2011
ΚΑΝΑΛΙ 6 – ΞΑΝΘΗ

Με τον Πομάκο δημοσιογράφο Σεμπαϊδήν Καραχότζα


ΘΕΜΑΤΑ
-Πυρκαγιά στη Χρύσα
-Οικονομικά προβλήματα στα ξενοδοχεία
-Διοργάνωση αιμοδοσίας
-Δελτίο καιρού

Δευτέρα, 26 Σεπτεμβρίου 2011

ΠΟΤΑΜΟΣ KOΣΥΝΘΟΣ - ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ

Σχεδίαση χάρτη: Νικόλαος Θ. Κόκκας


Ο ποταμός Κόσυνθος πηγάζει από τις κορυφές της Κούλας (Κεντρική Ροδόπη), διασχίζει τα Πομακοχώρια και  χύνεται στη λίμνη Βιστονίδα. Συναντάει τον παραδοσιακό οικισμό της Ξάνθης λίγο πριν ανοιχτεί στην πεδιάδα. Τα απομεινάρια της παλιάς γέφυρας (διακόσια μέτρα βορειότερα της γέφυρας Σαμακώφ) πιστεύεται πως ήταν το σημείο διέλευσης της Ρωμαϊκής Εγνατίας Οδού από την πόλη.
       Πέτρινα τοξωτά γεφύρια και παλιοί νερόμυλοι υπάρχουν αρκετά σε πολλά σημεία του Κόσυνθου. Πιο σημαντικές η Γέφυρα του Παπά, η Γέφυρα του Σταμάτη, η γέφυρα στο 5ο χλμ Ξάνθης-Σταυρούπολης. Το λιθόστρωτο μονοπάτι παράλληλα με το ποτάμι συνέδεε τα παράλια με τη Βουλγαρία διακλαδιζόμενο στο 8ο χιλιόμετρο Ξάνθης-Σταυρούπολης.
        Πανάρχαια φρούρια (όπως αυτό στην κορυφή Αυγό, το φρούριο Γκραντίστε του Ωραίου), Βυζαντινοί οικισμοί (όπως η ακρόπολη της Ξάνθειας και ο οικισμός Βρανιά πάνω από τη Γοργόνα), και αναρίθμητα παλαιά τοπωνύμια μας ταξιδεύουν πίσω στην πολυτάραχη ιστορία της Θράκης με τις πάμπολλες ξένες επιδρομές αλλά και τις έντονες πολιτιστικές ωσμώσεις.  Σήμερα οι εκκλησίες και τα τζαμιά συνυπάρχουν ειρηνικά στην ευρύτερη περιοχή. Στα μοναστήρια της Παναγίας Καλαμούς, της Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας και των Ταξιαρχών αντηχούν οι ήχοι από το ορμητικό νερό του Κόσυνθου.

Διάβαση του ποταμού Κόσυνθου στη Σμίνθη (φωτ. Ν.Θ.Κόκκας)

        Το κλίμα της περιοχής χαρακτηρίζεται από βροχερό και ήπιο χειμώνα και από θερμό και ξηρό καλοκαίρι.  Στο πεδινό τμήμα του ποταμού κυριαρχούν ου γεωργικές καλλιέργειες. Στα βόρεια της Ξάνθης εκτός από περιορισμένα βοσκοτόπια συναντάμε δρυοδάση, πευκοδάση,  δάση  αείφυλλων πλατύφυλλων και στα ορεινά  δάση οξυάς.
     Στο ορεινό τμήμα του Κόσυνθου βόρεια της Σμίνθης προς Ωραίο ζουν πολλές βίδρες  (Lutra lutra) αλλά και αρκούδες, από τις ελάχιστες που έχουν απομείνει στα Ελληνικά βουνά. Στην άγρια πανίδα του Κόσυνθου συγκαταλλέγονται και άλλα θηλαστικά (αλεπούδες, λύκοι, νυφίτσες κλπ) καθώς και πολλά αρπακτικά πτηνά.
    Βασικές ασχολίες των κατοίκων της ορεινής περιοχής του Κόσυνθου η καπνοκαλλιέργεια και η κτηνοτροφία.

Η Ηρακλής συλλαμβάνει τα ανθρωποφάγα άλογα του Διομήδη

ΤΑ ΑΛΟΓΑ ΤΟΥ ΔΙΟΜΗΔΗ

Κατά την αρχαιότητα  ο ποταμός Κόσυνθος ονομάζονταν Κοσσινίτης και συνδέονταν με τον όγδοο άθλο του Ηρακλή: τα άλογα του Διομήδη. Σύμφωνα με το σχετικό μύθο, ο Ευρυσθέας επέβαλε στον Ηρακλή να του φέρει τα ανθρωποφάγα άλογα του βασιλιά των Βιστόνων Διομήδη. Τα άλογα αυτά κάθε φορά που έπιναν νερό από τον Κοσσινίτη εξαγριώνονταν  και κατασπάραζαν ανθρώπινες σάρκες. Όταν ο Ηρακλής έφτασε στη Θράκη νίκησε τους φρουρούς των αλόγων και απήγαγε τα άλογα. Όμως περισσότεροι Βίστονες ερχόνταν να του επιτεθούν. Έτσι άφησε τις φοράδες στο φίλο του Άβδηρο, γιο του Ερμή, για να καταδιώξει τους Βίστονες. Όμως, όταν γύρισε βρήκε το κορμί του Άβδηρου διαμελισμένο από τα άγρια άλογα. Προς τιμήν του φίλου του ο Ηρακλής έκτισε την αρχαία πόλη Άβδηρα.

 Πέτρινο γεφύρι του Κόσυνθου στο 4ο χλμ Ξάνθης-Σταυρούπολης

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Δήμος Ξάνθης 25410-23641
Δασαρχείο Ξάνθης  25410-78400
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας  Δασαρχείου Ξάνθης 25410-21212
Λαογραφικό Μουσείο Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης 25410-25421
Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Ξάνθης 25410-24818
Κέντρο Πληροφόρησης  Λίμνης Βιστωνίδας  25410-96646
Κέντρο Πληροφόρησης Νέστου (Κεραμωτή)  25910-51831
Μουσείο Φύσης Νέστου (Χρυσούπολη) 25910-23144



ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Θρακικός Ηλεκτρονικός Θησαυρός
http://www.xanthi.ilsp.gr/thraki/history/his.asp?perioxhid=B0257
Παρατήρηση Πουλιών στους Βιότοπους της Θράκης
http://www.angelfire.com/ok3/birdwatching/
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
http://www.duth.gr/




Βίδρες στα πομακοχώρια




Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΙΔΡΑΣ

Στα ποτάμια της Ξάνθης (Νέστο, Κόσυνθο, Κομψάτο), και ειδικότερα στα πομακοχώρια, συχνά συναντάμε το θηλαστικό βίδρα (lutra lutra), γεγονός που αποτελεί δείκτη της καλής ποιότητας των βιοτόπων. H βίδρα (ή ενυδρίδα) ανήκει στην ίδια οικογένεια με τη νυφίτσα και το κουνάβι (οικ. Mustelidae). Ο κορμός της είναι ευλύγιστος και λεπτός και ο λαιμός της μακρύς, τα αφτιά της μικρά και τα πόδια της κοντά. Ελάχιστα γουνοφόρα ζώα παρέχουν γούνα τόσο υψηλής ποιότητας (γνωστή ως γούνα λουτρ) και τόσο ανθεκτική.  Οι βίδρες κολυμπούν με άνεση. Τα δάκτυλά τους είναι ενωμένα με νυκτική μεμβράνη. Μπορούν να παραμείνουν κολυμπώντας κάτω από το νερό για 400 μέτρα χωρίς να ανέβουν στην επιφάνεια για αναπνοή. Προτιμούν να μετακινούνται μέσα στο νερό, αλλά με τα πόδια τους μπορούν να τρέχουν και στην ξηρά, πιο γρήγορα απ' τον άνθρωπο.
    Aντίθετα με σχεδόν όλα τα άλλα άγρια ζώα, οι ενήλικες ενυδρίδες παραμένουν παιχνιδιάρες. Ένα από τα αγαπημένα τους παιχνίδια είναι να γλιστρούν από μια απότομη λασπώδη όχθη μέσα στο νερό ή σε μια χιονισμένη πλαγιά. Είναι έξυπνα, αξιαγάπητα και περίεργα ζώα.
   Το είδος ενυδρίδας που συναντάμε σε όλη τη βόρεια Ελλάδα είναι η βίδρα  Lutra lutra. Tο συνολικό μήκος της είναι  56-83 εκ., η ουρά 36-55 και το βάρος κυμαίνεται από 6-15 κιλά. Κατασκευάζει  μια υπόγεια φωλιά κοντά στο νερό με δύο εισόδους  και εκεί μεγαλώνει τα μικρά της.



Η ΖΩΗ ΜΙΑΣ ΒΙΔΡΑΣ
Αν και μπορεί να γεννηθούν μικρά βιδράκια σε οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, υπάρχει προτίμηση για  την άνοιξη ή το τέλος του φθινοπώρου. Κατά μέσο όρο γεννιούνται 2-3 μικρά που ζυγίζουν μόνο 40 γραμμάρια. Γεννιούνται τυφλά αλλά ανοίγουν τα μάτια τους μέσα σε πέντε εβδομάδες.  Όταν γίνουν επτά εβδομάδων αρχίζουν να τρέχουν ενώ αρχίζουν να κολυμπούν όταν γίνουν 16 εβδομάδων. Όμως εντελώς ανεξάρτητα από τη μητέρα τους γίνονται μετά τους 15 μήνες. Ζευγαρώνουν όταν γίνουν 17-20 μηνών. Το αρσενικό εντοπίζει την οσμή του θηλυκού και την αναζητά. Αν και συνήθως οι περισσότερες βίδρες ζουν περίπου 4 χρόνια, υπάρχουν περιπτώσεις ενυδρίδων που ξεπερνούν τα 12 χρόνια .

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Η βίδρα  έχει συμπεριληφθεί από τη Διεθνή Ένωση για την Προστασία της Φύσης στο Κόκκινο Βιβλίο ως είδος απειλούμενο με εξαφάνιση. Η βίδρα είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 2 της Σύμβασης του 1979 για την προστασία της Ευρωπαϊκής Πανίδας και των φυσικών βιοτόπων.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΔΡΑΣ
Πολλοί κίνδυνοι απειλούν τη ζωή της βίδρας. Σ'αυτούς συμπεριλαμβάνονται η καταστροφή των βιοτόπων τόσο στο νερό όσο και πάνω στο έδαφος. Η επιβίωση της βίδρας εξαρτάται κυρίως από την καθαρότητα του νερού εφόσον η βίδρα  ζει μόνο σε περιοχές με καθαρά νερά. Τα υδροηλεκτρικά φράγματα, οι αποξηράνσεις  των υγροτόπων και οι εκχερσώσεις εκτοπίζουν τη βίδρα από τους βιότοπούς της. Η ρύπανση από φυτοφάρμακα,  υδράργυρο ή πετρέλαιο μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για την υγεία της βίδρας. Υπάρχουν περιπτώσεις που βίδρες έχουν πιαστεί σε δίχτυα ψαράδων σε ποταμούς ή και στη θάλασσα με αποτέλεσμα τον πνιγμό της βίδρας. Υπάρχουν επίσης λαθροκυνηγοί  που παράνομα σκοτώνουν τις βίδρες για το δέρμα τους.


 ΣΩΣΤΕ ΤΙΣ ΒΙΔΡΕΣ
 ΣΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ!

Η ΟΡΟΣΕΙΡΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ


Αγριολούλουδο στον ποταμό Κόσυνθο (φωτ. Ν.Θ. Κόκκας)

Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Ροδόπη, κόρη του Στρυμώνα (ποταμός που διατρέχει το Νομό Σερρών) και ο αδερφός της Αίμος, μεταμορφώθηκαν σε βουνά από τους θεούς, γιατί τόλμησαν να αυτοονομασθούν «Ήρα» και «Δίας». Στην αρχαιότητα στα βουνά της Ροδόπης  οι Βάκχες τελούσαν τη λατρεία του Διονύσου ενώ στα Μεσαιωνικά χρόνια ονομάζονταν Δεσπότ-νταγ (βουνό του δεσπότη) από τα πολλά μοναστήρια της περιοχής.

Το ορεινό συγκρότημα της Ροδόπης αποτελεί συνέχεια της οροσειράς του Αίμου και βρίσκεται ανάμεσα στη Βουλγαρία και την Ελλάδα με απολήξεις μέχρι την Τουρκία στα ανατολικά και τη Γιουγκοσλαβία στα ανατολικά. Ψηλότερη κορυφή της Ροδόπης είναι η κορυφή Μουσάλα (2925 μ.) στη Βουλγαρία.

Το Ελληνικό τμήμα της οροσειράς της Ροδόπης αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, από οικολογική άποψη, ορεινά συμπλέγματα της Ελλάδας. Ψηλότερη κορυφή της Ελληνικής Ροδόπης είναι  η το Γυφτόκαστρο (1827 μ.) στον ορεινό όγκο της Κούλας. Η οροσειρά το νότιο τμήμα της αποστραγγίζεται από πλήθος χειμάρρων που καταλήγουν στους ποταμούς Νέστο, Κόσυνθο και Κομψάτο.

 Χαρακτηριστικό είναι ότι σε μια μικρή σχετικά έκταση συναντά κανείς όλες τις ζώνες βλάστησης της Ευρώπης. Σχεδόν το 60% των ειδών της χλωρίδας της Ευρώπης απαντάται στη Ροδόπη που αποτελεί καταφύγιο για 211 σπάνια ή απειλούμενα είδη. Δεκαπέντε από αυτά είναι απομεινάρια της εποχής των παγετώνων και 50 ενδημικά της Ροδόπης.
Μεγάλη είναι η ποικιλότητα και για τα είδη της πανίδας που διαβιούν στην περιοχή, ενώ ανάμεσά τους συναντώνται και πολλά σπάνια είδη, όπως η αρκούδα, το ελάφι, το αγριόγιδο, ο αγριόκουρκος, ο αγριόγατος κ.ά.
Οι ακόλουθες έξι περιοχές της Ροδόπης εντάσσονται στο δίκτυο Natura 2000:

- Το δάσος σημύδας της Ροδόπης που είναι και το νοτιότερο σημείο εξάπλωσης του είδους
- Το παρθένο δάσος Κεντρικής Ροδόπης, που αποτελεί ένα αδιατάρακτο οικοσύστημα
- Το δάσος Φρακτού, που αποτελεί ένα αδιατάρακτο οικοσύστημα
- Την περιοχή Ελατιά, που είναι το νοτιότερο σημείο εξάπλωσης της δασικής πεύκης και της ερυθρελάτης
- Τις κορυφές του όρους Φαλακρό, όπου παρουσιάζεται μεγάλη συγκέντρωση ενδημικών και σπάνιων φυτών
- Την περιοχή Χαϊντού-Κούλα και τις γύρω κορυφές όπου υπάρχουν εμφανίζονται σπάνια πετρώματα και ιδιαίτεροι γεωλογικοί σχηματισμοί καθώς και το ενδημικό είδος της Βαλκανικής πεύκης που δεν απαντάται πουθενά αλλού. Η περιοχή ανακηρύχθηκε Μνημείο της Φύσης.