Δεύτερο Φεστιβάλ Νεολαίας Σμίνθης

Μια ευγενική χορηγία του τουρκικού Προξενείου

το 2^ο Φεστιβάλ Νεολαίας Σμίνθης

Σ. Καραχότζα

Με πολύ μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το 2^ο φεστιβάλ νεολαίας Σμίνθης στις 9 Αυγούστου που ήταν και η δεύτερη μέρα της μιας εκ των δύο μεγάλων θρησκευτικών γιορτών των μουσουλμάνων, αυτό θα έγραφε ένας ρεπόρτερ ο οποίος απλά παρακολούθησε ένα καλοστημένο μουσικοχορευτικό πρόγραμμα αλλά δε γνωρίζει τα όσα προηγήθηκαν πριν από το φεστιβάλ και τα όσα γενικά συμβαίνουν με τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης. Κρίμα που δε μπορώ να γράψω κι εγώ κάτι ανάλογο και δε μπορώ γιατί γνωρίζω και τα όσα έγιναν πριν το φεστιβάλ και τα όσα έγιναν κατά την πραγματοποίηση του.

Ας τα πιάσουμε όμως τα πράγματα από την αρχή ώστε να καταλάβετε όλοι σας τι ακριβώς γίνεται σήμερα στη Θράκη και πως κάποιοι παίζουν τα πολιτικά τους παιχνίδια στις πλάτες αθώων και ανυποψίαστων πολιτών. Πέρυσι την ίδια εποχή περίπου μια ομάδα από τη νεολαία της Σμίνθης αποφάσισε να διοργανώσει ένα φεστιβάλ στο χώρο ενός γηπέδου και σαν πρώτη προσπάθεια μπορώ να πω ότι ήταν πολύ καλή. Φέτος είχαν την ιδέα να συνεχίσουν την προσπάθεια τους αυτή και το φεστιβάλ νεολαίας Σμίνθης να γίνει πλέον θεσμός και να διοργανώνεται κάθε χρόνο.

Μάλιστα φέτος τα παιδιά αυτά θέλησαν να δώσουν στο φεστιβάλ ένα άρωμα παράδοσης προσθέτοντας στο πρόγραμμα του κι ένα πομακόφωνο κομμάτι ξέροντας πολύ καλά πως η καθημερινή γλώσσα   των περισσότερων από αυτούς που θα παρακολουθούσαν το φεστιβάλ είναι η πομακική. Προφανώς δεν τους πέρασε καν από το μυαλό πως αυτό θα ενοχλούσε ιδιαίτερα κάποιους τοπικούς παράγοντες εκ των οποίων οι περισσότεροι έχουν στενότατες σχέσεις με το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής. Άλλωστε μιλάμε για νεαρά παιδιά τα οποία ζουν τη ζωή τους χωρίς όπως είναι λογικό να μπορούν να αντιληφθούν τα βρόμικα πολιτικά παιχνίδια που παίζονται πάνω στις πλάτες των μουσουλμάνων της Θράκης κι ας μην ξεχνάμε πως κι εμείς ήμασταν κάποτε στην ίδια θέση με τη δική τους.  

Για να διοργανωθεί όμως ένα φεστιβάλ δε φτάνει μόνο η όρεξη των διοργανωτών και η αποφασιστικότητα τους, χρειάζονται και χρήματα και υλικοτεχνική στήριξη κι έτσι τα νεαρά αυτά παιδιά βρέθηκαν μπροστά σε αυτές τις αντικειμενικές δυσκολίες. Τότε σκέφτηκαν αυτό που θα σκεφτόταν ο καθένας στη θέση τους, να ζητήσουν δηλαδή τη βοήθεια του δήμου και πιο συγκεκριμένα να ζητήσουν από το δήμαρχο Μύκης να τους πάει νερό και ηλεκτρικό ρεύμα στο χώρο όπου είναι προγραμματιστεί να γίνει το φεστιβάλ. Ζήτησαν δηλαδή από το δήμο Μύκης υλικοτεχνική στήριξη και όχι χρηματική ενίσχυση και ο καλός μας ο δήμαρχος δεν τους αρνήθηκε αυτή τη μικρή βοήθεια. Τους είπε ότι θα τους δώσει και νερό και ρεύμα αλλά για τη βοήθεια αυτή ζήτησε ως αντάλλαγμα να αφαιρεθεί από το πρόγραμμα του φεστιβάλ το πομακόφωνο κομμάτι, να ένας από τους παράγοντες στους οποίους αναφέρθηκα πιο πάνω.

Οι διοργανωτές του φεστιβάλ χωρίς να το σκεφτούν καθόλου και χωρίς να καταλάβουν μάλλον το λόγο για τον οποίο ο κύριος δήμαρχος τους ζήτησε να αφαιρέσουν από το φεστιβάλ ότι πομακόφωνο υπήρχε στο πρόγραμμα είπαν αμέσως ναι, δέχτηκαν δηλαδή για λίγο νερό και λίγο φως να γράψουν στα παλιά τους τα παπούτσια την πολιτιστική τους κληρονομία, ότι πολυτιμότερο πήραν από τους παππούδες τους δηλαδή. Όλα αυτά πρέπει να τονίσω πως τα περιέγραψε ο ίδιος ο δήμαρχος Μύκης σε ένα από τα δημοτικά συμβούλια που ακολούθησαν κι αυτό διότι για να δώσει βοήθεια στη νεολαία της Σμίνθης έπρεπε να έχει τη σύμφωνη γνώμη όλου του σώματος.

Αυτό όμως όπως φαίνεται ήταν μόνο η αρχή αφού λίγες μόλις μέρες πριν την πραγματοποίηση του φεστιβάλ άρχισε να κυκλοφορεί η φήμη πως το εν λόγω φεστιβάλ στηρίζεται οικονομικά και όχι μόνο από τον τουρκομουφτή Ξάνθης, ο δεύτερος από τους παράγοντες στους οποίους αναφέρθηκα πριν. Το μόνο που έμενε λοιπόν ήταν να περιμένουμε να δούμε αν η φήμη αυτή θα επιβεβαιωθεί ή όχι κι όπως οι περισσότεροι φαντάζεστε, δυστυχώς επιβεβαιώθηκε και μάλιστα με τον πλέον επίσημο τρόπο ο οποίος δεν ήταν άλλος από την παρουσία του ίδιου του τουρκομουφτή στο φεστιβάλ και μάλιστα με τη συνοδεία πρώην και νυν μουσουλμάνων βουλευτών της Θράκης. Να είστε βέβαιοι πως αν το τουρκικό προξενείο δεν είχε καμία σχέση με το φεστιβάλ, ούτε ο τουρκομουφτής αλλά ούτε και οι πρώην και νυν μουσουλμάνοι βουλευτές θα πατούσαν το πόδι τους εκεί, να γιατί λέω πως η φήμη αυτή δυστυχώς επιβεβαιώθηκε με τον πλέον επίσημο τρόπο. Αργότερα βέβαια υπήρξε και η παραδοχή πως το φεστιβάλ στηρίχθηκε από τον τουρκομουφτή χωρίς όμως να δοθούν και οι απαραίτητες εξηγήσεις για τους λόγους που οι διοργανωτές του φεστιβάλ δέχτηκαν μια τέτοια στήριξη.

Είμαι βέβαιος πως τα παιδιά αυτά ακόμα δε μπορούν να συνειδητοποιήσουν το μέγεθος του κακού που έκαναν στον τόπο τους και στην περιοχή τους αλλά αυτό φυσικά δεν τους απαλλάσσει από καμία ευθύνη. Ναι μεν εκείνοι είναι οι διοργανωτές του φεστιβάλ και εκείνοι έπρεπε να αποφασίσουν πως ακριβώς θα το κάνουν αλλά η πολιτιστική κληρονομία μιας ολόκληρης περιοχής δεν είναι μόνο δική τους υπόθεση, η πομάκικη γλώσσα και γενικότερα ο πομάκικος πολιτισμός ανήκει σε όλους τους Πομάκους και δεν έχουν το δικαίωμα να τον εξαφανίζουν από προσώπου γης πέντε και δέκα βουτυρόπαιδα. Ξέρω ότι θα θυμώσουν πους τους χαρακτηρίζω βουτυρόπαιδα αλλά αν μπορούσαν να καταλάβουν πόσο κακό έκαναν στον τόπο τους δε θα θύμωναν καθόλου μαζί μου.

Δε χρειαζόταν να κάνουν πολλά, μόνο τη δύναμη να πουν ένα ΟΧΙ στο δήμαρχο Μύκης έπρεπε να βρουν κι ας έχαναν για φέτος το φεστιβάλ, θα κέρδιζαν πολλά περισσότερα για τις επόμενες χρονιές. Δυστυχώς όμως ίσως επειδή δεν ήξεραν αλλά ίσως κι επειδή είχαν κάποια προσωπικά συμφέροντα, έκαναν τις χειρότερες δυνατές επιλογές και έδωσαν την ευκαιρία στο τουρκικό προξενείο να καπελώσει κι άρα να σβήσει άλλη μια προσπάθεια που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή για να ανάδειξη και διάσωση ενός πλούσιου πολιτισμού που η Τουρκία με την ανοχή της ελληνικής πολιτείας προσπαθεί να αφανίσει. Κρίμα, κρίμα γιατί χάθηκε μια πολύ σπουδαία ευκαιρία και χάθηκε εξαιτίας κάποιων που έχουν το μυαλό πάνω από το κεφάλι.

ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΜΠΡΑΒΟ ΣΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ ΤΗΣ ΣΜΙΝΘΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΜΑΚΩΝ, ΤΩΝ ΠΑΠΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥΣ. 

ΑΝΤΕ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Σ. Καραχότζα  

Η Εμινέ Μπουρουτζή και η Κεζμπάν Κόντε τραγουδούν στο Βελλίδειο

ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΘΡΑΚΗ

Μια σημαντική εκδήλωση για τη Θράκη έγινε στις 30 Μαρτίου 2013 στο «Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο» της Θεσσαλονίκης η «Θρακική Εστία», με γνωστούς ομιλητές (Φραγκούλης Φράγκος, Χαρά Νικοπούλου, Θεοφάνης Μαλκίδης, Νεκτάριος Δαπέργολας, Ιμάμ Αχμέτκαι Βενιαμίν Καρακωστάνογλου), που κάλυψαν όλο το φάσμα των προβλημάτων που απασχολούν αυτή τη στιγμή τη Θράκη (ελληνοτουρκικές σχέσεις, δράση τουρκικού προξενείου, μειονοτική εκπαίδευση, πομακικό ζήτημα, ΕΟΖ, κλπ).

    Παραθέτουμε το πλήρες πρόγραμμα της σημαντικής αυτής ημερίδας:

    Συντονιστής: Δρ. Βενιαμίν Καρακωστάνογλου,Πρόεδρος Θρακικῆς Ἑστίας Θεσ/νίκης

    17:15-17:25 Ἒναρξη μέ τή χορωδία τῆς Θρακικῆς Ἑστίας Θεσσαλονίκης

    17:25-17:30 Χαιρετισμός ἀπό τόν Παναγιώτατο Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ.κ. Ἂνθιμο

    17:30-17:45 «῾Η Θράκη στίς ῾Ελληνοτουρκικές σχέσεις»: ῾Ομιλητής: Δρ. Βενιαμίν Καρακωστάνογλου, Λέκτωρ ΔιεθνοῦςΔικαίου, Τμήματος Νομικῆς Α.Π.Θ.

    17:45-18:10 Προβολή video: «Ἡ Θράκη μας αἱμορραγεῖ»

    «Μειονοτική ᾽Εκπαίδευση: προβλήματα καί προτάσεις»:  ῾Ομιλήτρια: Χαρά Νικοπούλου, Δασκάλα στήν Κομοτηνή

    18:10-18:25 «῾Ο ρόλος καί οἱ δραστηριότητες τοῦ Τουρκικοῦ Προξενείου τῆς Κομοτηνῆς»: ῾Ομιλητής: Δρ. Νεκτάριος Δαπέργολας, Διδάκτωρ ῾Ιστορίας Α.Π.Θ., Διαχειριστής “Προξενείο-Στοπ”

    18:25-18:45 Διάλειμμα

    18:45-19:00 Πομάκικα τραγούδια ἀπό τήν ’Εμινέ Μπουρουτζή καί τήν Κεσμπάν Κόντε

    19:00-19:20 Προβολή video: «Πομάκοι στά ἲχνη τῆς ἱστορίας τῆς Θράκης»: Παραγωγός: Δρ. Ἑλένη Χόρτη, Σκηνοθέτις, Πανεπιστημιακός

    19:20-19:35 «Πομάκοι: ’Από τήν ἱστορική ἀφάνεια στό προσκήνιο»: ῾Ομιλητής: ’Ιμάμ ’Αχμέτ, Πρόεδρος Πανελληνίου Συλλόγου Πομάκων και ἐκδότης τῆς πομακικῆς ἐφημερίδας «Ζαγάλισα»

    19:35-19:50 «῾Η Εἰδική Οἰκονομική Ζώνη στή Θράκη καί ἡ ἐθνική κυριαρχία»: ῾Ομιλητής: Δρ. Θεοφάνης Μαλκίδης,Διδάκτωρ Κοινωνικῶν ’Επιστημῶν Δ.Π.Θ.

    19:50-20:15 «Γεωπολιτική – γεωστρατηγική ἀνάλυση ῾Ελλάδος καί Τουρκίας»: ῾Ομιλητής: Φραγκούλης Φράγκος,Στρατηγός ε.α., ’Επίτιμος ᾽Αρχηγός ΓΕΣ

    20:15-20:40 ’Ερωτήσεις – Συζήτηση

    20:40-21:00 Συμπεράσματα Συνεδρίου – Ἔκδοση Ψηφίσματος

    21:00-22:00 Θρακιώτικοι χοροί ἀπό τό χορευτικό συγκρότημα τῆς Θρακικῆς Ἑστίας Θεσσαλονίκης

     Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε με την  υποστήριξη πολλών ακόμη γνωστών συλλόγων και φορέων («Ενωμένη Ρωμηοσύνη», Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, Ομάδα 21 Μακεδονίας-Θράκης, Όμιλος Φίλων Αγίου Όρους, Ομοσπονδία Προσφυγικών Συλλόγων Ελλάδος, Πανελλήνια Ομοσπονδία Ειδικών Δυνάμεων, Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Ανατολικῆς Ρωμυλίας, Πανελλήνιος Σύνδεσμος «Παρακαταθήκη», Πνευματικό Κέντρο «Η Κιβωτός της Δόμνας Βιζβίζη», Στέγη Γραμμάτων καί Τεχνών «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης», Σύλλογος Πολυτέκνων Ν. Θεσσαλονίκης «Οι Άγιοι Πάντες»), ενώ την οργανωτική της επιτροπή αποτελούν οι Βενιαμίν Καρακωστάνογλου, Ιωάννης Δρούγκας (αντιστράτηγος ε.α.),Αναστάσιος Τσερκέζης (αξιωματικός Πολεμικής Αεροπορίας ε.α.), Γεώργιος Γκιρτζιμανάκης (Νομικός – Οικονομολόγος) καιΙωάννης Φριτζαλάς (Γεωπολιτικός – Ιστορικός  Ερευνητής, υπεύθυνος της «Κιβωτού της Δόμνας Βιζβίζη»).

Πηγή βίντεο: http://www.axeloostv.gr/nea/index.php?option=com_content&view=article&id=9354:-q-q&catid=74:2013-04-05-16-58-01&Itemid=129

Μειονοτική εκπαίδευση στη Θράκη: Τα Δημόσια σχολεία επιλέγουν οι Έλληνες μουσουλμάνοι

Του Κώστα Χαρδαβέλλα

[Αναδημοσίευση από το περιοδικό «Επίκαιρα» 27/06/2013 (Τεύχος 193]

Μεγάλη κινητοποίηση στο θέμα της μειονοτικής εκπαίδευσης παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στη Θράκη, καθώς η Άγκυρα βλέπει ότι όλο και περισσότερα μειονοτικά σχολεία κινδυνεύουν να μείνουν άδεια από την ερχόμενη σχολική χρονιά, δεδομένου ότι οι Έλληνες Μουσουλμάνοι επιλέγουν τα δημόσια για τα παιδιά τους.

Στα τέλη Μαΐου η οργάνωση Ξάνθης του κόμματος «Φιλία - Ισότητα - Ειρήνη» (DEB) εξέδωσε αγωνιώδη ανακοίνωση, με την οποία καλούσε «όλα τα μέλη, τους εθελοντές φίλους και όλους τους κηδεμόνες των μαθητών, να στηρίξουν τα μειονοτικά σχολεία». Με κεντρικό σύνθημα «Να μην μείνουν άδειες οι τάξεις μας», η ανακοίνωση κατέληγε ως εξής: «Η μειονοτική εκπαίδευση είναι ένα δικαίωμα της τουρκικής μειονότητας Δυτικής Θράκης, εγγυημένο από διεθνείς και διμερείς συνθήκες, καθώς και από τους νόμους της χώρας μας, της Ελλάδας... Αποτελεί κοινοτικό καθήκον όλων μας η διατήρηση και η ανάπτυξη των σχολείων μας».

Μεγάλη συμμετοχή για την πρόσληψη ιεροδιδασκάλων

Την ίδια στιγμή, η αντίστροφη μέτρηση για το διορισμό ιεροδιδασκάλων του Κορανίου στη Θράκη από το ελληνικό κράτος ξεκίνησε πριν από ένα μήνα με τις προκηρύξεις των σχετικών διαγωνισμών. Παρά το κλίμα τρομοκρατίας που επιχειρήθηκε να καλλιεργηθεί και τις προκλητικές δηλώσεις για μη εφαρμογή του νόμου του Ελληνικού Κοινοβουλίου, ο αριθμός των συμμετοχών έχει ήδη υπερκαλύψει τις υπάρχουσες θέσεις. Η τελική επιλογή πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, ώστε να αναλάβουν τα καθήκοντά τους το Σεπτέμβριο με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.

Σαράντα πέντε θέσεις στη μουφτεία Κομοτηνής, τριάντα στη μουφτεία Ξάνθης και δεκαπέντε στη μουφτεία Διδυμοτείχου περιμένουν να καλυφθούν από μουφτήδες οι οποίοι θα προσληφθούν με 9μηνες συμβάσεις. Το έργο τους θα είναι να διδάσκουν το Κοράνι είτε στα τεμένη της Θράκης είτε σε δημόσια σχολεία, αν χρειαστεί, στους μαθητές της μουσουλμανικής μειονότητας που έχουν απαλλαγεί από το μάθημα των θρησκευτικών.

Η πρόσληψη των ενενήντα ιεροδιδασκάλων, που θα επιλεγούν από τρεις αμιγώς μουσουλμανικές επιτροπές, θα επιβαρύνει τον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό για το 2013 με το ποσό των 1.310.000 ευρώ περίπου. Σύμφωνα με τη σχετική ΚΥΑ, που φέρει τις υπογραφές του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, κ. Χ. Σταϊκούρα, και του υπουργού Παιδείας, κ. Κ. Αρβανιτόπουλου, «η ετήσια δαπάνη για κάθε επόμενο έτος για την πρόσληψη κατ’ ανώτατο όριο διακοσίων σαράντα ιεροδιδασκάλων ισλαμικής θρησκείας ανέρχεται στο ύψος των 3.500.000 ευρώ περίπου».

Πιέσεις για ίδρυση ιδιωτικών μειονοτικών σχολείων

Υπό το πρίσμα αυτό, δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή που επέλεξε η Πολιτιστική Εκπαιδευτική Εταιρεία της Μειονότητας της Δυτικής Θράκης (ΠΕΚΕΜ) να διοργανώσει στην Κομοτηνή ημερίδα με θέμα τη δίγλωσση εκπαίδευση στα σχολεία της Θράκης. Η ΠΕΚΕΜ, που λειτουργεί από το 2007 στην Ξάνθη, δηλώνει επισήμως ότι «σκοπός της είναι η ανεύρεση τρόπων και μεθόδων για την εξύψωση του πολιτιστικού και εκπαιδευτικού επιπέδου της τουρκικής μειονότητας της Δυτικής Θράκης».

Στο πρώτο διεθνές Συνέδριο που διοργάνωσε η ΠΕΚΕΜ, παρουσία του ψευδομουφτή Κομοτηνής Ιμπραήμ Σερήφ, επανήλθε δριμύτερο το αίτημα για την ίδρυση ιδιωτικών δίγλωσσων σχολίων στη Θράκη. Η δημιουργία ενός ιδιωτικού νηπιαγωγείου στην Ξάνθη και ενός ιδιωτικού γυμνασίου στην Κομοτηνή αποτελεί από το 2011 διακαή πόθο μεγάλης μερίδας τουρκόφωνων, που συναντούν όμως την άρνηση της Ελληνικής Πολιτείας.

Η Θ. Δραγώνα προωθεί την τουρκόφωνη εκπαίδευση

Αξιοσημείωτη είναι η στάση της κυρίας Θάλειας Δραγώνα, υπεύθυνης επί σειρά ετών στο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων, η οποία συμμετείχε στην ημερίδα της ΠΕΚΕΜ και κατά την ομιλία της πρότεινε την επέκταση της τουρκικής γλώσσας και στα δημοτικά δημόσια σχολεία: «Προκειμένου να πάψει το δημόσιο σχολείο να είναι τυφλό στην πολιτισμική διαφορά των μαθητών του, θα πρέπει να λάβει υπόψη του τη διαφορετική γλώσσα και θρησκεία τους. Το 2006, όταν υπουργός Παιδείας ήταν η κυρία Μαριέττα Γιαννάκου, νομοθετήθηκε η προαιρετική διδασκαλία της τουρκικής σε έναν αριθμό γυμνασίων. Το μέτρο δεν προχώρησε, η μειονότητα δεν το αγκάλιασε... Αυτό που εγώ θα περίμενα να είναι αίτημα της μειονότητας θα ήταν η διδασκαλία της τουρκικής να μην περιορίζεται στο γυμνάσιο, αλλά να προσφέρεται και στο δημοτικό για τα παιδιά που επιλέγουν το δημόσιο σχολείο», είπε μεταξύ άλλων.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η κυρία Δραγώνα «ξεχνά» ότι η μουσουλμανική μειονότητα Θράκης δεν αποτελείται μόνο από τουρκογενείς αλλά και από Πομάκους και Ρωμά, που με το σκεπτικό αυτό επίσης δικαιούνται να διδάσκονται τη μητρική τους γλώσσα στα σχολεία. Ολόκληρο το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ), που επιμελήθηκε επιστημονικά η ίδια μαζί με την κυρία Άννα Φραγκουδάκη, στηρίχτηκε στην προώθηση της τουρκικής γλώσσας και την πλήρη απαξίωση των Πομάκων και των Ρομά μαθητών.

 Πληρώνει το Ελληνικό Δημόσιο...

Η αποτυχία του Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εν γένει αποτυχία της μειονοτικής εκπαίδευσης στη Θράκη. Αν και θεωρητικά το πρόγραμμα διαφημίστηκε ως ένα «προϊόν της νέας πολιτικής του ελληνικού κράτους απέναντι στους πολίτες της μειονότητας», που είχε ως βασικό στόχο «τη βελτίωση της εκπαίδευσης των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας», στην πράξη το μόνο με το οποίο ασχολήθηκε ήταν η εκμάθηση της τουρκικής γλώσσας από όσο το δυνατόν περισσότερα μουσουλμανόπαιδα.

Το πολυδιαφημισμένο ΠΕΜ, που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1997, κόστιζε στους Έλληνες φορολογούμενους περίπου 3,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Από το 1997 μέχρι και το 2008 το Ελληνικό Δημόσιο έδωσε 17 εκατ. ευρώ για την εκπαίδευση των μουσουλμανοπαίδων, ενώ από το 2008 και μετά ο ετήσιος προϋπολογισμός τους μειώθηκε στα 9 εκατ. ευρώ.

Αγνοώντας προκλητικά τους Πομάκους και τους Ρομά, το ελληνικό κράτος μέσω του ΠΕΜ που χρηματοδότησε δεν τόλμησε ποτέ να θέσει ζήτημα διδασκαλίας της πομακικής ή της ρομανί στη Θράκη, πάντα στο όνομα της «ελληνοτουρκικής φιλίας». Ακόμη κι όταν διεθνείς οργανισμοί και φορείς μάς δίνουν τη σχετική «πάσα» για να ανοίξουμε το θέμα, οι κυβερνώντες «σφυρίζουν αδιάφορα».

Εξόφθαλμη ευκαιρία που πήγε χαμένη από την ελληνική πλευρά ήταν η πρόσφατη δημοσιοποίηση της Έκθεσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Ελλάδα το 2012. Σε αυτή υπήρχε εκτενής αναφορά στο θέμα των Πομάκων της Θράκης και την καταπίεση των δικαιωμάτων τους, η οποία όμως δεν «συγκίνησε» κανέναν αρμόδιο: «Η επίσημα αναγνωρισμένη μουσουλμανική μειονότητα των περίπου 150.000 ατόμων που κατοικούν στη Θράκη αποτελείται κυρίως από κοινότητες τουρκικής και πομακικής καταγωγής και από κοινότητες των Ρομά. 

Ορισμένα μέλη της κοινότητας των Πομάκων ισχυρίστηκαν ότι μέλη της τουρκόφωνης κοινότητας τους πίεσαν να αρνηθούν ότι υπάρχει πομακική ταυτότητα, χωριστή από την τουρκική... Ορισμένοι Πομάκοι ισχυρίστηκαν πως σε κάποια μέλη της κοινότητας τους δόθηκαν χρηματικά κίνητρα για να αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι», αναφερόταν μεταξύ άλλων στην Έκθεση.

Ντοκουμέντο του 1954 για τη χρόνια δουλοπρέπεια στους Τούρκους

Για να είμαστε ιστορικά δίκαιοι, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι πολύ πριν από τις Ά. Φραγκουδάκη και Θ. Δραγώνα, οι ελληνικές κυβερνήσεις είχαν «ξεχάσει» ότι η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης δεν είναι μόνο τουρκογενής. Σύμφωνα με τα άρθρα 40 και 41 της Συνθήκης της Λωζάννης που ρυθμίζουν τα θέματα για την εκπαίδευση της μουσουλμανικής μειονότητας, στα μειονοτικά σχολεία θα έπρεπε οι τουρκόφωνοι μουσουλμάνοι να διδάσκονται την τουρκική γλώσσα, οι Πομάκοι την πομακική και οι Ρομά τη ρομανί. Στην πράξη, ωστόσο, η μόνη γλώσσα που επιβλήθηκε στο μειονοτικό πληθυσμό είναι η τουρκική.

Πάντα στο όνομα των «ελληνοτουρκικών σχέσεων», η ελληνική πλευρά προχώρησε στην υπογραφή δύο ελληνοτουρκικών μορφωτικών πρωτοκόλλων, ένα το 1951 και ένα το 1968, με τα οποία άνοιγε ο δρόμος για την καθιέρωση της τουρκικής ως αποκλειστικής μειονοτικής εκπαιδευτικής γλώσσας. Έκτοτε, κανένας δεν διανοήθηκε να θέσει ζήτημα άλλης γλώσσας πλην της τουρκικής στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης.

Ενδεικτικό του κλίματος που επικρατούσε στη χώρα μας στον τομέα της εκπαίδευσης την εποχή που υπογράφηκαν οι εν λόγω ελληνοτουρκικές συμφωνίες είναι ντοκουμέντο που δημοσιεύουν σήμερα τα «Επίκαιρα». Πρόκειται για μια εγκύκλιο που είχε αποσταλεί το Μάρτιο του 1954 προς όλους τους διευθυντές των δημοσίων σχολείων της Κεντρικής Μακεδονίας, της Δυτικής Μακεδονίας και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενόψει του εορτασμού της επετείου της Επανάστασης του ’21.

Σε αυτή, μεταξύ άλλων, διαβάζουμε ότι το ελληνικό υπουργείο Παιδείας παραγγέλλει «όπως κατά τον εορτασμόν της 25ης Μαρτίου αποφευχθή παν ό,τι αμέσως ή εμμέσως θα ηδύνατο να θίξη την ευαισθησίαν του τουρκικού έθνους προς το οποίον μας συνδέει νυν ειλικρινής φιλία». Ακολουθούν οδηγίες για τα ποιήματα, τις μουσικές και τα τραγούδια που πρέπει να επιλέγονται στις σχολικές γιορτές με τρόπο που να μην «υποθάλπουν συναισθήματα εχθροπαθείας και μίσους», καθώς, όπως σημειώνει το υπουργείο, ο τουρκικός λαός «σήμερον προασπίζεται τα πολιτιστικά ιδεώδη υπέρ των οποίων ο ελληνικός λαός αγωνίζεται».

Την ίδια ακριβώς περίοδο ο πρωθυπουργός Στρατάρχης Παπάγος περνά το ανεκδιήγητο Νομοθετικό Διάταγμα (3065/54) που επιβάλλει την μετονομασία της μουσουλμανικής μειονότητας σε «τουρκική». Με άλλη εγκύκλιο, που υπογράφει ο τότε γενικός διοικητής Θράκης, Γ. Φεσσόπουλος, ενημερώνονται οι τοπικές Αρχές της Ροδόπης ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει να προτιμούνται οι όροι «Τούρκος» και «τουρκικός» αντί «Μουσουλμάνος» και «μουσουλμανικός».

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ στις 27/06/2013 (Τεύχος 193)

Πηγή: http://epikaira.gr/epikairo.php?id=63203&category_id=637

«Κάποτε οι Πομάκοι θα μάθουν την αλήθεια για την καταγωγή τους»

Ο γιατρός Ιωάννης Αγκόρτζας 

μιλάει για τους Πομάκους

Συνέντευξη στο Ν.Θ. Κόκκα

Συναντήσαμε τον κ. Ιωάννη Αγκόρτζα στο ιατρείο του στην Ξάνθη. Μας μίλησε  για τα χρόνια που προσέφερε τις υπηρεσίες του ως αγροτικός ιατρός στα Πομακοχώρια και για τις έρευνές που πραγματοποίησε σχετικά με την ιστορία και την καταγωγή των Πομάκων. Οι απόψεις του παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και συμβάλλουν στη μελέτη του ιστορικού παρελθόντος της Θράκης.

Ο Ιωάννης Αγκόρτζας γεννήθηκε στις 14/11/1935 στο Άβατο Ξάνθης. Ο πατέρας του Απόστολος Αγκόρτζας (που κατάγονταν από την Κορυτσά της Βορείου Ηπείρου) είχε υπηρετήσει ως δάσκαλος στα Πομακοχώρια τα έτη 1927-1930.

Ξεκίνησε τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή της Βιέννης και συνέχισε στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας, από το οποίο αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Ιατρικής το 1963. Υπηρέτησε περίπου δύο χρόνια στην Πολεμική Αεροπορία. Γύρω στο 1965 υπηρέτησε ως αγροτικός γιατρός στο χωριό Εξοχή και μετά στον Εχίνο. Ολοκλήρωσε την ειδικότητά του στην Παθολογία το 1970, σε νοσοκομεία της Ελβετίας και της Αυστρίας. Διετέλεσε δήμαρχος Ξάνθης την περίοδο 1970-1973. Το 1977 δημιούργησε στην Ξάνθη, Γενική Κλινική με 115 κλίνες, στο χώρο της οποίας μετά το 1985 στεγάστηκε το 412 Στρατιωτικό Νοσοκομείου Ξάνθης. Είναι ιδρυτικό μέλος του Δημοκριτείου Ιδρύματος, της Εταιρείας Προστασίας Θρακικής Κληρονομιάς, καθώς επίσης ήταν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρωπολόγων.

Εργαστήκατε ως γιατρός στον Εχίνο από το 1965 έως το 1967. Τι θυμάστε από εκείνα τα χρόνια;

Η κατάσταση τότε ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Υπήρχε πολύ μικρή επαφή του πληθυσμού με την πόλη της Ξάνθης. Στην πόλη κατέβαιναν συνήθως μόνο οι άνδρες που είχαν κάποια δουλειά. Υπήρχε μόνο ένας ασφαλτοστρωμένος δρόμος, από τον Εχίνο μέχρι την Ξάνθη. Τις επισκέψεις στα χωριά τις κάναμε συνήθως με μουλάρια. Ξεκινούσαμε, παραδείγματος χάριν, από τις Σάτρες με δυο μουλάρια και φτάναμε μέχρι επάνω στον Τσαλαπετεινό, την Κοτάνη και τις Θέρμες, μέναμε το βράδυ εκεί, εξετάζαμε τους αρρώστους και ξαναγυρίζαμε. Στον Εχίνο υπήρχε Υγειονομικός Σταθμός με έξι κρεβάτια, τα οποία τα είχαμε σχεδόν πάντα γεμάτα. Δεν υπήρχε άλλος γιατρός στην περιοχή, έτσι η ευθύνη μας ξεκινούσε από τα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα και έφτανε μέχρι την Μύκη και το Ωραίο.

Ο γιατρός Ιωάννης Αγκόρτζας (δεξιά) στον Υγιειονομικό Σταθμό Εχίνου το 1967.

(Φωτογραφία Πέτρου Θεοχαρίδη)

Πώς αντιμετώπιζαν οι Πομάκοι το γιατρό τους;

Οι σχέσεις μας ήταν άριστες. Δυσκολίες υπήρχαν, έτσι το πρώτο πράγμα που κάναμε ήταν ένα μικρό εγκόλπιο με ελληνο-πομακικούς διαλόγους, ώστε να μπορεί το προσωπικό να συνεννοείται, γιατί τότε, πολύ λίγοι ξέρανε ελληνικά, όλοι μιλούσαν την Πομακική. Αυτό συνέβαλε να έχω στενότερη επαφή μαζί τους. Μέχρι και σήμερα, με τιμούν με τη φιλοξενία τους. Όταν κάναμε το εγκόλπιο με βοήθησε πολύ ο τότε πρόεδρος του Εχίνου, Χουσεϊν Μπασιά, ο οποίος μιλούσε απταίστως ελληνικά. Έτσι εξοικειωθήκαμε με την Πομακική γλώσσα, η οποία μας έφερε πιο κοντά στους ανθρώπους.

Είχατε κάποια προβλήματα κατά την υπηρεσία σας στα πομακοχώρια;

Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι δεν μπορούσαμε να κατεβαίνουμε στην πόλη. Κατεβαίναμε δύο φορές το μήνα. Υπήρχαν προβλήματα στη μετακίνηση. Δεν υπήρχαν τηλέφωνα, τις τηλεφωνικές ανάγκες εξυπηρετούσαν τα χειροκίνητα τηλέφωνα στα ΤΕΑ και στην Κοινότητα. Η μπάρα δεν ήταν πρόβλημα. Ήταν απλά συνοριακός έλεγχος, με εντολή από το ΝΑΤΟ.  Μπάρα υπήρχε και στα σύνορα με την Αλβανία και τη Γιουγκοσλαβία. Τα περί προβλήματος αποτελούν μύθο, εξυπηρετώντας πολιτικές σκοπιμότητες. Όλοι έπαιρναν ένα χαρτί και ανεβοκατεβαίνανε.

Υγειονομικός Σταθμός Εχίνου 1967

(Αρχείο Ιωάννη Αγκόρτζα)

Πώς ήταν η καθημερινή ζωή των Πομάκων πριν από σαράντα χρόνια;

Είχαν μια τυπική αγροτοκτηνοτροφική ζωή, ακολουθώντας τον πατροπαράδοτο ποιμενικό τρόπο ζωής. Παράλληλα, ασχολούνταν με την καλλιέργεια καπνού. Υπήρχε η φτώχεια, γενικά, αλλά καταφέρνανε και ζούσανε πάρα πολύ καλά, διότι είχανε τα δικά τους προϊόντα και είχανε επάρκεια βιοποριστικών αγαθών. Είχαν τα καλά τους τα ρούχα, είχαν τα σεντούκια τους με τις γνωστές προίκες, είχαν τις λίρες τους. Οι Πομάκοι πειράζανε τους τουρκόφωνους και τους έλεγαν «τσιτάκ τσιπλάκ» (γυμνά τσιτάκια). Αυτούς που εσφαλμένα κάποιοι ονομάζουν «τουρκογενείς του κάμπου», είναι κυρίως οι «κυρτζαλίδες» και τα «τσιτάκια», από το Τσιτάκιον, ιστορική πόλη, το σημερινό Ούστοβο της Βουλγαρίας που υπήγετο εκκλησιαστικώς στη μητρόπολη Ξάνθης. Βεβαίως, θα υπήρχαν και κάποιοι τουρκογενείς, οι οποίοι όμως αφομοιώθηκαν με μεικτούς γάμους από τους γηγενείς μουσουλμάνους. Οι Πομάκοι είχαν μια στάση περιφρονητική απέναντι στους τουρκόφωνους. Δε γινότανε γάμοι ανάμεσα σε Πομάκους και Τσιτάκους. Το Λεξικό Δημητριάδη γράφει για τα Τσιτάκια ότι τους μετέφεραν εδώ «ως κακώς ομιλούντων την τουρκικήν». Οι Τσιτάκοι είναι γηγενείς Θρακιώτες, που δούλευαν στα τσιφλίκια των μπέηδων. Γι αυτό υπάρχει κι η γνωστή παροιμία: «işle Yuvan, çiftlik senin, senin buba burda öldü, sen da burda» (δούλευε Γιάννη, το τσιφλίκι είναι δικό σου, εδώ πέθανε ο μπαμπάς σου, εδώ θα πεθάνεις κι εσύ).

Εκτός από Πομάκους, ποιες άλλες εθνοτικές ομάδες υπήρχαν στα πομακοχώρια;

Εκτός από τους Πομάκους, σε ορισμένα πομακοχώρια υπήρχαν και Αθίγγανοι, που ήταν μουσικοί, σιδεράδες, σαμαράδες, πεταλωτές, γανωματήδες. Μεγάλη ομάδα αυτών, υπήρχε αναμεμιγμένη με τους ντόπιους κατοίκους στα Μελίβοια, στον Εχίνο και στο Ωραίον. Υπήρχαν στα πομακοχώρια και αρκετοί χριστιανοί μόνιμοι κάτοικοι. Είχανε εστιατόρια, καφενεία, μπακάλικα ή έκαναν εμπόριο ξύλων. Στον Εχίνο, στο καφενείο του Σγουράκη, δίπλα από το ποτάμι, κάναμε τις γιορτές μας. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτοί οι χριστιανοί, ήτανε και οι δάσκαλοι, οι υπάλληλοι  της κοινότητας, του ταχυδρομείου και του δασαρχείου, οι οποίοι είχαν νοικιάσει σπίτια και ζούσαν μόνιμα εκεί. Επίσης, στα Μελίβοια ζούσε και μια οικογένεια Εβραίων (Γιαχουντί). Λέγεται ότι σε μια σπηλιά είχε μία χάβρα. Σύμφωνα με ένα παλιό τουρκικό χάρτη, που δείχνει τις θρησκευτικές ομάδες, υπάρχουν π.χ. στη Σμίνθη, χριστιανοί, μουσουλμάνοι και γιαχουντοί.  

  

Υγειονομικός Σταθμός Εχίνου 1967

(Αρχείο Ιωάννη Αγκόρτζα)

Τι γνωρίζετε για την ιστορία του Εχίνου.

Ο Εχίνος λέγεται ότι οφείλει το όνομα του, στη δύσβατη και σκληροτράχηλη μορφολογία του εδάφους του, από το αντίστοιχο Εχίνιοι τόποι, στην Ήπειρο και την Αιτωλοακαρνανία. Σύμφωνα με τους Βουλγάρους εθνολόγους από το Σμόλιαν, ο Εχινιώτης γενάρχης, Σαχόνοφ-Σαχινλής, ήταν ο Καλπάκας, ο οποίος είχε το τυροκομείο του στην περιοχή. Το μεν καλοκαίρι καθόταν εκεί στο τυροκομείο, τον δε χειμώνα κατέβαινε στο Αιγαίο. Αυτά γύρω στα 1840-1850. Ο δεύτερος Εχινιώτης γενάρχης, ο Καρατζάς, ήταν ένας Ηπειρώτης κτηνοτρόφος, έμπορος αιγοπροβάτων, αντίπαλος του Καλπάκα.

 Λέγεται ότι το πρώτο τζαμί του Εχίνου ήταν αρχικά εκκλησία. Υπάρχουν κι άλλα χριστιανικά στοιχεία στον Εχίνο, πέρα του χριστιανικού νεκροταφείου, όπως τα διάφορα τοπωνύμια. Το βουναλάκι πάνω από το τζαμί λέγεται «φ’ κλισιόνο» (στην εκκλησιά) και ο συνοικισμός Σούλ-Σούλοβο που πιθανότατα σχετίζεται με το Σούλι. Εκκλησία ή εκκλησίες υπήρχαν και πάνω από τα Μελίβοια, στο λεγόμενο Πεπέκιο όρος. Υπάρχουν ακόμα ίχνη ναών σε σπηλιές, αλλά και τα θεμέλια μιας εκκλησίας. Παρόμοια, συναντάμε στη Γοργόνα, στη θέση Τσούκα, τα θεμέλια της εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας και το χριστιανικό νεκροταφείο, το οποίο υπάρχει μέχρι σήμερα. Στο Ωραίον υπάρχουν οι «Γκιαούρσκι γκρόμπιε» (τάφοι των απίστων). Στη γέφυρα του παπά κοντά στο Ωραίον υπάρχει χαραγμένος σταυρός, διότι έγινε από Ηπειρώτες μάστορες.

Πομάκα με βυζαντινό σταυρό

(Αρχείο Ιωάννη Αγκόρτζα)

Τι πιστεύετε για την καταγωγή των Πομάκων;

Το Σεπτέμβριο του 1994, ως προσκεκλημένος ομιλητής, του κυρίου Ν. Ξηροτύρη (Καθηγητού Ιστορίας- Εθνολογίας), σε διεθνές συνέδριο που οργάνωσε στην Κομοτηνή, μου δόθηκε για πρώτη φορά η ευκαιρία να αναφερθώ δημόσια στην πιθανή πληθυσμιακή σύνθεση των σημερινών Πομάκων, καθώς και στην προέλευση του ονόματος τους από την αρχαιοελληνική λέξη ποιμήν. Δεν διεκδικώ το αλάθητο και δεν παραβλέπω τα λόγια του Γάλλου κοινωνιολόγου Ε. Moren, ότι «η βεβαιότητα ότι γνωρίζουμε την αλήθεια επ’ ουδενί αποτελεί εγγύηση έναντι της πλάνης». Πρόθυμα επιζητώ την αντίθετη άποψη, ώστε με κάθε καλοπροαίρετο συνομιλητή να πετύχουμε το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα στη μελέτη της ταυτότητας των Πομάκων. Συμβουλή μου σε κάθε συν-ερευνητή, η μελέτη του συγγράμματος «Πομάκοι» του Π. Θεοχαρίδη, το οποίο αναδεικνύεται ως Αγία Γραφή για το έργο μας. Την τότε άποψη μου, που θα αναλύσω παρακάτω, συνεχίζω να υποστηρίζω και να βελτιώνω μέχρι σήμερα, παρόλο που για τους περισσότερους ερευνητές παραμένει άγνωστη η καταγωγή των Πομάκων, επιμένοντας οι Τούρκοι για τη δήθεν Τουρκική καταγωγή τους και οι Βούλγαροι για τη δήθεν Βουλγαρική, παραχαράσσοντας έτσι και τη δική τους ιστορία. Αισθάνομαι σεβασμό, συμπάθεια και δέος, όταν οι Βούλγαροι αυτοαποκαλούνται «απόγονοι του Ορφέα» και οι Τούρκοι «συνεχιστές της Βυζαντινής αυτοκρατορίας». Τόσο οι Τούρκοι όσο και οι Βούλγαροι αποφεύγουν δύο λέξεις κλειδιά και σύμβολα της ταυτότητας των Πομάκων, το Αχριάν (Αχριάνος) και το Πομάκ (Πομάκος).

Οι Πομάκοι, λοιπόν, αποτελούν μία σύνθεση λαών και χρόνων. Είναι προφανώς οι ιθαγενείς Ροδοπαίοι Αγριάνες κ.α. των Αλεξανδρινών χρόνών, οι οποίοι μας οδήγησαν στους Ροδοπαίους Agrianes κατά τα Ρωμαϊκά χρόνια, όπου εξελίχθηκαν σε Αχριάνες κατά την Οθωμανική κυριαρχία, για να μετεξελιχθούν στα χρόνια της εξέγερσης κατά των Οθωμανών κατακτητών (2^ο μισό 19^ου αιώνα) σε Αχριάνες-Πομάκους. Από την απελευθέρωση και μετά καταλήγουμε στους σημερινούς Ροδοπαίους-Πομάκους.

Η μεταστροφή των χριστιανών Αχριάνων σε μουσουλμάνους έγινε με ομαδικό εξισλαμισμό. Από το 1700 έχουμε ντοκουμέντα που αναφέρουν ότι όλους όσους άλλαζαν την πίστη τους, τούς έλεγαν Αχριάνηδες. Στα πομακοχώρια έμειναν πολλοί κρυπτοχριστιανοί. Έχω μία πελάτισσα από το Ωραίον, την οποία τη φωτογράφησα το 1974 με το βυζαντινό της σταυρό (βλέπε φωτογραφία). Είπε ότι είναι οικογενειακό φυλαχτό. Συνάντησα μία άλλη Πομάκα η οποία είχε στη μασχάλη της από κάτω χαραγμένο από κάποια Σαρακατσάνα, ένα τατουάζ, που απεικόνιζε σταυρό. Οι γέροι Πομάκοι λέγανε ότι, σύμφωνα με το Οθωμανικό δόγμα, για να έχει κανείς τα προνόμια του Οθωμανού πολίτη, έπρεπε ή να είναι μουσουλμάνος ή να μιλάει τουρκικά. Τους τέθηκε, λοιπόν, το δίλημμα ή να αλλάξουν την πίστη τους ή τη γλώσσα τους. Τότε οι σοφτάδες (οι σοφοί) επέλεξαν να αλλάξουν θρησκεία και να διατηρήσουν τη γλώσσα τους. Προτίμησαν να γίνουν μουσουλμάνοι για να επιβιώσουν.

"Εκλόγιον" του 1783 από τα Πομακοχώρια το οποίο παρέδωσε Πομάκος στο γιατρό Ι. Αγκόρτζα

(Αρχείο Ιωάννη Αγκόρτζα)

Τι μαρτυρούν τα επώνυμα των Πομάκων σχετικά με την καταγωγή τους;

Στα κορφοβούνια ζούσανε ως γνωστόν καθάριες ποιμενικές φυλές, σύμφωνα με τους αρχαίους ποιητές μας, αλλά και οι κυνηγημένοι, οι φυγάδες, από τους διάφορους κατακτητές. Οι κατακτητές ζούσαν συνήθως, στις εύφορες πεδιάδες, στα τσιφλίκια τους και στα πλούσια λιμάνια. Έτσι λοιπόν, κατά την άποψη μου, οι Πομάκοι είναι μία «σύνθεση λαών και χρόνων» (Κ. Παλαμάς), «ένα ουράνιο τόξο από καθάριες ποιμενικές φυλές ορεινών κτηνοτρόφων αιγοπροβάτων (αρχαίοι ποιητές). Δηλαδή, είναι ένα παζλ από εντόπιους (ετούζοι, αχριάν, τεμέλ, συνοίκ κ.α.) και από άποικους (πρόσφυγες, φυγάδες, μετανάστες κ.α.).

Εκεί θα βρεις τον Κιουρτ (Κούρδο), τον Γκιριτλή (Κρητικό, που κατά τα διάφορα πολεμικά γεγονότα οδηγήθηκε στα βουνά της Ροδόπης), τον Καντουχάρ (αυτόν που ήρθε από την Καντουχαρία του Πακιστάν), τον Γκίντα (Ηπειρώτικο όνομα από τις γίδες), τον Κόντε (ο κοντός- αρβανίτικο όνομα), τον Κάλφα (το μάστορα), τον Κοτς (Κώστα) κ.α. Έχουμε ακόμα τους Λαζ (Λαζούς), Πατσαμάν, Γκάμπρο και Κοζάρ (από την άγρια κατσίκα), Μέτσο (από την αρκούδα), Μποσνάκ (Βόσνιος), Σινίκ (σύνοικο), Τεμέλ (θεμέλιο), Μέτε (μέτοικο), Ροδοπλού (Ροδόπουλος) κ.α.

Κατά το 1400 έφτασαν στα κορφοβούνια της Ροδόπης οι Αρβανίτες (Αρναούτ), οι Μπόζιδες, οι Μαλκότσιδες, οι Λότσιδες κ.α. Στις αρχές του 18^ου αιώνα, κυνηγημένοι από τον Αλή πασά και τους Τουρκαλβανούς έφτασαν στη Ροδόπη νέοι φυγάδες από την Ήπειρο: Γιαννιούς (Γιαννιώτες), Σουλιώτες (Σούλογλου, Σούλκο), Καλπάκιδες, Μέτσοδες (από το Μέτσοβο), Τσουκαλάδες, Μπαντάκιδες, Μπουδούριδες κ.α. Σαρακατσάνοι (Παλικάριδες, Τσιλιγκίριδες, Κόντιδες, Κίσσαδες, Μπατσάκιδες, Μπουραζάνιδες, Μπουρντούνιδες κ.α. Γραμμοτσάνοι, Βλάχοι, Μακρίδιδες, Λιάπιδες κ.α. Όλοι Ποιμνάδες και Ποιμνάκοι δημιούργησαν στα ήδη ποιμενοχώρια των ντόπιων, τα νέα αρβανιτοχώρια, τα νέα δερβενοχώρια, τα νέα ζαγοροχώρια, τα νέα βλαχοχώρια (Συράκοβο, Βλάχοβο). Συγκεντρώθηκαν εκεί και πρόσφυγες (Ματζήρ) από τα εδάφη της Θράκης που καταλήφθηκαν από τους Βούλγαρους. Ακόμα ήλθαν κυνηγημένοι από τους Οθωμανούς οι Γιουρούκοι (ορέοικοι) από τα βουνά της Εφέσου, οι Ζεϊμπέκηδες από το Ικόνιο και οι Ρομ.

Με δυο λόγια, για να κατανοήσουμε την καταγωγή των Πομάκων, στηριζόμαστε σε δύο άξονες, στην πληθυσμιακή τους σύνθεση και στο πού, πότε και γιατί ονομάστηκαν Πομάκοι.

Υπάρχουν στα πομακοχώρια κάποια ιδιαίτερα ιατρικά προβλήματα;

Βεβαίως, κάθε τόπος έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και όσο αφορά τα ιατρικά ζητήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στα χωριά της περιοχής γύρω από τη Σμίνθη (που έχει πολλούς Αρβανίτες, Αρναούτ μαχαλά, με ίδια χαρακτηριστικά και ίδιες κληρονομικές παθήσεις που έχουν οι Αρβανίτες στο χωριό Κυψέλη της Ξάνθης) είναι ο αλφισμός, μια κληρονομική έλλειψη μελανίνης, μιας ουσίας που δίνει το χρώμα στο δέρμα μας. Η διάδοση του αλφισμού οφείλεται στην ενδογαμία. Οι Αρβανίτες παντρεύονταν μόνο Αρβανίτες. Οι Σαρακατσάνοι μόνο Σαρακατσάνους. Οι Πομάκοι μόνο Πομάκους. Οι Τσιγγάνοι μόνο Τσιγγάνους. Άλλες κληρονομικές ασθένειες που παρατηρούνται στη περιοχή, από την ίδια αιτία της ενδογαμίας, είναι βρογχοκήλη, η επιληψία, η μεσογειακή αναιμία κ.α. 

Τι αλλαγές έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στα μειονοτικά ζητήματα;

Μεγάλες, τόσο στη βελτίωση της ζωής τους όσο και στη μόρφωση τους. Όσον αφορά την εκπαίδευση τους, πίστη μας είναι ότι έγιναν πολλά λάθη. Το ενθαρρυντικό είναι ότι οι ίδιοι οι Πομάκοι προτιμούν πλέον τα Δημόσια σχολεία. Κάποτε θα καταλάβουν, πιστεύω, ότι έχουνε μια βαριά ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και πρέπει να τη μελετήσουν μόνοι τους. Διότι όταν την παρουσιάζουμε εμείς το θεωρούν προπαγάνδα.

Πώς κρίνετε το θεσμό της μειονοτικής εκπαίδευσης;

Δεν είμαι ειδικός για να απαντήσω σε αυτό το θέμα, αλλά πιστεύω ότι ο θεσμός των μειονοτικών σχολείων, κατά τη γνώμη μου, έφερε αντίθετα αποτελέσματα. Οι Πομάκοι δεν ήξεραν τουρκικά. Έμαθαν τουρκικά, παρόλο που η συνθήκη της Λωζάνης αναφέρεται σαφέστατα σε γηγενείς μουσουλμάνους και δε μιλάει πουθενά για Τούρκους.

Πιστοποιητικό ηλικίας και ταυτότητος γηγενούς μουσουλμάνου 1936

(Αρχείο Ιωάννη Αγκόρτζα)

Στη Θράκη χριστιανοί και μουσουλμάνοι συνυπάρχουν δίχως ιδιαίτερα προβλήματα.

Είναι τόσο απλό. Είναι δυνατό να μη ζούμε καλά, αφού ήταν πρώην χριστιανοί και έχουμε τον ίδιο τρόπο ζωής; Έχουμε τον ίδιο πολιτισμό, τον ελληνορωμαϊκό, το βυζαντινό. Ο μπαμπάς μου ήταν δάσκαλος και κάθε Πάσχα και Χριστούγεννα πηγαίναμε στους δασκάλους τους μουσουλμάνους για να τους προσφέρουμε κόκκινα αυγά. Ακόμα και σήμερα πολλοί μου ζητούν κόκκινα αυγά. Το έχουνε γούρι. Και αυτοί μας προσφέρουν κουρμπάνι και γλυκά στο Μπαϊράμι τους.

Γίνεται προσπάθεια από την πλευρά της Τουρκίας για τη χειραγώγηση της μουσουλμανικής μειονότητας;

Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω λεπτομέρειες, όμως φαινομενικά κάποιοι ακολουθούν το δρόμο του ισλαμικού φανατισμού, εξυπηρετώντας διάφορα συμφέροντα. Χρέος μας είναι, σεβόμενοι την θρησκευτική τους ετερότητα, να δημιουργήσουμε κίνητρα αυτογνωσίας.

Ποια είναι η ευθύνη των πολιτικών κομμάτων;

Καταρχήν να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν ευθύνονται οι Τούρκοι. Οι Τούρκοι απλά κάνουν τη δουλειά τους. Ευθύνονται απόλυτα οι Έλληνες πολιτικοί. Όλοι όσοι χάριν ψηφοθηρικών και άλλων συμφερόντων κάνουνε αυτά που κάνουνε. Οφείλουμε να προβάλλουμε και να προωθήσουμε ανθρώπους που έχουν συνείδηση ελληνική.

Ποια είναι η ενδεδειγμένη στάση της ελληνικής πολιτείας απέναντι στους μουσουλμάνους Έλληνες πολίτες;

Να τονίσω και πάλι ότι δεν είμαι ο ειδικός για να απαντήσω, πιστεύω όμως ότι θα πρέπει πρωτίστως να τους συμπεριφέρονται όπως συμπεριφέρονται προς όλους τους Έλληνες. Θα πρέπει να σταματήσουν τη λέξη «μειονότητα». Γιατί μειονότητα; Κι ο Αρμένιος τι είναι; Θα λέμε και γι αυτόν «Αρμένικη μειονότητα»; Να φύγει η λέξη «Μειονότητα». Οι άνθρωποι είναι σαν εμάς και εμείς σαν αυτούς.

Ποιο πιστεύετε θα είναι το αύριο των Πομάκων;

Είμαι εκ φύσεως αισιόδοξος. Πιστεύω ότι πολύ γρήγορα τα φιλομαθέστατα παιδιά των σημερινών Ροδοπαίων Πομάκων που ευνοήθηκαν ιδιαίτερα από αυτή την πολιτεία, θα μάθουν την αλήθεια για την  καταγωγή τους και για την βαριά ιστορική και πολιτιστική τους κληρονομιά. Θα μάθουν ότι τα «κορφοβούνια», όπως έλεγαν και οι αρχαίοι μας ποιητές, είναι η «πηγή κάθε φυλής καθάριας», είναι το καταφύγιο των αδικημένων, των κυνηγημένων, των φυγάδων. Δική τους η παροιμία, γνωστή σε όλα τα Πομακοχώρια με μικρές παραλλαγές, «Μπέγκανα μάϊκα νε πλάκαλα» (δηλ. του φυγά η μάνα δεν κλαίει). Οι κατακτητές συνήθως ζούσαν στις εύφορες  πεδιάδες, στα τσιφλίκια και στα πλούσια λιμάνια. Είμαι πεπεισμένος ότι στο μέλλον θα συνεχίσουμε να ζούμε αρμονικά, χωρίς ανάμεσα μας να υπάρχει η λέξη μειονότητα. Τέλος, όπως έλεγε και ο σοφός Νίτσε, «μόνο εκεί όπου υπήρχαν τάφοι (κυνηγημένων, φυγάδων και αδικημένων) υπάρχει και η ανάσταση», και τέτοιοι τάφοι υπάρχουν σε κάθε Πομακικό χωριό.

* Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αγώνας» στις 29 Ιουνίου 2013

Μια ρεαλιστική προσέγγιση του μειονοτικού ζητήματος

ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΟΙ ΝΟΜΑΡΧΕΣ ΜΙΛΟΥΣΑΝ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ:

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

(Νομάρχης Ξάνθης 1975-1979, 1989-1990)

Ανάμεσα στις πολιτικές μορφές που σημάδεψαν τη νεώτερη ιστορία της Θράκης είναι και αυτή του νομάρχη Κωνσταντίνου Θανόπουλου. Μιλώντας για τον Κ. Θανόπουλο πρέπει να θυμίσουμε ότι είναι ο άνθρωπος που προφύλαξε την Παλιά Πόλη της Ξάνθης από τη λαίλαπα της αντιπαροχής, συμβάλλοντας ουσιαστικά στο χαρακτηρισμό της ως «διατηρητέου οικισμού». Ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937. Σπούδασε Νομικά και εργάστηκε ως δικηγόρος. Διετέλεσε νομάρχης Ξάνθης από τον Ιανουάριο 1975 έως το Δεκέμβριο 1979 καθώς επίσης και από το Σεπτέμβριο 1989 έως το Μάιο 1990. Στα χρόνια αυτά του δόθηκε η ευκαιρία να κάνει συγκρίσεις ανάμεσα σε δύο διαφορετικές περιόδους και να εξάγει πολύτιμα συμπεράσματα. Η υπεύθυνη γνώση των μειονοτικών ζητημάτων τον οδήγησε σε αποκρυσταλλωμένες απόψεις, τις οποίες διατύπωσε σε διάφορα κείμενά του.

           Το 2005 εκδόθηκε από το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης (ΠΑΚΕΘΡΑ) το βιβλίο του Κωνσταντίνου Θανόπουλου «Πορεία Αντίθετα» που αποτυπώνει τους αγώνες του για τη διάσωση της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης.  Ενώ, όμως, είναι γνωστό το έργο του κ. Θανόπουλου για τη σωτηρία του παραδοσιακού οικισμού της Ξάνθης, παραμένουν σε πολλούς άγνωστες οι σοφές προσεγγίσεις του στα μειονοτικά ζητήματα. Θα παρουσιάσουμε παρακάτω ένα απάνθισμα των αναλύσεων και των προτάσεων του Κ. Θανόπουλου. Στα κείμενα αυτά φαίνεται η ενάργεια και η οξύνοια του διορατικού νομάρχη, που καταφέρνει να αντιμετωπίζει περίπλοκα ζητήματα με πνεύμα νηφάλιο και αποφασιστικό.

Το μειονοτικό είναι εσωτερικό μας ζήτημα

Στις 2 Ιουλίου 1989 ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος δημοσιεύει στην «Ελευθεροτυπία» άρθρο με τίτλο: «Το χρέος της πολιτείας απέναντι στους Έλληνες μουσουλμάνους», στο οποίο καταλογίζει στους Έλληνες πολιτικούς ερασιτεχνισμό και επιπολαιότητα στο χειρισμό των μειονοτικών ζητημάτων. Σύμφωνα με τον κ. Θανόπουλο, η συντριπτική πλειοψηφία του μουσουλμανικού πληθυσμού είναι νομοταγείς και φιλήσυχοι πολίτες που θέλουν να ζήσουν ειρηνικά στη γη των πατέρων τους και να συμβάλλουν στην ευημερία και την πρόοδό της. Το μειονοτικό πρόβλημα εμφανίζεται από κάποιους ως πρόβλημα «εξωτερικής πολιτικής», αφού το δημιουργεί και το οξύνει μια ξένη χώρα, ενώ θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα εσωτερικής πολιτικής.

         Είναι λάθος, τονίζει ο νομάρχης Θανόπουλος, να χαρίζουμε τους μουσουλμάνους της Θράκης στην Τουρκία. Είναι, επίσης, αφελές και αβάσιμο να υπερτιμούμε την επιρροή του τουρκικού προξενείου και την ικανότητά του να παραπλανά. Τα πολιτικά κόμματα οφείλουν να έχουν εθνική συναίνεση στα ευαίσθητα εθνικά θέματα και όχι να θεωρούν τη μειονότητα ως ένα πεδίο εξαγοράς ψήφων.

       Σχετικά με την πολιτική της Τουρκίας, ο Κ. Θανόπουλος επισημαίνει ότι η γειτονική μας χώρα βαπτίζει «Τούρκους» όλους ανεξαιρέτως τους μουσουλμάνους των περιοχών της σουλτανικής πανσπερμίας και επιχειρεί να ανακηρυχθεί ως προστάτης τους. Όμως εδώ ενυπάρχει μία κραυγαλέα αντίφαση: Ενώ η πολιτική παράδοση της Τουρκίας (Κεμάλ Ατατούρκ) είναι αντίθετη και πολέμια του μουσουλμανισμού, που θεωρήθηκε υπεύθυνος για την οικονομική και κοινωνική καθυστέρηση της Τουρκίας, στη Θράκη έγινε εκμετάλλευση του θρησκευτικού συναισθήματος του λαού. Η τακτική της Τουρκίας είναι να «υποχωρεί» φαινομενικά στα προβλήματα που η ίδια δημιούργησε, για να πάρει ουσιαστικά ανταλλάγματα σε άλλα που δεν δικαιούται, σε μια τακτική παζαριού και συμψηφισμών που είναι αντιπροσωπευτική της διπλωματικής της δραστηριότητας.

Η ενδεδειγμένη ελληνική πολιτική

Στις 16 Αυγούστου 1990 δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» δεύτερο άρθρο του Κωνσταντίνου Θανόπουλου με τίτλο «Οι μουσουλμάνοι της Θράκης και το ελληνικό κράτος». Εδώ ο εξαίρετος νομικός και πολιτικός παρουσιάζει εδώ αναλυτικότερα την ιστορία των ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων στο χώρο της Θράκης και καταλήγει σε αξιοπρόσεκτες προτάσεις.

        Ο κ. Θανόπουλος τονίζει στο άρθρο του ότι, από τη στιγμή που ο έλεγχος της ισορροπίας ξέφυγε από τα χέρια της ελληνικής πολιτικής, η Ελλάδα όχι μόνο δε μπόρεσε να αντιδράσει στην εξόντωση του Ελληνισμού της Τουρκίας αλλά συνέβαλε με τον τρόπο της στη διείσδυση της τουρκικής προπαγάνδας στους μουσουλμάνους της Θράκης. Έτσι έφτασε η Τουρκία, η χώρα που διέλυσε και εξανδραπόδισε τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, οργάνωσε τον Αττίλα και δεν άφησε δικαίωμα που να μην το παραβιάσει, να εμφανίζεται τώρα ως τιμητής, καταγγέλλοντας ανύπαρκτες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Θράκη. Παρόλα αυτά, το ελληνικό κράτος ουδέποτε στέρησε τους μουσουλμάνους από τα συνταγματικά τους δικαιώματα και ουδέποτε εφάρμοσε την αρχή της αμοιβαιότητας, διότι διακατέχεται διαχρονικά από τις αρχές του ανθρωπισμού.

      Τι δέον γενέσθαι, λοιπόν; Ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος, στο άρθρο του στην Ελευθεροτυπία, καταλήγει σε τολμηρές και ρηξικέλευθες προτάσεις. Γράφει ανάμεσα στα άλλα: Η προστασία των Ελλήνων της Κωνσταντινουπόλεως δε μπορεί να χρησιμοποιείται ως αντιστάθμισμα στη χάραξη της ενδεδειγμένης ελληνικής πολιτικής στη Θράκη, εφόσον οι Έλληνες της Πόλης προστατεύονται περισσότερο από τις διεθνείς συνθήκες παρά από τη Συνθήκη της Λωζάννης. Η προστασία του Πατριαρχείου – το οποίο όλοι σεβόμαστε και αγαπούμε- δεν εξασφαλίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάννης ή τις καλές σχέσεις με την Τουρκία, καθώς το Πατριαρχείο η Τουρκία το θεωρεί ως πηγή συναλλάγματος, οι δε απειλές που κατά καιρούς εκτοξεύει εναντίον του αποτελούν καθαρή υποκρισία.

     Το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής πρέπει να εκδιωχθεί, γράφει θαρραλέα με την πρωτοπόρα σκέψη του ο Κ. Θανόπουλος, ήδη από το 1990, ώστε να πάψει να λειτουργεί ως το πρακτορείο της τουρκικής πολιτικής στη Θράκη. Οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι της Θράκης οφείλουν να αντιληφθούν ότι ζουν και θα ζήσουν αυτοί και τα παιδιά τους μέσα στα όρια του ελληνικού κράτους. Δεν έχουν κανένα συμφέρον να λοξοκοιτάζουν προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση.  Οφείλουν να απομονώσουν τους εγκάθετους πολιτικούς που τους παρασύρουν παίζοντας το παιχνίδι της Τουρκίας. Στην πραγματικότητα αυτοί έχουν σχηματίσει περιουσίες και δεν τους στοιχίζει οποιαδήποτε δίωξη για τις παρανομίες τους, αφού έχουν εξασφαλίσει τη ζωή τους πλουσιοπάροχα.

        Ως προς τη συνθήκη της Λωζάννης, ο κ. Θανόπουλος γράφει ότι θα πρέπει να ζητηθεί η αποκοπή των μουσουλμάνων της Θράκης από την ασφυκτική προστασία της συνθήκης αυτής. Εξάλλου, οι Θράκες μουσουλμάνοι ουδέποτε ρωτήθηκαν αν επιθυμούν να τύχουν αυτής της προστασίας.

      Επίσης, πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν μέτρα για την ανάπτυξη της Θράκης και την ενίσχυση της παιδείας έτσι ώστε να κοπεί ο ομφάλιος λώρος που συνδέει τους μουσουλμάνους της Θράκης με την Τουρκία.

Τουρκικός αλυτρωτισμός και ελληνικός κομματισμός

Ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος ετοιμάζεται σήμερα να εκδώσει ένα ακόμη αυτοβιογραφικό βιβλίο για τη διαδρομή του στη διοίκηση, το οποίο είναι αφιερωμένο στα χρόνια της νομαρχιακής του θητείας στην Ξάνθη. Μετά από επικοινωνία που είχαμε μαζί του, είχε την ευγενή καλοσύνη να μας αποστείλει τμήμα του υπό έκδοση βιβλίου του και είχαμε έτσι την ευκαιρία να δούμε το καταστάλαγμα της πολύχρονης εμπειρίας του.

          Στο υπό έκδοση βιβλίο του ο κ. Θανόπουλος τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι η Ελλάδα διαχειρίζεται το θέμα της θρησκευτικής πίστης των μουσουλμάνων με απόλυτο σεβασμό στη νομιμότητα, όπως επιβάλλουν οι διεθνείς συνθήκες. Στο βιβλίο παρουσιάζονται οι συστηματικές προσπάθειες της Τουρκίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες να εκτουρκίσει τους Έλληνες Μουσουλμάνους μέσα από το θεσμό της μειονοτικής εκπαίδευσης και με παράλληλη απόπειρα άμβλυνσης της ιστορικής μας μνήμης και των εθνικών μας αντανακλαστικών. Επισημαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκαν από την πλευρά της Τουρκίας εκατοντάδες άτομα που μετέφεραν την τουρκική πολιτική με αμοιβές, εκβιασμούς και απειλές προς τους φιλήσυχους Έλληνες μουσουλμάνους. Οι καθηγητές που έρχονταν από την Τουρκία για να διδάξουν στα μειονοτικά σχολεία ασκούσαν ψυχολογική επιρροή προς τους βλαστούς της μειονότητας σε βάρος της πατρίδας τους της Ελλάδας.

     Κύριος στόχος της πολιτικής που προωθούσε μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Άγκυρα ήταν να αναγνωρισθεί από το Ελληνικό Κράτος και τη Διεθνή κοινότητα ότι η Δυτική Θράκη κατοικείται κατά το πλείστον από τουρκικής εθνικότητας πολίτες και να καλλιεργηθούν στη μειονότητα αισθήματα αλυτρωτισμού. Ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος δεν κρύβει τα λόγια του. Λέει τα πράγματα με το όνομά τους: η Τουρκία προσπάθησε με πράκτορες να ενσπείρει την ιδέα στους μουσουλμάνους ότι ανήκουν στο τουρκικό έθνος. Και το σχέδιο των πρακτόρων της Τουρκίας, πέτυχε εν πολλοίς, αφ’ ενός εξ αιτίας της καλά οργανωμένης και χρηματοδοτούμενης εφαρμογής του και αφ’ ετέρου εξ αιτίας της ανεπάρκειας των διοικητικών αρχών που υφίσταντο αυτή την πολιτική επίθεση.

    Παρόλη την επιθετική πολιτική της Τουρκίας και τις διώξεις των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, γράφει στο νέο βιβλίο του ο κ. Θανόπουλος, είναι προς τιμήν της χώρας μας και του πολιτισμού της, ότι η Ελλάδα ουδέποτε επέβαλλε μέτρα ανταπόδοσης εις βάρος των Ελλήνων μουσουλμάνων. Έτσι, η μουσουλμανική μειονότητα της Ελλάδας αυξήθηκε και έζησε με ηρεμία και ευημερία, ενώ οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης αποδεκατίστηκαν (από 120.000 έμειναν 2.500).

         Αναφερόμενος στην πολιτική της Ελλάδος, ο κ. Θανόπουλος καταλήγει ότι συχνά καθορίζονταν από αυτοσχεδιασμούς, προσωπικές πρακτικές και κομματικές σκοπιμότητες. Το ελληνικό κράτος, καθοδηγούμενο από υπαλλήλους ασθενούς διορατικότητας, όταν έκανε κάτι για τη μειονότητα το έκανε ως παραχώρηση προς την Τουρκία και όχι ως την οφειλόμενη  παροχή στους μουσουλμάνους πολίτες του. Τέτοιου είδους σφάλματα οδήγησαν στην αποθράσυνση της Τουρκίας. Όταν γίνεται οφθαλμοφανές ότι η Τουρκία επιδιώκει συστηματικά την απόσπαση ελληνικού εθνικού εδάφους, η Ελλάδα δικαιούται να αξιώνει από τους πολίτες της «την εκπλήρωση του χρέους τους και της κοινωνικής τους αλληλεγγύης», σύμφωνα με το άρθρο 25 παρ. 4 του Συντάγματος και να αρνηθεί να συναινέσει σ’ αυτή την αντεθνική πρακτική.

Η γνώση της ιστορίας ως εγγύηση για το μέλλον

            Ειδικότερα, σχετικά με τους Πομάκους ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος γράφει στο υπό έκδοση βιβλίο του ότι είναι αυτόχθονες κάτοικοι της Ροδόπης, υπολείμματα θρακικών φυλών, που δέχθηκαν τις φυλετικές και γλωσσικές επιρροές των Σλάβων και των Βουλγάρων, εξισλαμίσθηκαν τελικά το 17^ο αιώνα και ως φανατικοί μουσουλμάνοι πολέμησαν τα τέλη του 19^ου αιώνα στο πλευρό του Σουλτάνου εναντίον των χριστιανών. Πρόκειται για τους χιλιάδες γενίτσαρους που χρησιμοποιήθηκαν από το στρατιωτικό μηχανισμό του σουλτανικού κράτους και ταυτίστηκαν σταδιακά με αυτό. Η γνώση του ιστορικού παρελθόντος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ερμηνεία και κατανόηση του παρόντος.

         Ο διορατικός νομάρχης Ξάνθης Κωνσταντίνος Θανόπουλος επισημαίνει τόσο με τη διοίκησή του όσο και με τα κείμενά του ότι οι μουσουλμάνοι της Θράκης θα πρέπει σήμερα να διευκολυνθούν να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνική και οικονομική ζωή του τόπου μας και να ενισχύονται με ειδικά οικονομικά και κοινωνικά μέτρα. Μόνο έτσι θα διαλυθούν τυχόν αισθήματα ανασφάλειας και δυσπιστίας και μόνο έτσι θα αξιοποιηθούν ως παραγωγική, κοινωνική ομάδα του κράτους μας. Επιπλέον, με την ανάδειξη νέων επιστημόνων, θα ερευνηθεί καλύτερα η τοπική ιστορία και θα μπορέσουν οι ορεινοί μουσουλμάνοι Πομάκοι να προσεγγίσουν το ζήτημα της φυλετικής τους προέλευσης και να αναδείξουν το πολιτιστικό και γλωσσικό τους πλούτο.

             Οι επισημάνσεις του νομάρχη Ξάνθης κατά τα έτη 1975-1979, 1989-1990 είναι και σήμερα επίκαιρες όσο ποτέ. Σε μεγάλο βαθμό τα λόγια του Κωνσταντίνου Θανόπουλου αποδεικνύονται προφητικά. Οι προτάσεις του τολμηρές και ρεαλιστικές. Ας ελπίσουμε οι σημερινοί «άρχοντες» της τοπικής αυτοδιοίκησης να επιδείξουν ανάλογη ευαισθησία και σοβαρότητα. Το μέλλον της ελληνικής Θράκης δε μπορεί πλέον να χαράζεται ούτε με φοβικά σύνδρομα ούτε με εσκεμμένη άγνοια ή παραχάραξη της ιστορίας. Επιπλέον, αυτό το μέλλον θα πρέπει να προσδιορίζεται αποκλειστικά και μόνο μέσα στα όρια της ελληνικής επικράτειας και με βάση τα εθνικά μας συμφέροντα.

Νικόλαος Θ. Κόκκας

* Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αντιφωνητής» 16/6/2013